Suốt năm đó lũ súc vật phải làm lụng quần quật không khác gì nô lệ. Nhưng làm việc đối

với chúng là một niềm vui, chúng không tiếc sức, chúng sẵn sàng chấp nhận mọi hy sinh

vì chúng biết rằng chúng đang làm việc cho mình và cho con cháu mình chứ không phải

cho một lũ người lười biếng, trộm cắp nữa.

Suốt mùa xuân và mùa hè chúng đã làm việc sáu mươi tư tiếng một tuần, nhưng sang

tháng tám thì Napoleon tuyên bố là sẽ làm cả chiều chủ nhật. Công việc này là hoàn toàn

tự nguyện, nhưng con nào vắng mặt sẽ bị cắt một nửa khẩu phần. Mặc dù vậy, chúng

vẫn không hoàn thành được kế hoạch đã đề ra. Năm nay thu hoạch kém hơn năm ngoái,

chúng cũng không kịp trồng củ cải trên hai khu ruộng vì cày bừa quá chậm. Có thể thấy

trước rằng mùa đông tới sẽ có nhiều khó khăn.

Việc xây dựng cối xay gió cũng gặp không ít rắc rối. Ngay trong trang trại đã có một mỏ 

đá vôi tốt, cát cũng không thiếu, còn xi măng thì sẵn trong kho; mọi vật tư xây dựng đều

có đủ. Nhưng có một vấn đề mà lũ súc vật không thể giải quyết ngay được, đấy là làm

thế nào đập được đá thành những viên có kích thước như ý. Có vẻ như chỉ có một cách là

dùng cuốc chim và xà beng; nhưng không con nào biết sử dụng những thứ ấy vì chúng

không thể đứng trên hai chân sau được. Phải mất mấy tuần lễ mày mò chúng mới biết

cách lợi dụng lực hút của trái đất. Những tảng đá lớn, không thể dùng được nằm dưới

đáy mỏ đá vôi. Lũ súc vật lấy dây quấn xung quanh những hòn đá, sau đó cả bọn, nào

bò, nào ngựa, nào cừu, bất cứ con nào có thể bám vào dây đều có mặt, khi khẩn cấp cả 

bọn lợn cũng nắm lấy dây và kéo từ từ theo bờ dốc, rồi chúng thả rơi hòn đá xuống đáy

cho vỡ thành những mảnh nhỏ. Việc vận chuyển những viên đá vỡ không phải là khó.

Ngựa vận chuyển bằng xe con, cừu thì mang từng viên một, ngay cả Muriel và Benjamin

cũng tự thắng vào chiếc xe hai chỗ và tham gia chuyên chở. Đến cuối mùa hè thì chúng

đã kiếm được đủ đá, công việc xây dựng bắt đầu, lũ lợn đóng vai giám sát và đốc công.

Nhưng việc xây dựng tiến hành rất chậm, tốn rất nhiều công sức. Chúng thường mất cả 

ngày mới kéo được một hòn đá lên đến đỉnh, nhưng khi thả xuống thì nó lại không vỡ.

Không có Chiến Sĩ thì chẳng có việc gì nên hồn, một mình nó làm bằng tất cả những con

khác cộng lại. Nếu hòn đá nặng quá, cả lũ bị nó lôi xuống thì bao giờ Chiến Sĩ cũng gắng

hết sức để kéo lên. Ai cũng phải thán phục khi nhìn thấy nó, chân bám chặt vào đất, hơi

thở gấp gáp, hai bên sườn đẫm mồ hôi, gắng sức kéo những hòn đá lên từng bước một.

Bà Mập thỉnh thoảng lại nhắc nó đừng có lao lực quá, nhưng nó không nghe. Có vẻ như 

đối với nó thì hai câu khẩu hiệu:  ʺTôi sẽ  cố gắng hơn nữaʺ và  ʺĐồng chí Napoleon lúc nào

cũng đúngʺ chính là đáp án cho mọi vấn đề. Nó lại nhờ con gà trống gọi dậy trước bốn

mươi lăm phút chứ không phải nửa tiếng như trước đây. Những lúc rảnh rỗi, phải nói là

bây giờ chúng không có nhiều thời giờ rỗi nữa, nó đi một mình ra mỏ đá, xếp những hòn

vỡ lại và kéo lên chỗ xây cối xay gió mà không cần con nào giúp.

Dù có phải làm việc vất vả nhưng đời sống lũ súc vật trong mùa hè cũng không đến nỗi

nào. Chúng không được ăn nhiều hơn thời còn ông Jones, nhưng cũng không ít hơn. Bù

lại, chúng chỉ phải làm để tự nuôi mình, chúng không phải nuôi lũ người gồm những

năm tên tham ăn nữa, chỉ riêng điều này đã đủ động viên chúng vượt qua mọi khó khăn

chồng chất. Thêm nữa, cách làm của lũ súc vật nhiều khi lại hiệu quả và nhanh. Ví dụ 

việc làm cỏ được chúng thực hiện nhanh, gọn hơn người nhiều. Bây giờ không còn con

nào ăn cắp nên cũng không cần chữa hàng rào và cổng giữa khu đồng cỏ và khu canh tác

nữa. Nhưng từ mùa hè đó bắt đầu có sự thiếu hụt, nay thứ này, mai thứ khác. Chúng cần

dầu đốt, đinh, dây thừng, bánh cho chó, sắt để làm móng ngựa, những thứ này Trại Súc

Vật không sản xuất được. Sau đó là đến hạt giống, phân hóa học, các lọai công cụ như 

cuốc, xẻng, rồi còn thiết bị cho cối xay gió nữa. Không con nào biết cách mua những thứ 

đó.

Một sáng chủ nhật, khi lũ súc vật tập trung nhận nhiệm vụ cho tuần tới, Napoleon bỗng

tuyên bố rằng nó đã quyết định tiến hành một chính sách mới. Từ nay trở đi Trại Súc Vật

sẽ buôn bán với các trại lân cận: dĩ nhiên là không phải vì lợi nhuận mà chỉ để mua một

số vật dụng thật sự cần thiết thôi. Nhiệm vụ xây dựng cối xay gió là tối cần thiết đối với

chúng ta, nó nói như thế. Vì vậy nó đã thương thảo về việc bán cỏ và một phần lúa mì vụ 

vừa rồi, sau này, nếu cần tiền nữa thì có thể  phải bán trứng, nhu cầu về  trứng  ở 

Willingdon là rất cao. Các bạn gà, Napoleon nói, phải lấy làm tự  hào vì  đã có những

đóng góp đặc biệt trong việc xây dựng cối xay gió.

Một lần nữa lũ súc vật lại cảm thấy lo lắng. Không quan hệ với con người, không tham

gia buôn bán, không sử dụng tiền  ‐  chả lẽ  đấy không phải là những quyết  định  được

thông qua trong cuộc Họp đầu tiên mừng chiến thắng sau khi đuổi được lão Jones ư? Tất

cả mọi con đều nhớ là chúng đã từng thông qua những quyết định ấy, hay ít nhất chúng

nghĩ rằng chúng nhớ  là như  thế. Bốn con lợn, những con  đã  đứng lên phản  đối khi

Napoleon tuyên bố hủy bỏ các cuộc Họp cuối tuần lại định lên tiếng, nhưng chúng phải

vội vã ngậm miệng vì bầy chó đã sủa ầm ĩ lên rồi. Cũng như mọi khi, lũ cừu lại tụng ʺBốn

chân tốt, hai chân xấu!ʺ và mọi sự đâu vẫn hoàn đấy. Cuối cùng Napoleon giơ chân lên đề 

nghị trật tự và tuyên bố là nó đã giải quyết ổn thỏa mọi chuyện rồi. Không con nào phải

tiếp xúc với loài người, việc đó thật chẳng hay ho gì. Nó sẽ chịu hoàn toàn trách nhiệm về 

công việc nặng nề đó. Một luật sư hiện sống ở Willingdon tên là Whymper đã đồng ý làm

trung gian giữa Trại Súc Vật và các trang trại lân cận, ông ta sẽ đến nhận nhiệm vụ vào

các buổi sáng thứ hai hàng tuần. Giống như mọi khi, Napoleon kết thúc bài diễn văn

bằng cách hô khẩu hiệu ʺTrại Súc Vật muôn nămʺ và sau khi hát bài ʺSúc Sinh Anh quốcʺ, lũ 

súc vật giải tán.

