Đi xa

Nắng gấm Ba Vì phủ khắp Lục Đầu giang

Mồ hôi đá Tam Thanh gói lụa sông Hồng

Mắt sư nữ chùa Thầy

                      thoắt mang màu xanh xứ Lạng

Tay búp măng người yểu điệu Thăng Long

nâng một dãy Cai Kinh chạy tắp đến Cao Bằng

Vạt áo chàm vòng bạc

          sương muối đầu năm

Nùng Văn Vân gọi trâu Tây Hồ thức giấc

đi gõ mõ Hưng Yên

rủ Chử Đồng lên Đồng Đăng ngả gỗ

"Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa"...

Hỡi ơi Tô Thị

bế con về quê xưa

Rồi vào xuân mọi ngả

Núi xuân nghiêng đầu

Sông xuân vừa chợp mắt

đã gọi đò Tú Xương

canh tư canh năm

sang bên này tát nước ruộng Xuân Hương

Đi mãi

Đã đi cả

Những củ khoai mọc mậm góc nhà

Hạt vải gậm giường

                       phát du từ mùa tu hú trước

Những chùm tóc ngô nâu gác bếp

Khói vỗ về luống đợi lửa rang

Những hạt đậu xanh già nắng

óng mùa thơm

               trút nhanh tuổi trẻ miệng vò

Những bồ thóc tám

đong từng đấu nắng ngập ngừng xay

Vợi hết mùa đông rụi lửa

Những khúc sắn lùi vàng đọng

                              màu da suối cạn Võ Nhai

Đã đi cả

Cơi trầu chạm ngõ

cau tứ thì long hạt thâm quầng

Vại cà váng mốc

bàn tay khua xạm nhẫn trao duyên

Nồi cám lợn kê vàng khê khét

Mắt bần thần tơ mơ dựng rạp

Cối giã treo dây chão nát

tay nhầm nắm phải bàn tay

Cối xay đay tiếng than dài

xoáy thân ốc vặn

Đã đi cả

Đường kiến chân rêu có nghe dế gọi

                       hẳn là con dế đầu si

Ong rưng rưng bay đứng nắng mai

                      hoa mướp rơi đầy cổng ngõ

Tổ chích choè cây mít

        tiếng chân truyền kẽ lá phân vân

Triền miên đêm hè

diều sáo lửng lơ

tiếng nói xa xưa

cùng ai chẳng nói

Đã đi rồi

Những cuộc dọn nhà

               tuần du trang sử rách

vương quên mái tóc

                sợi tơ trời

                        óng ánh mạng sương thu

*

Nhịp năm - Còn em  

                        Cỏ Bồng thi phải cheo leo mỏm đá

Cây Tam cúc

Cỗ bài tam cúc mép cong cong

Rút trộm rơm nhà đi trải ổ

Chị gọi đôi cây

               trầu cay má đỏ

kết xe hồng đưa Chị đến quê Em

Nghé cây bài tìm hơi tóc ấm

Em đừng lớn nữa Chị đừng đi

Tướng sĩ đỏ đen chui sấp ngửa

Ổ rơm thơm đọng tuổi đương thì

Đứa được

         chinh chuyền xủng xoẻng

Đứa thua

         đáo gỡ ngoài thềm

Em đi đêm tướng điều sĩ đỏ

đổi xe hồng đưa Chị đến quê Em

Năm sau giặc giã

Quan Đốc đồng áo đen nẹp đỏ

thả tịnh vàng cưới Chị

                                   võng mây trôi

Em đứng nhìn theo Em gọi đôi[1]

Lá Diêu bông

Váy Đình Bảng buông chùng cửa võng

Chị thẩn thơ đi tìm

Đồng chiều

           Cuống rạ

Chị bảo

Đứa nào tìm được lá Diêu bông

từ nay ta gọi là chồng

Hai ngày Em tìm thấy lá

Chị chau mày

                         đâu phải lá Diêu bông

Mùa đông sau Em tìm thấy lá

Chị lắc đầu

                        trông nắng vãn bên sông

Ngày cưới Chị

              Em tìm thấy lá

Chị cười

               xe chỉ ấm trôn kim

Chị ba con

               Em tìm thấy lá

Xoè tay phủ mặt Chị không nhìn

Từ thuở ấy

Em cầm chiếc lá

đi đầu non cuối bể

Gió quê vi vút gọi

Diêu bông hời...

