Ngày 17-6, quan tòa liên bang Mỹ Deborah Batts ra phán quyết trong vụ kiện của J.D. Salinger chống lại tác giả David California (tên thật là Fredrik Colting): tạm ngưng trong vòng 10 ngày việc ấn hành quyển 60 năm sau, được cho là phần “tiếp theo” của Bắt trẻ đồng xanh. Sau thời hạn này, bà sẽ quyết định có cho nhà văn Salinger quyền cấm việc phát hành 60 năm sau ở Mỹ hay không,

J.D. Salinger, tác giả của Bắt trẻ đồng xanh (The catcher on the rye, xuất bản 1951), đã đâm đơn kiện David California đầu tháng 6 vì tội vi phạm bản quyền.

Quyển sách “tiếp theo” này có tựa đề 60 năm sau, đi qua cánh đồng (60 years later: coming through the rye - do Nhà xuất bản Windupbird phát hành) kể về cuộc đời 60 năm sau của nhân vật chính trong Bắt trẻ đồng xanh Holden Caulfield (trong sách mới, nhân vật được gọi là Ngài C.).

Nếu Bắt trẻ đồng xanh bắt đầu bằng việc nhân vật Holden Caulfield bước vào hành trình khám phá New York sau khi bị đuổi học, thì 60 năm sau... bắt đầu bằng việc Ngài C. trốn khỏi nhà dưỡng lão và bước vào cuộc du ngoạn New York lần nữa. Trả lời tờ Guardian, tác giả David California nói: “Ông ta vẫn là Hodlen Caulfield, vẫn có những góc nhìn đặc biệt với mọi việc. Ông ta có thể đã mỏi mệt, thất vọng bởi thế giới chết tiệt này. Ông ta cũng già dặn hơn, minh triết hơn nhưng vẫn không có trả lời cho tất cả các câu hỏi”.

J.D.Salinger - nhà văn ẩn dật

Nói tới Salinger, báo chí Mỹ dùng từ “ẩn dật nổi tiếng” (famously reclusive). Hai năm sau khi phát hành Bắt trẻ đồng xanh, năm 1953 Salinger lui về sống cùng vợ ở Cornish (một cộng đồng chỉ có 1.600 dân ở bang New Hamsphire) và từ 1965 không xuất bản thêm tác phẩm nào. Ông không viết báo, không in sách, không trả lời phỏng vấn và tránh xa sự nổi tiếng. Sau vụ lùm xùm “quyển sách tiếp theo” nói trên, tờ Spectator đã in bài viết của nhà báo Tom Leonard kể về “cuộc hành hương” của nhà báo này tới Cornish tháng 4-2009 để tìm hiểu về nhà văn bí ẩn.

Dẫn lời các láng giềng của nhà văn, Leonard kể lại: “Có một “nghi thức” đặc biệt ở Cornish: không nói về Salinger. Nếu ai đó hỏi ông ta sống ở đâu, ngay lập tức sẽ được chỉ đi về... hướng khác!”. Những láng giềng này cũng nói tiếp cận được với Salinger là cả một khoa học: nhà văn sẽ giận dữ ngay nếu ai đó tới gần và khơi chuyện bằng sự nổi tiếng của ông. Tốt nhất, muốn tiếp xúc với ông hãy để ông lên tiếng trước, một điều không dễ gì với một ông cụ nay đã 90 và gần như điếc đặc!

Sau quyển hồi ký in năm 2000 của con gái ông, công luận phần nào được xoa dịu vì họ tin rằng sớm hay muộn cũng có thể đọc được những tác phẩm mới của nhà văn. Nhiều nhà báo, như Tom Leonard, cũng có những nỗ lực tiếp cận ông nhưng đều không thành công.

“Thuần túy là gian lận”

Nhưng không in sách, ít tiếp xúc không có nghĩa là ông không viết. Con gái ông, Margaret, trong một hồi ký in năm 2000 cho biết ngược lại Salinger viết rất nhiều. Trong nhà ông đầy bản thảo với một hệ thống ghi chú phức tạp: mực đỏ có nghĩa là “in sau khi chết, không được biên tập”, còn mực xanh là “in sau khi chết, có thể biên tập trước”...

Còn bản thân Salinger không quan tâm đến chuyện in các công trình của mình, vì ông cho rằng tiếp xúc với các nhà xuất bản là một việc buồn chán, mất nhiều thời gian và sức lực, chưa kể ông không bao giờ thích giao tiếp với người lạ. Ông cũng kiên quyết chống lại việc điện ảnh hóa các tác phẩm của mình cũng như sách viết về ông.

Thế rồi tác giả David California xuất hiện với “quyển sách tiếp theo” phát hành tháng 5-2009. Đến nay người ta cũng không biết nhiều về tác giả này ngoài việc tác giả là người gốc Thụy Điển. Trong trả lời phỏng vấn tờ Guardian, David California cho biết ông không nhằm mục đích lôi kéo Salinger khỏi cuộc sống ẩn dật, cũng như rất tôn trọng nhân vật Caufield lẫn tác giả Salinger - những cái tên đã là “biểu tượng Mỹ”, “muốn mà chỉ biết Salinger nghĩ gì về việc này, và liệu ông có vui lòng về cách tôi mô tả Caulfield và tương lai của ông ta không”.

Và rõ ràng Salinger đã không vui lòng chút nào. Salinger thuê luật sư kiện California. Các luật sư bảo Salinger chưa từng cho phép sáng tạo phần tiếp theo Bắt trẻ đồng xanh hoặc cho phép sử dụng tiếp nhân vật Holden Caulfield. Đơn kiện còn khẳng định tiểu thuyết của California không phải là “nhại lại, không phải là bình luận lẫn phê bình nguyên tác, mà thuần túy là gian lận văn chương”! 

Có thể David California đã thành công trong việc “đánh động” Salinger, nhưng theo cách mà Salinger phản ứng, tờ Guardian cảnh báo rằng David California không nên chờ một kết thúc có hậu.

Tạm thời, luật sư của Fredrik Colting, ông Edward Rosenthal biện luận rằng sách của thân chủ ông được viết như bình luận văn học hay một dạng nhái lại, nên không vi phạm bản quyền. Ông Edward Rosenthal nói: “Sau 60 năm, Holden Caulfield có thể đã trở nên nổi tiếng, nhưng điều đó không biến ông ta thành nhân vật được đặc biệt bảo vệ bản quyền”. Ông Edward Rosenthal cũng cho rằng 60 năm sau nói về một quan hệ hư cấu giữa Salinger và Ngài C., vì thế nó không phải là phần tiếp theo như tác giả Salinger kiện.

Ng.Thanh Theo Guardian, Spectator, Lenta.ru

tuoitre.com.vn