Sau  đó Chỉ Điểm lại đi một vòng quanh trại  để  công tác tư tưởng. Nó cam  đoan rằng

quyết định không buôn bán và không sử dụng tiền chưa hề được đưa ra biểu quyết chứ 

đừng nói là thông qua. Đấy chỉ là chuyện bịa đặt, mà nếu theo dõi từ khởi kì thủy thì có

thể do Tuyết Tròn bịa ra cũng nên. Nhưng một số con vẫn còn chưa tin, thế là Chỉ Điểm

hỏi: ʺĐồng chí có chắc là không tưởng tượng ra như thế chứ? Đồng chí có tài liệu nào khẳng định

chuyện  đó không? Quyết  định  đó  được ghi ở  đâu?ʺ. Chắc chắn là các quyết định đó không

được ghi chép ở đâu cả cho nên cuối cùng lũ súc vật tin là chúng đã lầm.

Thứ hai nào ông Whymper cũng đến trang trại. Ông là một luật sư dáng người nhỏ nhắn,

để tóc mai dài, mới bắt đầu đi vào làm ăn, nhưng khá ranh mãnh, nhận ra ngay rằng nhất

định Trại Súc Vật sẽ cần một người môi giới và tiền hoa hồng dĩ nhiên là phải ʺđậmʺ. Lũ 

súc vật sợ Whymper và tìm cách tránh càng xa càng tốt. Dù sao thì việc Napoleon đứng

trên bốn chân ra lệnh cho Whymper  đứng trên hai chân cũng tạo ra trong lòng chúng

niềm tự hào chính  đáng và phần nào xoa dịu  được phản  ứng  đối với chính sách mới.

Quan hệ của chúng với giống người đã không hoàn toàn như trước đây nữa. Lòng thù

hận của giống người đối với Trại Súc Vật không những không giảm mà còn tăng vì nó

ngày càng thịnh vượng hơn. Ai cũng tin là trước sau gì thì cái trại này cũng phá sản mà

thôi, còn cối xay gió thì thất bại là cái chắc. Họ thường tụ tập trong các quán bia rồi vẽ các

sơ đồ để chứng minh rằng cối xay gió nhất định sẽ sập, mà nếu không sập thì cũng sẽ 

chẳng hoạt động được. Nhưng dù không thích, họ vẫn phải nể lũ súc vật vì chúng quản lí

trang trại khá hiệu quả. Chứng cớ là họ đã bắt đầu gọi trại này là Trại Súc Vật và đã thôi

giả đò là nó vẫn mang tên là Điền Trang. Họ cũng không còn ủng hộ ông Jones nữa, ông

này đã mất hết hy vọng chiếm lại được trang trại và đã đi làm ăn ở nơi khác rồi. Tuy hiện

nay mọi quan hệ  giữa Trại Súc Vật với thế  giới bên ngoài  đều thông qua Whymper,

nhưng người ta đồn rằng Napoleon sắp sửa kí kết hợp đồng thương mại hoặc là với Trại

Cáo của Pilkington hoặc là với Trại Keo của Frederick, nhưng thiên hạ cũng nói rằng sẽ 

không có chuyện kí với cả hai trại cùng một lúc.

Cũng khoảng thời gian đó lũ lợn đột ngột chuyển vào sống trong toà nhà chính. Lần này

lũ súc vật cũng cho rằng ngay từ những ngày đầu tiên chúng đã thông qua quyết định là

không con nào được dọn vào sống trong ngôi nhà chính. Chỉ Điểm lại thuyết phục được

chúng rằng chúng đã lầm. Loài lợn là bộ óc của cả trại, nó nói, cho nên cần phải dành cho

các đồng chí ấy những chỗ yên tĩnh để làm việc. Lãnh tụ (thời gian gần đây nó bắt đầu

gọi Napoleon là lãnh tụ) phải sống  ở  một nơi xứng  đáng chứ  không thể  cứ  sống mãi

trong chuồng heo được. Tuy vậy một số con tỏ ra lo lắng khi nghe nói rằng lũ lợn không

những ăn trong bếp và nghỉ trong phòng khách mà còn ngủ cả trên giường nữa. Chiến Sĩ 

vẫn nói ʺĐồng chí Napoleon lúc nào cũng đúngʺ, nhưng Bà Mập thì cho rằng chắc chắn

là có qui định cấm ngủ trên giường nên đã đi ra đầu hồi nhà kho để xem Bảy Điều Răn.

Nhưng nó chỉ nhận được mặt chữ chứ không thể ghép vần được, nó đành đi tìm Muriel.

ʺMurielʺ, Bà Mập bảo, ʺđọc cho tôi nghe Điều Răn Thứ Tư. Có phải là không bao giờ được ngủ 

trên giường không?ʺ 

Muriel phải đánh vần mãi mới xong.

ʺĐiều Răn này viết: Không con vật nào được ngủ trên giường có trải draʺ, Muriel nói.

Thật là kì, Bà Mập nhớ là Điều Răn Thứ Tư đâu có nói khăn trải giường, nhưng nếu đã

ghi rõ trên tường như thế thì chắc là thế thôi. Đúng lúc đó Chỉ Điểm cùng với hai hay ba

con chó vô tình đi ngang qua.

ʺThưa các  đồng chíʺ, nó nói,  ʺtôi nghĩ rằng các  đồng chí biết là loài lợn chúng tôi  đã ngủ trên

giường rồi? Tại sao lại không nhỉ? Chả lẽ  các  đồng chí lại cho rằng có qui  định cấm ngủ trên

giường à? Giường là gì, chỉ là chỗ để nằm ngủ mà thôi. Nói đúng ra thì một ổ rơm trong chuồng

cũng là giường. Qui định là cấm ngủ trên khăn trải, vì đấy là sản phẩm của con người. Chúng tôi

đã bỏ hết khăn trải giường đi rồi, bây giờ chúng tôi chỉ dùng chăn thôi. Giường phải nói là rất

tiện! Nhưng cũng không phải là quá xa xỉ, tôi có thể nói với các đồng chí rằng đấy chính là thứ 

cần cho những người làm việc trí óc như chúng tôi. Chả lẽ các đồng chí lại không muốn cho chúng

tôi được nghỉ ngơi hay sao? Chả lẽ các đồng chí lại muốn chúng tôi kiệt sức hay sao? Chắc chắn là

không có ai trong các đồng chí muốn lão Jones quay lại chứ?ʺ 

Bọn súc vật khẳng định với nó rằng chúng không nghĩ như vậy và từ đó cũng không con

nào còn nhắc đến việc lũ lợn ngủ trên giường nữa. Mấy ngày sau có thông báo rằng từ 

nay trở đi loài lợn sẽ dậy muộn hơn những loài khác một tiếng, lần này thì không có con

nào phàn nàn gì cả.

