Hey Jude

(McCartney 10)

UK chart 1/ US chart 1

McCartney: bass, piano, hat chinh

Lennon: acoustic guitar, hat be

Harrison: lead guitar, hat be

Starr: drums, tambourine

Năm 1968, khi John và Yoko công khai hoá mối quan hệ của mình, chuyện li dị giữa John và Cynthia là điều tất yếu. Trong số các Beatles, Paul là người quan tâm đến số phận và tương lai của cậu bé Julian Lennon nhất. Một hôm, trên đường đến thăm Julian và Cynthia, Paul có ý tưởng viết một bài hát để an ủi Julian. Bài hát lúc đầu được gọi là “Hey Jules” nhưng Paul đổi lại thành “Hey Jude” theo tên một nhân vật trong vở nhạc kịch Oklahoma! Đây là single thành công nhất của Beatles và cũng dài nhất từ trước đến nay với độ dài 7 phút 11 giây. Ngay từ sau khi phát hành, “Hey Jude” lên thẳng hạng nhất của hầu hết tất cả các bảng xếp hạng trên các nước trên thế giới và đến cuối năm 1968, single này được bán trên 5 triệu bảng. Khi viết ca khúc này, Paul không hài lòng lắm với câu “The movement you need is on your shoulder” và định tìm câu khác để thay thế, nhưng John cho rằng câu đấy lại là câu hay nhất trong bài. Cả hai thoả thuận nếu Paul giữ câu đấy trong bài hát thì John sẽ nhượng bộ để “Hey Jude” nằm ở mặt A single còn “Revolution” của mình nằm ở mặt B. Phiên bản đầu tiên của ca khúc dài chỉ khoảng hơn 4 phút do phần hợp xướng cuối bài không được thu âm. Hôm sau, nhóm thu lại phiên bản hoàn chỉnh với phần hợp xướng và dàn nhạc giao hưởng 40 người.

Trong tuần lễ phát hành “Hey Jude” nhóm Beatles đóng cửa cửa hiêụ bán quần áo Apple do thua lỗ. Đêm trước khi phát hành album, Paul đã lẻn vào cửa hàng Apple dùng sơn trắng sơn các cửa sổ và viết chữ “Hey Jude!” thật to như một cách quảng bá cho single mới. Rủi thay, ngày hôm sau, cộng đồng người Do Thái ở London khi nhìn thấy dòng chữ “Hey Jude” đã nghĩ rằng đây là một khẩu hiệu chống Do Thái (Juden là cách gọi không mấy lịch sự để chỉ người Do Thái). Trứơc khi nhóm Beatles đến để giải quyết thì tấm kính cửa số có dòng chữ kia đã bị ai đó dùng đá ném vỡ.

Revolution

(Lennon 10)

