Từ trái qua phải: Nhà văn Lê Văn Thảo, Phạm Tiến Duật, Hữu Thỉnh, Lệ Thu, Thủ tướng Võ Văn Kiệt, Triệu Xuân, Nguyễn Quang Sáng, Nguyễn Khải, Đỗ Chu và Đoàn Minh Tuấn. Ảnh chụp tại Văn Phòng 2 Phủ Thủ tướng, số 7 Lê Duẩn, TP Hồ Chí Minh, ngày 2-7-1999.

Sau một thời gian chuẩn bị, bước sang tháng 6-1999, Hội Nhà văn đã bắt đầu triển khai kế hoạch cho các nhà văn đi thực tế về bốn khu vực: Công nghiệp, Miền núi, Nông nghiệp, Tây Nguyên. Sáng 2-7-1999, Đồng chí Võ Văn Kiệt, Cố vấn Ban chấp hành Trung ương Đảng có buổi làm việc với đoàn nhà văn đi thực tế các khu công nghiệp.

Trong không khí thân tình, đồng chí trao đổi với các nhà văn về một số vấn để kinh tế gắn liền với công nghiệp hóa mà các Nghị quyết của Đảng trong thời gian qua đã vạch ra. Bằng lời nói giản dị và sâu sắc, đồng chí phân tích mối quan hệ biện chứng giữa các hiện tượng kinh tế. Điều mấu chốt là phải xây dựng được nền kinh tế độc lập tự chủ bằng cách huy động nội lực ở ưu thế địa lý, ở tài nguyên, nhân lực. Không phát huy được nội lực sẽ bị phụ thuộc rồi thành lệ thuộc, không giữ được độc lập tự chủ. Mặt khác, không tranh thủ sự hợp tác của nước ngoài sẽ không phát huy được nội lực, không thể công nghiệp hóa.

Nội lực của dân ta còn rất lớn. Đó là nền nông nghiệp tương đối phong phú đã tạo ra sức chống đỡ không nhỏ giúp ta đứng được trong cuộc khủng hoảng tài chính khu vực vừa qua. Trong nông nghiệp, hải sản xuất hiện những điển hình đáng khâm phục: một ông cụ từ Móng Cái vào Ninh Thuận mấy chục năm trước, hiện nuôi được 1.000 con bò, không cần vay đồng vốn nào của Nhà nước. Ông cụ nói sẽ nuôi được 3.000 con nếu như tỉnh cho thuê cánh đồng bỏ hoang. Sóc Trăng là tỉnh có hải phận nhỏ nhưng năm 1998 xuất được hơn 100 USD hải sản. Đặc biệt trong đó có chủ doanh nghiệp tư nhân là một cô gái xuất khẩu được 30 triệu USD, hơn cả kim ngạch xuất khẩu của Trà Vnh, Bến Tre. Một cô gái ở Long An đứng ra trồng hơn ngàn héc-ta mía...

Nội lực còn tiềm tàng lớn. Các nhà văn cần đi sâu để nêu những điển hình sao cho thuyết phục được quần chúng. Có điều cũng cần suy nghĩ là cơ chế chính sách chưa đủ thoáng, chưa giải tỏa được tâm trạng lo lắng trong dân, cần được tháo gỡ mạnh hơn. Phải rành rẽ mọi điều mới giải phóng được nội lực của dân tộc.

Đi vào những vấn đề cụ thể, đồng chí Cố vấn làm sâu sắc thêm về con đường công nghiệp hóa: chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở nông thôn, tiến tới đô thị hóa, tăng tỷ trọng công nghiệp, giảm bớt lao động nông nghiệp, chuyển sang lao động công nghiệp. Điều này sẽ dẫn đến những vùng chuyên canh tạo cơ sở cho công nghiệp chế biến. Do vậy phải tập trung vốn, tích tụ ruộng đất. Đó là lành mạnh, là đúng quy luật.

Về công nghiệp, phải phát triển toàn diện nhưng cần tạo ra quả đấm mạnh, cũng như trước đây cần có quân chủ lực. Ba vùng động lực phải đi trước, tiến tới tạo được những tập đoàn tầm cỡ quốc gia hay xuyên quốc gia, như những Tổng công ty 91, đó là quân chủ lực, là “anh cả đỏ” về kinh tế. Tuy nhiên, kinh tế quốc doanh phải khắc phục những mặt yếu: hiệu quả thấp. Chất lượng sản phẩm cũng là vấn đề, rồi nạn tham nhũng ăn cắp cũng đáng lo ngại.

Đồng chí Cố vấn đặc biệt tâm đắc khi nói về hai vùng kinh tế trọng điểm là đồng bằng sông Cửu Long và Tây Nguyên. Đồng bằng sông Cửu Long là cơ sở đảm bảo an ninh lương thực quốc gia, vấn đề ngày càng quan trọng. Chương trình ngọt hóa, sống chung với lũ đem lại kết quả khả quan. Đồng bằng sông Cửu Long cũng có nhiều vấn đề cần tháo gỡ.

Vùng có tiềm năng đặc biệt cần đánh thức là Tây Nguyên. Đó là rừng, công nghiệp và chăn nuôi lớn. Cái thiếu nhất ở Tây Nguyên bây giờ là cán bộ. Để Tây Nguyên cất cánh phải có chiến lược phát triển đặc biệt. Có thể cần phải có một đặc khu Tây Nguyên. Nếu có tổ chức như vậy, đồng chí nói, tôi dám dứt ra, mang khăn gói lên làm cố vấn riêng cho Tây Nguyên.

Một cửa mở cho Tây Nguyên là đường Trường Sơn. Là con đường truyền thống nhưng nó sẽ làm thay đổi lớn cuộc sống miền núi từ Hòa Bình xuống phía Nam. Từ con đường này, các đường xương cá được mở ra. Đường tới đâu, cuộc sống đổi thay tới đó. Đường số 1 đang quá tải và hàng năm bị ách tắc vì bão lụt. Một quốc gia phát triển không chỉ với con đường độc đạo và không an toàn như hiện nay. Ngay đường từ thành phố Hồ Chí Minh xuống miền Tây cũng đang trở nên chật chội, nhất là sau khi thông cầu Cần Thơ vào năm 2004.

Trong câu chuyện ngắn một buổi sáng, đồng chí Cố vấn chưa nói được hết những điều mình tâm đắc muốn chia sẻ với các nhà văn mà đồng chí quý mến và hy vọng. Các nhà văn cũng chưa nói được nhiều những tâm sự, nhưng buổi gặp thật chân tình và hữu ích vì từ đồng chí, các nhà văn thấy được những tư tưởng lớn của Đảng cũng như những tâm sự đời thường đầy nhân tình. Sự thông cảm chắc sẽ làm các nhà văn yên tâm hơn, vững lòng hơn để đi vào thực tế sáng tác trong giai đoạn mới của đời sống đất nước.

HVT

Báo Văn nghệ. Số 28 (2060) - Thứ Bảy, 10-7-1999

www.trieuxuan.info