Mùa thu tới, lũ súc vật tuy mệt nhưng vui. Năm qua là một năm vất vả, phải bán một

phần cỏ và ngũ cốc nên dự trữ cho mùa đông không được dư giả lắm, nhưng cối xay gió

đã đền bù mọi công khó của chúng. Cối xay gió đã xây dựng được gần một nửa rồi. Sau

vụ thu hoạch thời tiết rất thuận lợi, lũ súc vật làm việc miệt mài chưa từng thấy, chúng

sẵn sàng đi lại, khuân vác suốt ngày miễn là bức tường cứ ngày một cao thêm, dù chỉ một

ít. Ban đêm Chiến Sĩ còn tranh thủ làm thêm một, hai tiếng dưới ánh trăng. Lúc rảnh rỗi

lũ súc vật thường đi dạo xung quanh cái công trình xây dựng đó, ngắm nhìn những bức

tường đứng thẳng và chắc chắn; rồi tự hỏi chả lẽ chúng đã xây được cái công trình tráng

lệ  như thế  này  ư. Chỉ  có Benjamin là vẫn như  cũ, nó chẳng nói gì, ngoại trừ  câu cửa

miệng là lừa sống dai lắm.

Tháng mười một bắt  đầu có gió tây nam. Việc xây dựng bị ngưng trệ vì trời  ẩm quá,

không thể trộn vữa được. Một đêm gió mạnh đến nỗi mái nhà tốc ngói, tường cũng như 

muốn lung lay sắp đổ. Lũ gà thức giấc và kêu quang quác vì cả bọn cùng mơ thấy như có

tiếng súng nổ ở đâu đó. Buổi sáng, khi lũ súc vật đi ra khỏi chuồng thì thấy cột cờ đã đổ 

từ bao giờ, còn cây du ở cuối vườn thì đã bị trốc gốc không khác gì người ta nhổ cây củ 

cải. Nhưng đấy chưa phải đã hết, trước mặt chúng còn một cảnh tượng khủng khiếp hơn

nhiều. Cối xay gió đã bị đổ sập hoàn toàn. Tất cả cùng đồng thanh thét lên vì thất vọng.

Chúng lao về phía công trường. Napoleon vốn vẫn cho rằng chạy là việc hạ đẳng cũng ba

chân bốn cẳng chạy ngay đầu đoàn. Thế là xong, tất cả đã thành công toi, những viên đá

mà chúng phải khó nhọc mới đập vỡ và vận chuyển tới được nay nằm ngổn ngang khắp

nơi. Không nói nên lời, chúng đứng lặng, đau khổ ngắm nhìn đống đá đổ. Napoleon im

lặng đi đi lại lại, thỉnh thoảng gí mũi xuống đất để ngửi. Đuôi nó duỗi thẳng, đập qua

đập lại rất mạnh, chứng tỏ nó đang suy nghĩ rất lung. Nó bỗng dừng lại, có nghĩa là nó

đã tìm được giải pháp.

ʺThưa các đồng chíʺ, nó bình tĩnh nói, ʺcác đồng chí có biết ai phải chịu trách nhiệm về việc này

không? Kẻ nào đã phá hoại, kẻ nào đã phá sập cối xay gió của chúng ta đêm qua? Tuyết Tròn!ʺ, nó

bỗng gào lên, ʺchính Tuyết Tròn chứ không ai. Tên phản bội đầy thù hận đó đã nhẫn tâm tìm

cách phá chúng ta và trả thù về việc nó bị trục xuất một cách nhục nhã, nó đã lợi dụng đêm tối để 

mò vào và phá hủy toàn bộ thành quả lao động suốt một năm trời nay của chúng ta. Hôm nay, tại

đây, tôi tuyên bố kết án tử hình Tuyết Tròn. Ai giết được nó sẽ được phong Súc Vật Anh Hùng

hạng hai và  được thưởng một nửa thùng táo. Ai bắt sống  được nó sẽ  được thưởng một thùng

táo.ʺ 

Con nào cũng vô cùng căm tức khi biết tin Tuyết Tròn đã phạm tội ác tày trời như thế.

Hờn căm bộc phát thành tiếng thét, con nào cũng nghĩ cách bắt sống Tuyết Tròn nếu nó

còn lảng vảng đâu đây. Chúng còn phát hiện ra dấu chân lợn ở trên đám cỏ ngay gần

khu đồi. Dấu chân kéo dài khoảng chục mét, có vẻ như hướng về chỗ có lỗ thủng trên

hành rào. Napoleon hít lấy hít để các dấu chân ấy và sau đó tuyên bố rằng đấy là chân

Tuyết Tròn. Napoleon nói rằng có thể Tuyết Tròn đi từ hướng Trại Cáo tới.

ʺChậm nghĩa là chếtʺ, Napoleon tuyên bố  sau khi xem dấu chân xong,  ʺphải tiếp tục công

việc, thưa các đồng chí! Chúng ta sẽ bắt đầu khôi phục cối xay gió ngay từ sáng hôm nay, chúng

ta sẽ làm trong suốt mùa đông này, mặc cho gió mưa, giá rét. Chúng ta sẽ dạy cho tên phản bội

khốn nạn đó một bài học là nó không thể ngăn cản được chúng ta. Xin các đồng chí nhớ cho: kế 

hoạch của chúng ta vẫn không thay đổi. Chúng ta nhất định sẽ hoàn thành việc xây dựng cối xay

gió đúng thời hạn. Các đồng chí, tiến lên! Cối xay gió muôn năm! Trại Súc vật muôn năm!ʺ.

Mùa đông năm đó rất khắc nghiệt. Bão rồi đến mưa, sau đó là tuyết và băng giá, sang

tháng hai mà băng chưa tan. Thế mà lũ súc vật vẫn miệt mài xây dựng lại cối xay gió,

chúng biết rằng người ta đang theo dõi chúng và bọn người độc ác  ấy sẽ có cớ để vui

mừng nếu chúng không hoàn thành công trình đúng hạn.

Để trêu tức chúng, người ta còn làm ra vẻ không tin là Tuyết Tròn đã phá cối xay gió, họ 

bảo rằng nó sập là do tường mỏng quá. Nhưng lũ súc vật thì tin chắc là không phải thế.

Dù sao chúng cũng quyết  định sẽ  xây tường dày một mét chứ  không phải bốn mươi

phân như trước đây nữa, và như vậy thì cần phải khai thác nhiều đá hơn trước. Mỏ đá

chìm dưới tuyết trong một thời gian dài nên không thể bắt đầu được. Sau đó thì trời tuy

có lạnh nhưng khô ráo, nhưng công việc quả là khủng khiếp, lũ súc vật không còn hăng

hái như xưa nữa. Chúng không những bị lạnh mà còn thường xuyên bị đói nữa. Chỉ có

Chiến Sĩ và Bà Mập là vẫn nhiệt tình. Chỉ Điểm động viên phong trào bằng những buổi

nói chuyện, nó chứng minh một cách hùng hồn rằng lao  động là hạnh phúc và vinh

quang. Nhưng những buổi nói chuyện của Chỉ Điểm cũng không có tác dụng, chính sức

khoẻ  và câu  ʺTôi sẽ  cố  gắng hơn nữaʺ  của Chiến Sĩ  là nguồn  động viên rất lớn  đối với

những con khác.

Lương thực bắt đầu cạn vào tháng giêng. Khẩu phần bằng ngũ cốc bị cắt bớt, thay vào đó

là khoai tây. Khi đó lại phát hiện ra là đa số khoai tây đánh đống đã bị nhũn vì không

được che đậy cẩn thận, số ăn được còn lại chẳng đáng là bao. Nhiều hôm chúng chỉ được

ăn mỗi cỏ và củ cải. Nạn đói bắt đầu đe doạ.