US chart 12

McCartney: bass, organ

Lennon: lead guitar, hat chinh

Harrison: lead guitar

Starr: drums

Nicky Hopkins: piano

Mùa xuân năm 1968 được gọi là “mùa xuân cách mạng” với các phong trào đấu tranh chống cuộc chiến Việt Nam lên đến đỉnh điểm. Tháng 3/1968, hàng nghìn sinh viên ở London tuần hành biểu tình trước sứ quán Mỹ đòi chấm dứt chiến tranh. Ở Pháp, các cuộc nổi dậy của sinh viên ngày càng phát triển mặc cho sự đàn áp của cảnh sát. Trước khí thế sôi sục đó, John bắt đầu viết ca khúc mang tính chính trị đầu tiên của mình khi ở Ấn Độ và hoàn thành nó khi trở về Anh. Khi John đưa ra ý định sử dụng “Revolution” làm mặt A đĩa single mới, cả George và Paul đều phản đối kịch liệt vì bài hát chẳng những không thành công về mặt thương mại mà còn đụng chạm tới nhiều vấn đề tế nhị. Sau một thời gian cãi vã, John nhượng bộ phát hành bài này ở mặt B của “Hey Jude” và chơi với tốc độ nhanh, trong khi đó George và Paul cũng đồng ý phiên bản chậm sẽ xuất hiện trong album kế tiếp. Thông điệp của John trong ca khúc này khá đơn giản: “Muốn làm cách mạng thì nên thay đổi cách suy nghĩ cố hữu trước, còn bạo lực không giải quyết được gì” Tuy nhiên trong bài hát, John cũng bộc lộ sự phân vân của mình giữa hai con đường bạo động và bất bạo động. Ngay sau chữ “out” trong câu: “But if you talk about destruction, don’t you know that you can count me out” (Nếu các bạn muốn sử dụng bạo lực thì hãy chừa tôi ra), trong phiên bản chậm, John đã hát thêm chữ “in” với ý nghĩa, “cho tôi nhập bọn với”. Chính sự phân vân đó mà bài này bị cả hai phái bạo động và bất bạo động chỉ trích. Tờ Rampart của Mỹ gọi John là kẻ phản bội, trong khi tờ báo cánh tả New Left Review đánh giá bài hát này như ‘một tiếng than thở đầy sợ hãi của giai cấp tư sản (trước sức mạnh của các cuộc đấu tranh)”. Gay gắt hơn, một sinh viên cực tả ở đại học Keele, trong bức thư gửi cho tạp chí của trường đã nói về “Revolution” như sau: “ Nó (bài hát) chẳng có một chút gì gọi là tính cách mạng cả, cũng như vở kịch radio Mrs Dale’s Diary mà thôi. Muốn thay đổi thế giới này, ta phải tìm hiểu nguồn gốc của mọi điều xấu xa để rồi tận diệt nó một cách không thương tiếc. Không có gì gọi là ác độc hoặc điên cuồng trong việc sử dụng bạo lực để làm cách mạng cả vì chúng ta đang đấu tranh để chống lại những sự áp bức và nhục nhã, nguồn gốc của mọi sự bất hạnh do chủ nghĩa tư bản tạo ra. Những thứ gọi là tình yêu không dám đấu tranh về những vấn đề này đều là nguỵ biện và hèn nhát. Trên đời này không có cái gọi là cách mạng bất bạo động” Tuy nhiên John vẫn giữ vững lập trường đấu tranh bất bạo động của mình. Trong bài phỏng vấn với Playboy năm 1980, John bày tỏ quan niệm chính trị của mình: “Đừng lôi kéo tôi vào những trò bạo động. Đừng mong tôi đến chiến hào của bạn nếu chiến hào không cắm đầy hoa.”

Năm 1987, hãng giày thể thao Nike đã trả $250,000 để mua bản quyền ca khúc này cho Capitol và EMI và dùng nó để quảng cáo. Lập tức, ba con bọ còn lại kiện Nike vì tội lợi dụng “ thiện chí và hình ảnh của Beatles” với mục đích kinh doanh mà không được sự đồng ý của nhóm. Đại diện của Nike phản pháo bảo rằng Yoko vợ goá của John đã cho phép họ toàn quyền sử dụng ca khúc này. Yoko cho rằng: “Những bài hát của John không nên xem như những bài thánh ca dành cho những kẻ tử đạo. Nó phải được giới trẻ hiện đại lắng nghe một cách phổ biến.” Để trả lời, Paul phát biểu: “Điều đáng nói là có những kẻ tự tiện sử dụng những ca khúc của Beatles để thu lợi riêng cho cá nhân trong khi họ không có quyền làm như vậy (ám chỉ Yoko). Không ai cho phép họ được làm như thế. Nhất là sử dụng những ca khúc của Beatles để quảng cáo. Có thể 20 năm sau tôi sẽ thay đổi ý kiến, nhưng bây giờ thì chắc chắn là không được.” Cùng quan điểm với Paul, George cũng nói: “Nếu việc này cứ tiếp diễn, rồi đây tất cả các ca khúc của Beatles sẽ được dùng để quảng cáo đồ lót phụ nữ hoặc xúc xích. Chúng ta phải ngăn chặn việc này lại trước khi quá muộn. John tuy mất rồi nhưng ba chúng tôi vẫn còn sống, Tôi nghĩ họ phải tôn trọng những ca khúc chúng tôi đã sáng tác và ghi âm vì đó là một phần cuộc sống của tôi.” Cuối cùng hãng Nike đồng ý không sử dụng Revolution nữa vào ngày 22/3/88, một năm sau khi đưa bài này vào chiến dịch quảng cáo của mình.

