Mùa khô Tây Nguyên trời veo veo. Quái lạ gọi là khô mà cái gì cũng tươi hơn hớn. Ngay cả mấy cô gái cởi trần mặc độc cái váy đeo gùi đi nương về cũng tươi cũng cười mặc dù vừa bị pháo tăng tốc từ Hàm rồng Pơ Lây Cu nã ra nằm rúc thí cố vào bụi đến nỗi cặp vú trần vênh vênh cũng bết lết những là đất đỏ. Ấy vậy mà hết pháo là lại cười lại chào cái bộ đội mày đi công tác đấy à. Tôi nhớ lắm hôm ấy 14/ 11/73. Miếng ăn nhớ lâu đòn đau nhớ đời. Nhật kí có ghi ở viện về, bò mãi mới đến C26…

Sau Hai mươi mốt ngày nằm viện Sư đoàn ngoài Đức Cơ tôi ra viện về đợn vị. Giấy tờ tôi họ ghi: Cắt sốt 5 ngày. Tỉnh táo. Hồng cầu 2 triệu sáu. Kết luận: về đơn vị chiến đấu tốt.

Miếng giấy ra viện bé như tờ giấy gói thuốc lào Vĩnh Bảo giở ra mà nó cũng có màu hệt như giấy gói thuốc lào. Cầm giấy ra viện tay run run. Lão y sĩ hỏi, sợ về đơn vị à ? Đ.mẹ nó! Nếu mà khỏe, dễ tống một quả vào mồm nó. Nhưng yếu quá chân cũng run chứ đừng nói đến tay. Ra khỏi viện, con đường 19 như vạch chì than giữa chập chùng đồi loe loét những rừng gai xấu hổ quấn vào những trận địa cũ. Cố mà đi về phía trung đoàn. Có một thằng ở trung đoàn pháo 593 cũng đi về phía Chi Bồ, nó còn quặt quẹo hơn mình. Chia tay nhau ở Chi Bồ mình rẽ sang bắc đường 19. Từ đây cây cối rậm hơn mình bám vào một cái đường tăng cũ vừa chống gậy vừa run. Mặt trời lên đỉnh đầu, nóng như cựa quậy trong lưng trong mông đít. Mồ hôi rin rỉn của kẻ vẫn còn rơi rớt sốt chua chua khai khai, càng nắng càng khai, càng khai mùi người thành khú khắm. Đói, run, đau đầu mắt hoa lên. Thế là bò. Phải bò về đơn vị thôi. Phía đơn vị là phía đông, phía đang tác chiến. Gần năm nay chỉ có trung đoàn mình nằm ở Chưgara, Chưrôngràng là đi về phía ấy. Đến một vạt rừng nhiều săng lẻ cao thì thấy có vết xe be bét. Con đường tăng mất hút vào tán lá và cỏ dại trùm kín ra đường. Người như hết hơi, nằm ngửa mặt lên tán cây, cái ba lô lép kê cho mình êm êm, những đám mây bay qua xoay vòm cây quay tít. Chóng mặt quá. Nhắm mắt lại thấy mình rơi từ trên cao xuống, rơi hun hút y hệt như thằng say rượu bây giờ. Nghẹn trong cổ muốn kêu lên, muốn gọi đồng đội mà cô đơn một mình giữa rừng. Muốn gọi mẹ hay khóc một tiếng quá mà không bật ra được tiếng khóc. Chừng như sắp mê đi thì có ai đá vào chân. Dậy đi! mò đi đâu thế? mở mắt ra thấy một chú lính đầu tóc rối bù và mắt cũng trắng dã như hoa kè. Hắn hỏi, ông đi đâu mà nằm đây? Mình bảo về 64, đi viện về. Hắn bảo trông như thằng sắp chết mà ra viện à? Hay trốn về? Tôi bảo đói lắm và lại sốt. Thế là hắn sốc mình lên dìu đi chừng năm chục mét thấy hai khẩu pháo 85 và một lũ lính bên cái hầm vuông. Một người ôm cái đài bán dẫn hất hàm, quân 64 hả? đói hả. Rồi anh ấy bảo người lính lúc nãy lấy cơm cho mình. Một ca cơm và thịt hộp. Ôi, chưa bao giờ thấy ca cơm ngon thế. Tự nhiên vạt rừng săng lẻ như mùi hương quê mình thế mà lâu nay mình không nhận thấy. Cái đài con con có tiếng hát cất lên. Đã gần một năm nay tôi không nghe thấy tiếng hát trên đài, lính đánh nhau làm gì có đài. Chỉ có cán bộ hoặc ở tuyến sau mới được nghe cái thứ âm thanh hòa bình huyền bí ấy; còn chúng tôi chỉ thấy tiếng bom tiếng pháo và tiếng của rừng của suối. Giữa chiến trường Tây Nguyên hôm nay nghe bài hát Xa khơi. Rừng cây như rung rinh xanh mướt lên, những người lính pháo và cả tôi ngửa mặt nhìn trời. Tiếng ve mùa khô bỗng ngừng bặt chỉ có tiếng nghệ sĩ Tân Nhân giữa rừng. Loài ve tinh lắm đang râm ran kêu mà có tiếng người là nó im ngay. Nó cũng biết thân con ve cái kiến mà. Không gian ngưng lại trưa mùa khô, nắng lọt qua lá rừng rớt lên những khuôn mặt tái xám lâm tấm mồ hôi sốt rừng của lính. Tôi cảm thấy tiếng hát lung linh đang rất thương người lính. Tôi sốc cái ba lô nhẹ tênh và gật đầu chào những người lính pháo lúc bài hát kết thúc. Không ai nói với tôi câu nào họ chỉ gật đầu nhìn tôi lên dốc đi về phía trước. Tôi bỏ đường mòn đi tắt dông đồi đầy những hoa xẩu hổ bé tin hin, lội qua những vạt nương ngô lẫn vừng và mướp của đồng bào. Tôi bỗng thấy mình khỏe như hôm nào hành quân ra trận, chúng tôi hành quân trong tiếng cười và tiếng hát của tuổi hai mươi. Tôi lại thấy những đêm trên Trường Sơn chúng tôi hát những bài tình ca Nga, những bài hát yêu thương lứa đôi trên võng, có những đêm đốt lửa đọc cho nhau nghe thơ tình tiền chiến. Giữ rất kĩ những tấm ảnh các cô diễn viên điện ảnh mà chúng tôi mang theo hoặc cắt ra từ bìa cuốn lịch tay. Chiều tối hôm ấy tôi về đến trận địa của đơn vị.

Vài chục năm sau, tôi mới thực sự hiểu rằng người lính chúng tôi chiến đấu không phải chỉ có lí tưởng, chúng tôi đi được ra chiến trường là vì danh dự gia đình vì có tình thương cha mẹ và bạn bè gái trai, chúng tôi chiến đấu dũng cảm vì có những cặp mắt người thương trông theo, chúng tôi có những câu thơ câu hát mà vịn vào đấy mới có thể đi đến đích cuối cùng chiến thắng. Bây giờ nhớ lại mọi sự động viên chính trị chả có nghĩa lí gì với động viên tình cảm. Với tôi, có một ngày như thế, tôi đã nghe bài hát Xa khơi ở giữa rừng…

Hoàng Cầu, 2001.

NTL.