Tin này dứt khoát phải giữ kín, không được để cho người xung quanh biết. Phấn chấn vì

vụ sập cối xay gió người ta càng tung nhiều tin thất thiệt về Trại Súc Vật hơn. Người ta

đồn nào là lũ súc vật sắp sửa chết vì đói và bệnh đến nơi, nào là chúng đánh nhau suốt

ngày, nào là chúng đang ăn thịt lẫn nhau, rồi giết cả những con non nữa. Napoleon hiểu

rằng sẽ có nhiều phiền toái nếu người ngoài biết trại đang gặp khó khăn về lương thực

nên quyết  định dùng Whymper làm công cụ phản tuyên truyền. Trước  đây lũ  súc vật

thường đứng xa xa mỗi khi Whymper ghé vào trại, nhưng bây giờ một số con được chọn,

chủ yếu là cừu, được phép đến gần và làm như vô tình, nói rằng dạo này khẩu phần có

tăng. Ngoài ra, Napoleon còn ra lệnh đổ cát cho gần đầy bồ bịch trong kho rồi lấy ngũ 

cốc và bột phủ lên trên. Mỗi khi có dịp là chúng lại dẫn Whymper đi ngang qua nhà kho

để ông ta có thể nhìn thấy lương thực chứa trong đó. Whymper đã bị xỏ mũi và thường

nói với mọi người là Trại Súc Vật vẫn đủ lương thực.

Mặc dù vậy, đến cuối tháng giêng thì thấy rõ là phải tìm cách mua thêm ngũ cốc. Dạo

này Napoleon ít khi đi ra ngoài, nó ngồi lì trong ngôi nhà chính, các cửa ra vào đều có

những con chó dữ canh phòng nghiêm ngặt. Nếu nó đi ra ngoài thì bao giờ cũng có sáu

con chó hộ tống xung quanh, bọn này lập tức nhe nanh gầm gừ, đe dọa khi thấy những

con khác đến gần. Nó cũng không còn tham gia các buổi Họp ngày chủ nhật nữa mà giao

cho một con lợn khác, thường là Chỉ Điểm, đọc bảng phân công công việc.

Một lần, vào chủ nhật, Chỉ Điểm tuyên bố là lũ gà mái, bọn này vừa bắt đầu đẻ, phải giao

nộp trứng. Thông qua Whymper, Napoleon đã kí hợp đồng cung cấp bốn trăm quả trứng

mỗi tuần. Tiền bán trứng đủ mua lương thực cho đến mùa hè và khi đó mọi sự  sẽ dễ 

dàng hơn.

Lũ gà mái gào toáng lên. Trước đây chúng cũng đã được nhắc nhở là cần phải hy sinh,

nhưng không ngờ mọi sự lại tồi tệ đến như vậy. Chúng đã chuẩn bị tổ cho vụ ấp xuân,

chúng tuyên bố là bây giờ mà lấy trứng thì khác gì sát sinh. Kể từ ngày trục xuất ông

Jones, đây là lần đầu tiên có một cuộc tụ tập giống như bạo loạn. Ba con gà mái tơ giống

Minorca cầm đầu cuộc nổi dậy chống lại kế họach của Napoleon. Biện pháp của chúng là

bay lên xà nhà và đẻ xuống cho trứng vỡ. Napoleon hành động nhanh chóng và quyết

liệt. Nó hạ lệnh không cho bọn gà mái ăn nữa và còn tuyên bố là con nào cho lũ gà dù chỉ 

một hạt thóc sẽ bị tử hình ngay lập tức. Lũ chó được phân công theo dõi. Lũ gà mái cầm

cự được năm ngày, cuối cùng đã phải đầu hàng và trở về đẻ vào tổ như cũ. Chín con gà

mái chết. Chúng bị  coi là chết vì bệnh cầu trùng và  được chôn trong vườn. Whymper

không hề biết chuyện này và đều đặn tuần nào cũng có một chiếc xe đến lấy trứng.

Không thấy Tuyết Tròn đâu. Có tin đồn là nó trốn trong Trại Cáo hay Trại Keo gì đó.

Quan hệ  giữa Napoleon với các trại xung quanh  đã  được cải thiện phần nào. Lúc  đó

chúng bỗng phát hiện  được một  đống gỗ  trong sân trại, số  gỗ  này bị  đốn cách  đây

khoảng chục năm. Số gỗ tìm được thật đúng lúc, Whymper khuyên Napoleon đem bán,

cả Pilkington và Frederick đều muốn mua. Napoleon lưỡng lự, không biết nên bán cho

ai. Cứ hễ nó định bán cho Frederick thì có tin nói là Tuyết Tròn đang trốn trong Trại Cáo,

mà khi nó ngả sang Pilkington thì lại có tin Tuyết Tròn đang trong Trại Keo.

Đầu tháng giêng toàn trại bỗng sôi động vì một tin bất ngờ như sét đánh giữa trời quang.

Hoá ra là Tuyết Tròn vẫn thường bí mật thâm nhập trại vào ban đêm! Lũ súc vật lo lắng

đến mất ngủ. Đồn rằng đêm nào Tuyết Tròn cũng mò vào phá hoại. Nó ăn trộm lương

thực, hất đổ các xô sữa, đạp vỡ trứng, dẫm nát các đám mạ và nhai vỏ cây trong vườn.

Khó khăn thất bại nào cũng bị qui là tại Tuyết Tròn. Nếu cửa sổ bị vỡ hay ống thoát nước

bị tắc là y như rằng có con nói là tại Tuyết Tròn phá, ngay khi chìa khóa nhà kho bị mất

thì cả trại cũng cho rằng Tuyết Tròn đã ném xuống giếng. Điều lạ là sau khi đã tìm thấy

chìa khóa bên dưới túi bột thì cả trại vẫn tin là tại Tuyết Tròn. Lũ bò khẳng định rằng ban

đêm Tuyết Tròn chui vào chuồng và vắt trộm sữa khi chúng ngủ. Đồn rằng lũ chuột, bọn

này từng gây nhiều rắc rối mùa đông vừa rồi, cũng liên kết với Tuyết tròn.

Napoleon hạ lệnh phải điều tra thật kĩ  các hoạt động của Tuyết Tròn. Napoleon, được

mấy con chó hộ tống, khảo sát một vòng tất cả các toà nhà trong trại, trong khi những

con khác đi theo xa xa phía sau. Nó bảo nó có thể đánh hơi được Tuyết Tròn nên cứ đi

vài bước lại dừng lại và ngửi đất để tìm dấu vết. Góc nào nó cũng ngửi, ngửi cả nhà kho,

chuồng bò, chuồng gà, vườn rau và chỗ nào cũng có dấu vết Tuyết Tròn cả. Nó dí mũi

xuống  đất vài lần rồi hít vào thật sâu, sau  đó tuyên bố  bằng một giọng nghe  đã rợn

người: ʺTuyết Tròn! Hắn đã mò đến đây! Ta đã nhận ra mùi của nó!ʺ, cứ nghe mỗi từ ʺTuyết

Trònʺ là lũ chó lại nhe nanh và sủa phụ họa.

Tất cả run lên vì sợ. Có cảm tưởng như tên Tuyết Tròn bí ẩn và đầy quyền năng đang ẩn

náu đâu đây, rất gần và sẵn sàng trút tai họa xuống đầu chúng.Tối hôm đó, Chỉ Điểm gọi

tất cả lại và với bộ mặt nghiêm trọng nó bảo rằng có một số tin khẩn cấp cần thông báo.

ʺThưa các đồng chí!ʺ, nó gào lên, ʺchúng tôi đã phát hiện ra một tội ác không thể tha thứ được.

