Lịch sử dân tộc Việt Nam ghi nhận KỲ ĐỒNG NGUYỄN VĂN CẨM là một nhà yêu nước, từng lãnh đạo một phong trào chống Pháp ở đồng bằng và trung du Bắc Kỳ vào những năm cuối thế lỷ XIX, đồng thời là một nhà thơ mà năng khiếu và khí phách đã bộc lộ từ khi còn nhỏ tuổi. Thời gian bị lưu đày tại quần đảo Marquises, Kỳ Đồng sáng tác một vở kịch thơ bằng tiếng Pháp, cũng là vở kịch đầu tiên của người Việt Nam, xuất hiện hơn 20 năm trước khi ra đời nền kịch nói Việt Nam ở Hà Nội^(*). Trước đây, do tư liệu về Kỳ Đồng trong Kho lưu trữ Đông Dương đã chuyển gần hết về Pháp nên những người nghiên cứu chưa biết được tường tận và chính xác về nhân vật lịch sử độc đáo này, ngoài một số tư liệu còn sót lại ở Thư viện quốc gia Hà Nội, những truyền thuyết và ngót 40 bài thơ của Kỳ Đồng lưu truyền trong dân gian. Trong một chuyến công tác tại Pháp, chúng tôi có may mắn phát hiện một khối lượng tư liệu quan trọng về KỲ ĐỒNG tại các Kho lưu trữ quốc gia Pháp, chủ yếu là Kho lưu trữ ở Aix-en-Provence. Tư liệu gồm các báo cáo của Toàn quyền Đông Dương, Thống sứ Bắc Kỳ, Công sứ Thái Bình và các tỉnh, những bản điều tra, mật báo, ghi nhớ (kể cả điện tín và điện mật mã) về vụ Kỳ Đồng. Chúng tôi còn tìm thấy 5 bức thư do tự tay Kỳ Đồng viết bằng tiếng Pháp gửi Toàn quyền, Công sứ…, bản Khẩu cung Kỳ Đồng ngay sau khi ông bị bắt cùng nhiều công văn, mật điện của Bộ trưởng Thuộc địa, của các nhà chức trách ở Algérie (nơi Kỳ Đồng bị lưu đày) liên quan đến Kỳ Đồng...

Nhà văn Triệu Xuân: Bốn chục năm đã trôi qua, kể từ cái đêm khủng khiếp 18-12-1972, khi máy bay B52 của Mỹ trải thảm bom xuống đầu cầu Long Biên, Phú Thụy, Gia Lâm; giết hại hàng chục người trong đó có cả 5 người trong gia đình của chú ruột tôi: Thím tôi và 4 đứa em. Chú tôi – Đại tá Triệu Xuân Lan, lúc ấy là Trung đoàn trưởng Trung đoàn 280, thuộc Sư đoàn 367, Phòng không Không quân, Đơn vị Anh hùng - đang chiến đấu ở Quảng Trị. Ngay hôm sau, năm người gồm Bác ruột Triệu Thiểm, Bố tôi, Triệu Quang Điện, Chú ruột Triệu Xuân Ngọc, chú rể Phạm Thanh, chú rể Đoàn Đình Thân đã bất chấp bom Mỹ, đào bới tìm kiếm suốt bốn ngày đêm mới thấy thi thể của thím Lê Thị Sự và các em tôi. Mai táng xong, đêm ngày 24-12-1971, B52 Mỹ lại đánh vào nghĩa trang, làm tan nát tất cả, máu xương trộn bùn, không còn phân biệt được thi thể từng người... . Khi chú tôi từ chiến trường Quảng Trị về viếng mộ vợ và bốn con, chú tôi khóc ròng mấy ngày đêm, răng cắn chặt, môi mím chặt mà tịnh không một giọt nước mắt!

Ngày 22-12-2012, www.trieuxuan.info đã post hai bài của Đoàn Hoài Trung từ vanvn.net. Hôm nay, nhận được tin chú ruột tôi đang phải cấp cứu, www.trieuxuan.info post lại toàn văn tác phẩm Thắng B52 trên bầu trời Hà Nội, mà tác giả Đoàn Hoài Trung, người bạn thân, người em của tôi đã gửi tới.

www.trieuxuan.info

Nhà văn Triệu Xuân: Thời kỳ làm báo nói: Đài Tiếng nói Việt Nam, và báo viết: Đầu tư-Vietnam Investment Review; năm nào tôi cũng có may mắn được đến phỏng vấn Giáo sư Trần Văn Giàu vài ba lần, thường là dịp kỷ niệm những ngày lễ lớn, dịp Tết. Trong một lần đến nhà riêng ở 70 Phạm Ngọc Thạch, quận 3, TP. HCM phỏng vấn chú Sáu Giàu, tôi gặp Giáo sư Sử học Nguyễn Phan Quang cũng đang ghi âm câu chuyện của GS Giàu. Ông Nguyễn Phan Quang và tôi quen nhau từ đấy, sau trở thành thân thuộc... Vì cùng yêu kính Giáo sư Trần Văn Giàu, ông Quang thường tìm đọc những bài tôi viết hoặc những bài tôi post trên www.trieuxuan.info; và ông Quang cũng thường góp bài cho wesite chuyên về văn học nghệ thuật www.trieuxuan.info

Nhà báo, nhà văn Triệu Xuân phỏng vấn GS Trần Văn Giàu, 1996. Ảnh Ngô Thanh Hương.

Xin trân trọng giới thiệu tác phẩm Giáo sư Trần Văn Giàu – Nghe Thầy kể chuyện của GS Nguyễn Phan Quang, ghi âm từ năm 1995, tại 70, Phạm Ngọc Thạch, nhà riêng hồi đó của chú Sáu Giàu.

 Giáo sư Trần Văn Giàu (Chú Sáu Giàu) và nhà văn, nhà báo Triệu Xuân. Ảnh chụp tháng 1-1995 tại nhà riêng của GS, 70 Phạm Ngọc Thạch Quận 3, TP. HCM, sau khi thực hiện phỏng vấn. Ảnh NTH. 

Vào lúc 14g15, ngày 01-01-2013, nhằm ngày 20-11 Nhâm Thìn, Cụ Ngô Tài Vọng- nguyên Trung tá, Giảng viên Học viện Lục quân Đà Lạt- đã từ trần, thọ 87 tuổi.