Don't Let Me Down

(Lennon 10)

US chart 35

McCartney: bass, hát bè

Lennon: lead guitar, hát chính

Harrison: rhythm guitar

Starr: drums

Billy Preston: organ

Là người chịu đựng nhiều mất mát về mặt tình cảm từ nhỏ, John luôn bị ám ảnh bởi nổi sợ bị bỏ rơi. Bài hát này là lời cầu xin của John dành cho Yoko, tình yêu mới của mình, mong cô đừng bao giờ bỏ rơi anh. Đây cũng là bài đề cập đến tình dục một cách công khai và nóng bỏng nhất từ trước đến nay của Beatles. Tuy được đánh giá là một trong những ca khúc nhất của Beatles, "Don''t Let Me Down" chỉ đứng hạng 35 khi phát hành dưới dạng single ở Mỹ, một vị trí khá khiêm tốn so với các single đã được phát hành trước kia của nhóm. Đây cũng là một trong những ca khúc nhóm Beatles đã chơi với nhau trong buổi chơi nhạc live cuối cùng trên nóc toà nhà Apple

The Ballad of John and Yoko

(Lennon 10)

UK Chart 1/ US chart 8

McCartney: bass, drums, piano, maracas

Lennon: acoustic guitar, lead guitar, hát chính.

Đây là single đầu tiên của Beatles được phát hành dưới dạng stereo. Mặc dù mối quan hệ giữa Paul và John ngày càng căng thẳng và dĩ nhiên Paul không ưa gì Yoko, ca khúc này lại được Paul giúp John thu âm một cách nhiệt tình và thân thiện trong khi George và Ringo từ chối tham gia vì nó quá "riêng tư". Để đáp lại lòng tốt của Paul, John đã ghi tên anh vào phần đồng sáng tác trong ca khúc "Give Peace a Chance" của mình.

"The Ballad of John and Yoko" phản ánh khá trung thực những trở ngại mà cặp vợ chồng mới cưói John và Yok gặp phải khi tìm nơi kết hôn. Ngày 14/3/69, tức là hai ngày sau chàng Beatles độc thân cuối cùng Paul McCartney lên xe hoa với nữ nhiếp ảnh gia Linda Eastman, John quyết định kết hôn với Yoko khi hai người đang trên đường từ nhà dì Mimi về London. Thay vì trở về nhà ở London, John lái xe ra thẳng bến cảng Southampton và hỏi thủ tục đăng kí kết hôn trên biển. Sau khi biết rằng việc kết hôn trên biển là bất khả thi, John quyết định đăng kí ở Paris. Peter Brown, trợ lí của Beatles đã gọi cho John và cho anh biết anh không thể làm đám cưới ở Paris vì John là công dân Anh còn Yoko là công dân Nhật Bản. Cách duy nhất là hai người kết hôn ở quần đảo Gilbraltar thuộc địa của Anh ở vùng Địa Trung Hải.

Ngày 20/3/69, John và Yoko đăng kí kết hôn chớp nhoáng tại lãnh sự quán Anh ở Gibraltar rồi bay ngay sang Amsterdam để hưởng tuần trăng mật. Tại khách sạn Hilton, John và Yoko đã làm một việc vô tiền khoáng hậu là mở rộng cửa phòng đón tiếp tất cả mọi người đến từ 10 giờ sáng đến 10 giờ tối mỗi ngày. Đã quá quen với những trò quậy của John và Yoko, cánh nhà báo và giới truyền thông chắc như đinh đóng cột rằng họ sẽ chứng kiến những trò sexy của đôi vợ chồng mới cưới hoặc chí ít cũng moi được tin tức về tương lai của Beatles. Tuy nhiên, họ đã thất vọng khi thấy John và Yoko trong bộ pyjama trắng ngồi trên giường và chỉ nói về một đề tài duy nhất: hoà bình. Trong suốt một tuần lễ, cặp vợ chồng mới cưới này đã dùng sự nổi tiếng (và tai tiếng) của mình để rao giảng về hoà bình. John phát biểu: "Yoko và tôi sẳn sàng biến mình thành những tên hề cho cả thế giới miễn là chúng tôi làm được điều gì đó có ích cho hoà bình".