Tuyết Tròn đã bán mình cho Frederick của Trại Keo, lão này vẫn đang dự định tấn công để cướp

trại của chúng ta! Một khi chiến tranh xảy ra thì Tuyết Tròn sẽ làm nhiệm vụ dẫn đường. Nhưng

nó còn táng tận lương tâm hơn thế nhiều. Trước đây chúng ta từng nghĩ rằng Tuyết Tròn gây rối

là do tính tự phụ và ham hố quyền lực. Nhưng thưa các đồng chí, chúng ta đã lầm. Các đồng chí

có biết lí do thật sự nằm ở đâu không? Ngay từ đầu nó đã liên kết với lão Jones! Nó là gián điệp

nằm vùng của lão Jones. Chứng cớ đã được thể hiện trong những tài liệu mà nó để lại và chúng ta

mới tìm thấy gần đây. Thưa các đồng chí, tôi cho rằng điều đó lí giải nhiều việc. Chả lẽ chúng ta

chưa nhận ra là nó đã cố gắng, may mà không thành, làm cho chúng ta thua và tan rã trong Chiến

dịch Chuồng bò hay sao?ʺ 

Tất cả đều ngớ ra. Tội ác này thật quá khủng khiếp, vượt xa việc phá hoại cối xay gió.

Phải một lúc sau chúng mới nhận thức được hết tính chất nghiêm trọng của sự việc. Tất

cả chúng vẫn nhớ, hay chúng tưởng là vẫn nhớ hình ảnh của Tuyết Tròn khi nó xông lên

dẫn đầu cuộc tấn công trong Chiến dịch Chuồng bò, khi nó đoàn kết và cổ vũ chúng, khi

nó không buông bỏ dù  đã bị lão Jones bắn bị thương. Thật khó tưởng tượng làm sao

chuyện đó lại xảy ra nếu như nó là gián điệp của lão Jones. Ngay cả Chiến Sĩ, vốn kiệm

lời, cũng cảm thấy bối rối. Chiến Sĩ nằm xuống, co hai chân trước vào bụng, nhắm mắt

lại, cố gắng tập trung tư tưởng và cuối cùng nói:

ʺTôi không tin, trong Chiến dịch Chuồng bò Tuyết Tròn đã chiến đấu dũng cảm. Chính mắt tôi

nhìn thấy như thế. Chẳng phải chúng ta đã phong nó làm Súc vật Anh hùng hạng nhất ngay sau

chiến dịch là gì?ʺ 

ʺThưa các đồng chí, đấy chính là sai lầm của chúng ta. Bây giờ chúng ta biết rằng, những việc

này đều ghi rõ trong các tài liệu mật mà chúng ta mới tìm thấy, nó định dụ chúng ta vào bẫy cho

bọn kia tiêu diệt.ʺ 

ʺNhưng nó cũng bị thươngʺ, Chiến Sĩ nói, “tất cả chúng ta đều nhìn thấy máu chảy khi nó đang

chạy.ʺ 

ʺĐấy là do đã sắp đặt từ trước!ʺ, Chỉ Điểm gào lên, ʺphát súng của lão Jones chỉ sượt qua người

nó thôi. Ước gì các đồng chí biết đọc để tôi có thể chỉ cho các đồng chí thấy tên Tuyết Tròn đã viết

rõ bằng giấy trắng mực  đen như thế nào. Chúng  đã thoả thuận là vào lúc nguy kịch nhất thì

Tuyết Tròn sẽ hạ lệnh rút lui, nhường trận địa cho địch quân. Và nó đã suýt thành công, tôi có thể 

nói rằng nó chắc chắn sẽ  thành công nếu như  không có nhà Lãnh  đạo Anh hùng,  Đồng chí

Napoleon kính mến của chúng ta. Các bạn còn nhớ lúc lão Jones và gia nhân tiến vào sân chứ?

Tuyết Tròn quay lưng bỏ  chạy và nhiều con  đã chạy theo hắn. Chả lẽ  các bạn không nhớ rằng

đúng lúc  đó, khi mà hỗn loạn bắt  đầu lan ra và có vẻ  như  vỡ mặt trận  đến nơi, thì  đồng chi

Napoleon xông lên và hô “Giết!ʺ rồi lao thẳng vào chân lão Jones ư? Thưa các đồng chí, chắc chắn

các đồng chí nhớ tình tiết đó!ʺ, Chỉ Điểm vừa nói vừa nhảy từ bên này sang bên kia.

Bây giờ, khi Chỉ Điểm mô tả sống động như thế thì lũ súc vật dường như đã nhớ ra. Dù

sao thì chúng cũng nhớ rõ là Tuyết Tròn  đã quay  đầu chạy  đúng vào lúc nguy ngập.

Nhưng Chiến Sĩ thấy vẫn chưa ổn.

ʺTôi không tin là Tuyết Tròn đã phản bội ngay từ đầuʺ, nó nói, ʺsau này lại là chuyện khác. Tôi

tin rằng trong Chiến dịch Chuồng bò Tuyết Tròn vẫn là một đồng chí tốt.ʺ 

ʺLãnh tụ của chúng ta, đồng chí Napoleonʺ, Chỉ Điểm nói một cách chậm rãi và kiên quyết,

ʺđã tuyên bố dứt khoát, tôi xin nhắc lại, thưa các đồng chí, tuyên bố dứt khoát rằng ngay từ đầu

Tuyềt Tròn đã là gián điệp của lão Jones, từ trước khi chúng ta nghĩ đến Khởi nghĩa cơ.ʺ 

ʺThế thì khác!ʺ, Chiến Sỹ bảo ʺĐồng chí Napoleon đã nói thì nhất định đúng.ʺ 

ʺĐấy là một thái  độ thực sự cầu thị, thưa các đồng chí!ʺ, Chỉ Điểm reo lên, nhưng mọi con

đều thấy đôi mắt ti hí, đảo điên, hằn học của nó chiếu thẳng vào Chiến Sĩ. Nó đã định đi,

nhưng còn nói thêm đầy đe dọa, ʺTôi xin báo trước là các bạn phải cảnh giác. Có đầy đủ cơ sở 

để nghĩ rằng trong trại này vẫn còn tay sai của Tuyết Tròn đấy!ʺ 

Bốn ngày sau, buổi chiều, Napoleon hạ lệnh tất cả phải có mặt ngoài sân. Khi tất cả đã

đến đủ thì Napoleon xuất hiện, ngực đeo hai huy chương (nó mới tự phong cho mình

danh hiệu Súc vật anh hùng bậc I và Súc vật anh hùng bậc II) với chín con chó to lớn, vừa

chạy quanh vừa sủa to đến nỗi lũ  súc vật sợ đến nổi gai  ốc. Chúng ngồi yên lặng, thu

mình lại, như chờ đợi một trận cuồng phong dữ dội.

Napoleon nghiêm khắc nhìn đám đông, rồi rít lên lảnh lảnh như tiếng còi. Ngay lập tức

lũ chó lao vào cắn tai bốn con lợn thịt, mấy con đó ngất đi vì đau và sợ, rồi kéo đến chân

Napoleon. Máu chảy ra từ tai mấy con lợn, và lũ  chó phát điên lên khi ngửi thấy mùi

máu tươi. Mọi con còn ngạc nhiên hơn nữa khi có ba con chó lao vào Chiến Sĩ. Chiến Sĩ 

liền giơ chân lên tóm lấy một con và đè xuống đất. Con đó vội kêu ầm lên xin tha mạng,

hai con kia cụp đuôi lại, bỏ chạy. Chiến Sĩ nhìn Napoleon có ý hỏi nên xéo chết hay nên

thả con chó bị giữ. Napoleon thay đổi nét mặt và hạ lệnh cho Chiến Sĩ thả, thế là Chiến

Sỹ nhấc chân lên, con chó thảm hại, mình mảy thâm tím, vừa lết đi vừa rên ư ử.