...ới Diêu bông...!

Quả vườn ổi                              

                        Nằm trên bãi cát thư tâm

                        Sông nước sinh thuyền Em đẩy tới

                        Có gió có buồm có dòng có lái

                        Trách gì ai xô giạt đến bờ hoang

Em mười hai tuổi tìm theo Chị

Qua cầu bà Sấm bến cô Mưa

Đi...

        Ngày tháng lụi tìm không thấy

Giải yếm lòng chai mải phất cờ

Cách nhau ba bước vào vườn ổi

Chị xoạc cành ngang

                            Em gốc cây

- Xin Chị một quả chín

              - Quả chín quá tầm tay

- Xin Chị một quả ương

                 - Quả ương chim khoét thủng

Lẽo đẽo Em đi vườn mai sau

cúi nhặt chiều mưa dăm quả rụng

Cỏ Bồng thi

Chị đưa Em đến bến này

cheo leo mỏm đá

Trước vực

Sau khe

Thòng lọng tơ gì quấn gót

Tua khăn buông còn buộc búp hoa lan

Ù ù gió thổi

Em vọng ai đâu mà hoá đá

Không trói mà không đi

không canh gà

không thu không

Mắt không mở

đừng khép

Kìa dây muống dại kín Em rồi

Lắc đầu hoa tím rụng

ngó rừng xanh Em hỏi ngọn nguồn

Biết rồi

   Thôi

nghe hoa tím hát

Ngày mười bảy tuổi

chót chơi đố cỏ Bồng thi

Cỏ Bồng thi phải cheo leo mỏm đá

Ù ù gió thổi

Không canh gà

Không thu không

Nước sông Thương

Em vắt quả cam vàng đầu ngọn sông Thương

Mắt tròn cối xay

có bao giờ ngủ trước sao Mai

Ngày Chị bảo Em quên

               Tranh tố nữ long hồ gián nhấm

                mất chân đi

                má đội tổ tò vò

Cuốn chiếu xa rồi

                thơ thẩn vách chiêm bao

Ngày Chị bảo Em quên

          Con bạc má lại về cành chanh

          thương Em hay giận Em chả biết

Ngày Chị bảo Em quên

Tắm sông Thương không mát

Lên ngọn Kỳ Cùng té nước trao duyên

                                           không mát

Về đuôi mắt xưa treo suối Cam Lồ

                                            không mát

Ngày Chị bảo Em quên

Em tơ tưởng sao bắt Em đừng nhớ

               Tha cho Em

               Tha Em

"Sông Thương nước chảy đôi dòng..."

Hết năm phương

Em nhìn năm hướng

Là mười phương

Chị biết CÒN EM

Tắm đêm

Em gánh gạo về dinh phú hộ

Nứt vai thành sẹo lá lan đao

Em chở nứa sang bờ duyên phận

Tay đóng bè chân xuôi thác ghềnh

Tuổi đã rách vá gì cho kịp

Da mỡ đông tuốt sẹo ngang thân

Tung toé dội gầu trăng nước giếng

mát lùa kẽ tóc

Còn bủn rủn sẹo ngang sẹo dọc

Vắt áo nghe thầm tiếng vải kêu

Dòng dây vục mãi đêm hồ tinh

        Ấp vú mình trần con dế trũi

Cành tre trải áo nép thân hình

Phấn mùa trăng thoa mờ sẹo tuổi

         Ai rình Em

         Ai ngó Em

Chợt rùng mình níu đêm trần trụi

Gai đâm xiên mười ngón ân tình

Đếm sao

Mài cạnh mảnh gương mới vỡ

           đến bao giờ tròn

Đừng cứa tay mình câu hát ơi

Một tiếng buông khoan giữa nhịp

           vì chơi với điệu lúc tàn trăng

Ai ngờ để lòng Em muối đổ

           Đông đoài đuổi mãi sao Hôm

Một thoáng gật đầu

Giữa trời gãy cánh

Nửa mắt nhìn chênh

Giếng cạn mùa mưa

Một ông sao sáng

Hai ông sáng sao

...........................

Đếm chưa xong Em chớ gật đầu

Câu hát theo người leo ngọn thác

(còn tiếp)

Nguồn: Về Kinh Bắc. Tập thơ của Hoàng Cầm. NXB Văn học, 1994.