Sau khi rời Amsterdam, John và Yoko bay đến Vienna, ở lại khách sạn Sancher một đêm để thưởng thức món bánh socola Sancher Torte nổi tiếng rồi bay về Anh ngày 1/4/69. Trái với dự đoán của John rằng mọi người sẽ lạnh nhạt khi anh đặt chân xuống sân bay. báo chí Anh đã tặng cho cặp vợ chồng mới cưới một sự tiếp đón đầy thiện cảm và nồng nhiệt. Tuy nhiên "The Ballad of John và Yoko" bị nhiều người lên án vì John ví việc chuyện tính cảm của mình bị soi mói với việc chịu khổ hình của chúa Jesus trên cây thập giá. Xét cho cùng đây đâu phải là lần đầu tiên John phát biểu những lời có tính báng bổ đối với đạo Kitô.

Old Brown Shoe

(Harrison 10)

McCartney: bass, piano, hát bè

Lennon: hát bè

Harrison: lead guitar, hát chính

Starr: drums

Billy Preston: organ

George sáng tác bài này theo kiểu "Hello, Goodbye" của Paul với những ý tưởng đối lập nhau để làm nổi bật tâm điểm là quan niệm của mình về thế giới vật chất và tâm linh. Theo George, nếu con người có thể thoát khỏi được những ràng buộc về vật chất (stepping out of this old brown shoe), họ sẽ nhận thức được thế giới vật chất chỉ là một ảo giác trong khi thế giới tâm linh mới là cái có thực. George thu bản demo ca khúc này cùng với "Something" và "All Things Must Pass" tại Abbey Road trong cùng một ngày 25/2/69.

You Know My Name (Look Up the Number)

(Lennon 10)

McCartney: piano, bass đôi, hát chính

Lennon: maracas, hát chính

Harrison: xylophone, hát bè

Starr: drums, bongos, hát chính

Brian Jones (nhóm Rolling Stones): saxophone

Mal Evans: hát bè

Một ngày nọ, John vào studio và nói với Paul rằng mình muốn thu bài hát mới có tựa là "You Know My Name, Look Up the Number". Khi Paul ngỏ lời muốn xem lời bài hát, John bảo tựa đề cũng chính là lời của bài hát dựa theo phong cách bài "Reach Out, I''ll be There" của the Four Tops với câu tựa bài được lặp lại từ đầu đến cuối bài. Nhóm bỏ ra ba ngày để thu âm và thêm thắt các hiệu ứng cho bài hát. Đây có thể xem như buổi thu âm trong không khí vui vẻ cuối cùng của nhóm Beatles với đầy đủ các thành viên. Một điều khá thú vị là trong bài hát, John hai lần nhắc đến tên của nhà sản xuất phim Denis O'Bell, người đã sản xuất bộ phim A Hard Day's Night trước đây. Sau khi đĩa đơn "Let It Be/ You Know My Name" được phát hành, ông Denis nhận được hàng trăm cú điện thoại nặc danh mỗi ngày của một kẻ lặp đi lặp lại một câu: "We know your name and now we've got your number." Mãi đến khi Denis sản xuất bộ phim the Magic Christian do Ringo đóng, Ringo cho ông nghe ca khúc này, lúc đó Denis mới hiểu ra tại sao mình bị gọi điện quấy rối.

Nguồn: The Beatles - Nửa thế kỉ, một huyền thoại. Khảo luận của Huỳnh Chí Viễn. NXB Văn học, 11-2010.

www.trieuxuan.info