Trật tự nhanh chóng được vãn hồi. Bốn con lợn nằm chờ số phận, người run bắn, tội lỗi

hiện rõ trên từng nét mặt. Napoleon hạ lệnh cho chúng phải thú nhận tội lỗi. Đấy chính

là bốn con lợn đứng lên phải đối khi Napoleon quyết định hủy bỏ những cuộc Họp vào

ngày chủ nhật. Ngay lập tức chúng thú nhận đã từng bí mật tiếp xúc với Tuyết Tròn từ 

khi nó bị trục xuất khỏi trại, đã giúp nó phá cối xay gió và thỏa thuận cùng với nó bán

đứng Trại Súc Vật cho Frederick. Chúng còn khai thêm rằng Tuyết Tròn đã nói với chúng

rằng nó là gián điệp của lão Jones từ nhiều năm trước. Khi chúng vừa nói xong thì lũ chó

lao lên cắn đứt cổ họng cả bốn con, sau đó Napoleon, bằng một giọng đe doạ, nghe đã

nổi gai gà, hỏi có con nào thấy cần phải thú tội không.

Ba con gà cầm đầu cuộc nổi loạn về trứng bước lên phía trước và tuyên bố rằng chúng

mơ thấy Tuyết Tròn kích động chúng bất tuân mệnh lệnh của Napoleon. Chúng cũng bị 

hành quyết. Sau đó có một con ngỗng bước ra và thú nhận đã lấy sáu bông lúa trong vụ 

mùa vừa qua để đến đêm ăn. Rồi một con cừu cái thú nhận đã bị Tuyết Tròn xúi giục đái

vào bể nước ăn, rồi hai con cừu nữa thú nhận đã hành hạ đến chết một con cừu đực già,

con này đặc biệt trung thành với Napoleon, chúng đuổi nó chạy quanh đống lửa khi nó

bị ho. Tất cả những con này đều bị tử hình tại chỗ. Cứ thế, hành quyết đi liền ngay sau lời

thú tội. Chẳng mấy chốc dưới chân Napoleon đã là một đống xác, còn không khí thì nồng

nặc mùi máu tươi, một cảnh tượng chưa từng có từ ngày ông Jones bị trục xuất.

Những con vật còn lại sau vụ hành quyết, tất nhiên không kể lũ  chó và lũ lợn, tụ tập

thành một đám và lặng lẽ bò ra khỏi sân. Trông chúng thật nhỏ nhoi và khốn nạn. Chúng

không hiểu giữa sự phản bội của những con liên kết với Tuyết Tròn và sự trừng phạt dã

man mà chúng vừa chứng kiến, cái nào gây sốc mạnh hơn. Ngày xưa chúng  đã từng

chứng kiến những cảnh thảm sát không kém phần man rợ, nhưng lần này sự việc rõ ràng

khủng khiếp hơn vì đây là chúng giết lẫn nhau. Từ ngày lão Jones ra đi đến giờ chưa có

con nào bị giết cả. Ngay cả chuột cũng chưa bị giết. Chúng đi lên khu đồi rồi cùng nằm

sát vào nhau cho  ấm bên cạnh cái cối xay gió  đang xây dở: Bà Mập nằm cạnh Mona,

Benjamin, rồi đến bầ bò, cừu, gà, ngỗng, vắng mỗi con mèo, nó đã lỉnh ngay trước khi

Napoleon triệu tập. Chúng nằm yên lặng. Chỉ có Chiến Sĩ là vẫn đứng. Nó cứ đi đi lại lại,

đuôi đập liên hồi vào hai bên sườn, thỉnh thoảng lại hí khe khẽ đầy lo âu. Cuối cùng nó

nói:

ʺTôi chẳng hiểu gì cả. Không thể nào tin được là chuyện đó có thể xảy ra trong trại của chúng ta.

Có thể là chính chúng ta cũng có lỗi. Chỉ có một lối thoát, đấy là làm việc nhiều hơn. Từ nay tôi sẽ 

dậy trước một tiếng đồng hồ.ʺ 

Rồi nó buồn bã bước về khu mỏ đá. Cu cậu nhặt đầy hai xe và kéo đến công trường xây

dựng trước khi đi ngủ.

Lũ súc vật túm tụm cạnh Bà Mập nhưng vẫn không có con nào lên tiếng. Từ trên đỉnh

đồi chúng có thể nhìn thấy toàn cảnh khu vực. Chúng trông thấy gần như toàn bộ Trại

Súc Vật  ‐  bãi chăn thả  kéo dài  đến tận con  đường chính,  đồng trồng cỏ, rừng cây, bể 

nước, cánh  đồng trồng trọt với những cây lúa mì  đang lên xanh tốt và mái ngói của

những ngôi nhà trong trang trại với những vệt khói ngoằn ngoèo. Đấy là một buổi chiều

mùa xuân, trời quang mây tạnh. Ánh chiều tà đổ vàng trên thảm cỏ và trên những bờ 

dậu phía xa xa. Chúng ngạc nhiên nhớ lại rằng trang trại này là của chúng, mỗi thước đất

ở đây đều là tài sản của chúng, mỗi thước đất đều đáng quí xiết bao. Bà Mập nhìn ra xa,

mắt đẫm lệ. Nếu có thể nói hết được những điều nó nghĩ thì chắc chắn nó sẽ nói rằng đấy

không phải là điều chúng định làm khi chúng quyết định lật đổ ách thống trị của giống

người. Trong cái  đêm Thủ  Lĩnh già kêu gọi chúng khởi nghĩa, chúng không thể  nào

tưởng tượng lại có cảnh khủng bố và giết hại hàng loạt như ngày hôm nay. Nếu lúc đó nó

có nghĩ  về tương lai thì  đấy phải là một xã hội của những con vật không còn bị  đói,

không còn bị đòn roi, tất cà đều bình đẳng, tất cả đều làm việc theo năng lực, con khoẻ 

bảo vệ  con yếu, như nó từng bảo vệ lũ vịt con mồ  côi trong cái đêm Thủ Lĩnh già nói

chuyện đó. Thế mà, nó không thể hiểu vì sao, giờ đây không con nào còn dám nói lên ý

nghĩ thật của mình nữa, lũ chó săn hung dữ lùng sục khắp nơi và tất cả phải chứng kiến

cảnh giết hại các đồng chí sau khi những con này thú nhận đã phạm những tội ác tày

trời. Nhưng trong  đầu nó không hề  có một ý nghĩ bất tuân hay tạo phản nào. Dù sao

chúng vẫn sướng hơn thời còn lão Jones và điều chính yếu là phải ngăn chặn con người

quay trở lại. Dù thế nào thì nó cũng vẫn trung thành với sự nghiệp, tiếp tục lao  động

quên mình, hoàn thành mọi nhiệm vụ, tiếp tục đi theo con đường mà Napoleon đã chọn.

Nhưng chả lẽ đấy chính là điều chúng hằng ao ước, là cái chúng đã khổ công mới tạo

dựng được? Không, chúng xây cối xay gió với một mục đích hoàn toàn khác, cuộc chiến

đấu sống còn với lão Jones cũng là để tạo dựng một xã hội khác hẳn cái mà chúng nhận

được ngày hôm nay. Đấy là những ý nghĩ lướt qua đầu Bà Mập, nhưng nó không thể nói

thành lời.

Không thể tìm được lời để nói, Bà Mập đành hát bài ʺ Súc Sinh Anh quốcʺ, đấy cũng là

một cách thể hiện những tình cảm đang cuộn dâng trong lòng. Các con khác lập tức hát

theo. Chúng hát ba lần, tiếng hát du dương, chậm và buồn; chưa bao giờ chúng hát như 

thế.

