NOBEL Văn học 1967: MIGUEL  ANGEL  ASTURIAS (1899-1974)

Nhà văn Guatemala có bố là luật sư, mẹ gốc da đỏ. Ông sinh ở Giudad de Guatemala và mất tại Madrid Tây Ban Nha. Tổ tiên của Asturias là người Indian Bắc Mỹ. Ông học luật ở Đại học Guatemala. Năm 1925, ông tốt nghiệp đại học với luận văn  Những vấn đề xã hội của người Indian . Do những biến độngchính trị ở trong nước, nên Asturias được bố mẹ cho sang Paris học dân tộc học và thần học ở Sorbonne. Ở Pháp ông tiếp xúc với phong trào siêu thực (Surrealismus) và bắt đầu làm thơ, viết văn.Năm 1933, Asturias  trở về nước, làm báo và dạy học. Năm 1944, ông vào ngành ngoại giao. Ông từng là tham tán đại sứ ở Mexico, Argentina,  đại sứ ở Salvador. Năm 1956, Tổng thống mới của Guatemala thân Mỹ, nên Asturias  phải sống lưu vong ở Argentina và ở Pháp. Năm 1966, Mendes Montenegro – bạn của Asturias- lên làm tổng thống, ông được cử làm đại sứ ở Pháp (1966-1970).

Miguel Astrias viết truyện ngắn, tiểu thuyết, làm thơ. Tập Truyền thuyết Guatemala (Leyendas  de Guatemala, 1930) được công luận chú ý. Asturias còn khai thác vốn cổ  của thổ dân trong tập Những con người của ngô (Hombres de maiz, 1949), tương truyền người da đỏ Maya từ bắp ngô sinh ra. Cuốn tiểu thuyết  khiến Asturias nổi tiếng thế giới là Ngài tổng thống (El Sẽnor Presidente, 1946), tiểu thuyết phác họa một bức tranh rộng lớn về một xã hội thối nát đến cực độ, tố cáo chế độ độc tài tàn bạo ở châu Mỹ Latinh và chủ nghĩa đế quốc Mỹ. Tác phẩm này (viết trong những năm 1922-1932) là một sự kiện lớn trong nền văn học Mỹ Latinh. Bộ tiểu thuyết 3 tập 1. Dông tố  (Viento fuerte,1950); 2. Giáo hoàng xanh (El papa verde, 1954); 3. Mắt của những người chết  (Los ojos de les enterrados, 1960)  phản ánh sự hoành hành của công ty hoa quả Mỹ (United Fruit Company) đối với kỹ nghệ trồng chuối và   cuộc đấu tranh của người dân để giải phóng đất nước. Phương pháp sáng tác của Asturias rất độc đáo, kết hợp hiện thực và lãng mạn, gắn liền cái thực tại có thể nắm được bằng giác quan với cái thực tại hư ảo của mộng tưởng. Nhà viết tiểu thuyết Cuba  Carpentier và Asturias là những người mở đường cho chủ nghĩa hiện thực kỳ ảo.  Miguel Asturias nhận giải thưởng Nobel văn học năm 1967 vì tác phẩm của ông bám rễ vào truyền thống văn hóa của dân Maya và thổ dân Mỹ Latinh. Tiểu thuyết Những người Maya phản ánh thế giới thần diệu của các thổ dân Maya bằng văn phong giàu nhạc điệu.

Tiểu thuyết Mỹ Latinh phản ánh sinh khí trỗi dậy của Mỹ Latinh

Trong buổi lễ trao giải Nobel văn học, Asturias nói:

-   Chúng tôi, những người châu Mỹ bản địa, đã có thể khẳng định được rằng lịch sử chúng tôi có nhiều chất tiểu thuyết hơn tính chất lịch sử...

Rồi ông kể tên những nhà văn viết về châu Mỹ Latinh như Bernal Diaz del Castillo, Francisco Javier Clavijero, Francisco Javier Alegre,  Andres de Guevara, Rafael Landiva, Andres Calvo, Manuel Fabri,  Andre Bello v.v. tiếp đến ông nói tới đặc điểm  của nền văn học Mỹ Latinh:

-   Chủ nghĩa lãng mạn Mỹ Latinh không chỉ là một trường phái; nó là một ngọn cờ yêu nước. Các trang sách (trong tiểu thuyết Amalia của Jodse Mármol)  được lần giở bằng những ngón tay nóng rực và đẫm mồ hôi. Một tác phẩm như thế là một trái tim đập điên cuồng... Động thái đầu tiên của văn học Mỹ Latinh là lao thẳng vào thực tại... Nhà văn đụng đầu với thực tại thê lương quanh mình, cái thực tại trần trụi... Những con chữ được biến thành mạch đập của những thế giới đang hình thành. Chúng kêu như gỗ, như kim loại.  Đó là tượng thanh... Cái ngôn ngữ đầy chất thơ nuôi dưỡng văn học tiểu thuyết, cũng chính là sinh khí của nền văn học đó.

Nguồn: Tác giả đoạt giải Nobel Văn học (từ 1901 đến 2007), tiểu sử và giai thoại. Lương Văn Hồng biên soạn. Nhà xuất bản Văn học sắp xuất bản.

www.trieuxuan.info