Khi chúng vừa hát xong lần thứ ba thì Chỉ  Điểm, có hai con chó hộ tống, tiến lại. Cứ 

trông dáng chúng là biết ngay có tin quan trọng cần phải thông báo gấp. Nó tuyên bố 

rằng bài  ʺSúc Sinh Anh quốcʺ  đã bị hủy bỏ theo một nghị  định  đặc biệt của  Đồng chí

Napoleon. Từ nay trở đi cấm không con nào được hát bài đó nữa.

Các con vật đều ngớ ra.

ʺTại sao?ʺ, Muriel hỏi.

ʺThưa các đồng chí, bài hát này đã lỗi thời rồiʺ, Chỉ Điểm lạnh lùng nói, ʺBài ʺSúc Sinh Anh

quốcʺ là bài hát kêu gọi khởi nghĩa. Cuộc khởi nghĩa đã thắng lợi hoàn toàn. Vụ hành quyết chiều

nay chính là trận cuối cùng đấy. Kẻ thù, cả bên trong lẫn bên ngoài đều đã bị đánh bại. Bài ʺSúc

Sinh Anh quốcʺ nói lên ước mơ của chúng ta về một xã hội tốt đẹp hơn trong tương lai. Xã hội đó

đã xây dựng xong. Bài hát này rõ ràng là không còn cần thiết nữa.ʺ 

Dù đã rất hoảng sợ, nhưng chắc chắn sẽ có con đứng lên phản đối nếu như lúc đó lũ cừu

không tụng ngay như thường lệ:  ʺBốn chân tốt, hai chân xấuʺ, chúng tụng liền mấy phút

thành ra không con nào còn có ý kiến gì được nữa.

Không con nào còn hát ʺSúc Sinh Anh quốcʺ nữa. Thay vào đó, Kế Tục, một thi sĩ mới nổi,

đã viết một bài hát khác, bắt đầu như sau:

Súc Vật Trại này, Súc Vật Trại này

Kẻ thù đến sẽ tan thây.

Từ đó trở đi bao giờ chúng cũng hát bài này sau lễ kéo cờ vào các sáng chủ nhật hàng

tuần. Nhưng lũ  súc vật cho rằng cả nhạc điệu lẫn lời bài mới đều không hay bằng bài

ʺSúc Sinh Anh quốcʺ trước đây.

Vài ngày sau, khi nỗi sợ hãi do vụ thảm sát tạo ra đã lắng xuống thì có mấy con đã nhớ 

được, hay tưởng là nhớ được rằng Điều Răn Thứ Sáu nói: ʺLoài vật không được giết hại lẫn

nhauʺ. Dù không dám nói ra khi đứng gần lũ chó và lợn, nhưng cả bọn đều cho là những

vụ giết chóc vừa qua không phù hợp với Điều Răn Thứ Sáu. Bà Mập yêu cầu Benjamin

đọc cho nghe Điều Răn Thứ Sáu, nhưng cũng như mọi khi, Benjamin bảo rằng nó không

dây vào những chuyện như vậy. Bà Mập đành đi tìm Muriel để nhờ đọc. Điều ấy được

viết như sau: ʺLoài vật không được giết hại lẫn nhau nếu không có lí doʺ. Hoá ra là chúng đã

quên mấy từ cuối. Nhưng như vậy là Điều Răn này vẫn được tôn trọng, những tên phản

bội liên kết với Tuyết Tròn đáng bị giết quá đi chứ.

Năm nay chúng còn làm việc vất vả hơn năm trước rất nhiều. Ngoài những công việc

thường nhật của trang trại, chúng còn phải xây dựng lại cối xay gió với những bức tường

dày gấp đôi, mà lại phải hoàn thành đúng kế họach. Có những lúc chúng thấy phải làm

nhiều hơn mà lại được ăn không khác gì thời còn ông Jones. Sáng chủ nhật nào Chỉ Điểm

cũng cầm một mảnh giấy dài và đọc cho chúng nghe các số liệu chứng minh rằng sản

lượng các loại lương thực, thực phẩm đều tăng, khi thì hai trăm, khi thì ba trăm, khi thì

năm trăm phần trăm. Chúng chẳng thấy có lí do gì  để  nghi ngờ, nhất là vì chúng  đã

quên, chẳng còn nhớ gì quá khứ trước ngày Khởi Nghĩa nữa. Tuy thế, đôi khi chúng thấy

thà số liệu ít đi mà thức ăn nhiều thêm thì vẫn hơn.

Mọi mệnh lệnh bây giờ đều được Chỉ Điểm hay một con lợn khác đưa xuống. Napoleon

chỉ xuất hiện nửa tháng một lần. Mỗi lần nó xuất hiện thì ngoài bầy chó hộ tống còn có

một con gà trống màu đen đi trước, giống như lính thổi kèn trong đội kị binh, con gà này

bao giờ cũng gáy ʺÒ ó o…ʺ thật to trước khi Napoleon hắng giọng bắt đầu bài diễn văn.

Có tin nói rằng ngay trong ngôi nhà chính Napoleon cũng có một phòng riêng, tách biệt

hẳn với những con lợn khác. Nó ăn riêng, khi ăn bao giờ cũng có hai con chó đứng hầu,

bát đĩa đều bằng sứ, trước đây, hồi còn ông Jones những thứ này vốn để trong tủ phòng

khách và chỉ đem ra dùng trong những ngày lễ trọng. Có thêm một quyết định mới là từ 

nay sẽ bắn súng chào mừng ba lần, một lần vào ngày sinh của Napoleon và hai lần khác

vào những ngày lễ lớn của trại.

Bây giờ chúng không xưng hô với Napoleon đơn giản như trước nữa. Tên nó luôn đi kèm

với những từ như ʺLãnh tụ của chúng ta, Đồng chí Napoleonʺ, lũ lợn còn cố gắng phát minh

ra các tên mới như: Cha của các loài vật, Nỗi khiếp sợ của giống người, Người bảo vệ của

loài cừu, Bạn của loài vịt v.v... Mỗi khi nói về trí tuệ, lòng nhân từ, tình yêu thương sâu

như trời biển của Napoleon dành cho súc vật, đặc biệt là những con còn phải sống trong

vòng nô lệ tối tăm của các trang trại khác là nước mắt Napoleon lại chảy ướt đẫm hai gò

má. Mọi thành tích đều được qui về cho Napoleon. Có thể nghe thấy hai con gà mái tâm

sự:  ʺDưới sự  dẫn dắt của Đồng chí Napoleon, Lãnh tụ  của chúng ta, tôi  đã  đẻ  được năm quả 

trứng trong sáu ngày vừa rồiʺ; hay hai con bò vừa uống nước vừa nói: ʺNhờ sự lãnh đạo sáng

suốt của  đồng chí Napoleon mà nước dạo này mới ngọt làm sao!ʺ. Tâm trạng chung của trại

được thể hiện trong bài thơ mang tên: ʺĐồng chí Napoleonʺ do Kế Tục sáng tác:

Đồng chí Napoleon!

Người là cha của những đứa trẻ mồ côi,

Là suối nguồn hạnh phúc muôn đời,

Là vầng thái dương chiếu sáng bầu trời.

Ánh mắt người ấm mãi lòng tôi.

Đồng chí Napoleon!

Người cho tôi bữa ăn lúc đói lòng.

Người cho tôi nệm rơm ấm mùa đông.

Người ngồi canh,

Cho bầy con giấc ngủ yên lành.

Con ơi!

Hạnh phúc muôn đời,

Là nhờ Đồng chí Napoleon.

Tên cha tên mẹ tên chồng,

Con có thể quên.

Nhưng tên người,

Vầng thái dương chiếu sáng đời đời

Con phải nhớ mãi không thôi:

Napoleon, Napoleon, người ơi! [1]

Napoleon chấp nhận bài thơ và bảo viết lên bức tường nhà kho lớn, bên cạnh Bảy Điều

Răn. Bên trên bài thơ là hình Napoleon nhìn nghiêng do Chỉ Điểm vẽ bằng sơn trắng.

Trong khi đó, Napoleon, qua trung gian là Whymper, đang tiến hành những cuộc đàm

phán rắc rối với Frederick và Pilkington. Vẫn chưa bán được đống gỗ. Frederick muốn

mua lắm, nhưng lại trả giá quá thấp. Đồng thời lại có tin đồn rằng Frederick và lũ gia

nhân đang âm mưu tấn công Trại Súc Vật để phá cối xay gió vì lão ghét cay ghét đắng

ngôi nhà này. Nghe nói Tuyết Tròn vẫn đang trốn trong Trại Keo. Đến giữa mùa hè thì lũ 

súc vật lại được một phen hoảng loạn khi nghe đồn có ba con gà tự thú đã bị Tuyết Tròn

xúi giục mưu sát Napoleon. Chúng bị hành quyết ngay lập tức và các biện pháp an ninh

nghiêm ngặt hơn cho Napoleon đã được thực hiện. Từ nay trở đi, ban đêm sẽ có bốn con

chó, mỗi con canh một góc giường, đồng thời để tránh bị đầu  độc, một con chó tên là

Pinkeye được phân công nếm tất cả thức ăn trước khi Napoleon dùng.

Cũng khoảng thời gian đó có tin Napoleon đã quyết định bán gỗ cho Pilkington; hơn thế,

nó còn dự định sẽ thiết lập việc trao đổi sản phẩm thường xuyên giữa Trại Súc Vật và

Trại Cáo nữa. Quan hệ  giữa Napoleon và Pilkington, dù chỉ  mới qua trung gian là

Whymper, đã trở nên khá thân tình. Pilkington, cũng như mọi người nói chung, chẳng

bao giờ được lũ súc vật tin, nhưng dù sao thì chúng cũng thích hơn Frederick là người

chúng vừa ghét vừa sợ. Càng đến cuối mùa hè, khi mà cối xay gió đã sắp xong, thì tin

đồn về cuộc tấn công phản trắc càng tăng. Có người nói rằng Frederick dự định dùng đội

quân gồm hai mươi người đầy đủ súng ống để tấn công và đã mua chuộc chính quyền

cũng như cảnh sát để được tự do hành sự. Ngoài ra tin tức về những việc làm thất đức

của hắn đối với các con vật trong Trại Keo cũng được tiết lộ. Hắn đánh đến chết một con

ngựa già, hắn bỏ đói bầy bò, hắn ném một con chó vào bếp lò, chiều nào hắn cũng kích

động cho bọn gà trống đá nhau, mà không đá nhau suông, hắn còn buộc dao cạo râu vào

cựa gà để tìm cảm giác mạnh nữa. Khi nghe nói các đồng chí của mình bị đối xử một cách

man rợ như vậy thì máu con nào cũng sôi lên vì giận, đôi khi chúng thét lên đòi kéo nhau

đi tấn công Trại Keo, đuổi cổ giống người đi, giành lại tự do cho lũ súc vật ở đó. Nhưng

Chỉ Điểm khuyên chúng tránh hành động một cách nóng vội và hãy tin tưởng vào đường

lối chiến lược của Đồng chí Napoleon.

Lòng căm thù  đối với Frederick tăng lên từng ngày. Một hôm, vào ngày chủ  nhật,

Napoleon xuất hiện trong nhà kho để giải thích cho lũ súc vật là nó chưa bao giờ nghĩ sẽ 

bán gỗ  cho Frederick, nó bảo những loại như  vậy không xứng  đáng  để  nó giao tiếp.

Những con bồ câu vẫn được phái đi kêu gọi súc vật trong các trại khác đứng lên khởi

nghĩa bị cấm không được lai vãng đến gần Trại Cáo, khẩu hiệu: ʺĐả đảo loài người!ʺ được

thay bằng: ʺĐả đảo Frederick!ʺ. Đến cuối mùa hè thì một tội ác nữa của Tuyết Tròn được

phát hiện. Lần này là cánh đồng lúa mì mọc đầy cỏ dại ‐ sau khi điều tra mới phát hiện ra

rằng ban đêm Tuyết Tròn đã lẻn vào trại rồi trộn hạt cỏ vào thóc giống. Một con ngỗng

đực đồng phạm trong vụ này đã thú nhận tội lỗi với Chỉ Điểm và sau đó nuốt ngay một

quả cà độc dược tự sát. Lũ súc vật còn được thông báo rằng, không phải như nhiều con

vẫn tin, Tuyết Tròn chưa bao giờ được phong danh hiệu Súc vật Anh hùng bậc I. Chuyện

ấy là do chính Tuyết Tròn bịa ra ngay sau chiến dịch Chuồng bò. Nó không những không

được khen thưởng mà con bị phê phán nặng nề vì đã tỏ ra hèn nhát khi lâm trận. Cũng

như mọi khi, tin này làm một số  con bối rối, nhưng Chỉ Điểm  đã nhanh chóng thuyết

phục được chúng rằng thực ra là do chúng mau quên mà thôi.

Cối xay gió được xây dựng xong vào mùa thu, đúng vào lúc thu hoạch vụ mùa, chúng đã

phải làm việc đến kiệt sức. Dù còn phải lắp thiết bị nữa, Whymper đang đàm phán để 

mua, nhưng cái chính là đã xây xong nhà xưởng rồi. Biết bao nhiêu khó khăn, chưa có kĩ 

thuật và kinh nghiệm, lại còn bị Tuyết Tròn phá hoại, thế mà chúng vẫn hoàn thành công

tác xây dựng đúng ngày giờ đã định! Dù rất mệt mỏi, lũ súc vật vẫn cố đi nhiều vòng

quanh cối xay gió, lòng đầy tự hào, lúc này trông nó còn đẹp hơn lần xây đầu tiên. Đấy là

chưa nói tường lần này dày gấp đôi lần trước. Bây giờ muốn phá mà không có thuốc nổ 

không xong! Và khi chúng nghĩ đến khối lượng công việc đã làm, những khó khăn đã

vượt qua, những đổi thay sẽ tới khi cách quạt cối xay gió bắt đầu quay, khi máy phát

điện bắt đầu chạy; khi chúng nghĩ đến những chuyện đó thì bao nhiêu mệt mỏi đều tan

biến, chúng cùng nhau chạy vòng quanh cối xay gió, vừa chạy vừa reo hò  ầm ĩ. Chính

Napoleon, được mấy con chó và con gà trống hộ tống, cũng tới xem, nó chúc mừng cả lũ 

nhân dịp hoàn thành công trình và tuyên bố sẽ đặt tên công trình là Nhà máy Napoleon.

Hai ngày sau, lũ súc vật được mời tới dự một phiên họp đặc biệt trong nhà kho. Chúng

không thể nào tin được khi nghe Napoleon nói đã bán gỗ cho Frederick. Ngày mai xe của

Frederick sẽ  tới chở. Hoá ra thời gian qua Napoleon giả  vờ  thân thiện với Pilkington

nhưng lại bí mật đàm phán với Frederick.

Mọi quan hệ với Trại Cáo  đều bị  cắt, một công hàm chứa  đầy các từ ngữ  có tính xúc

phạm được gửi cho Pilkington. Đám bồ câu được lệnh tránh Trại Keo và thay khẩu hiệu

ʺĐả  đảo Frederickʺ thành  ʺĐả  đảo Pilkingtonʺ. Đồng thời Napoleon cũng cam đoan với lũ 

súc vật rằng lời đồn về vụ tấn công Trại Súc Vật là hoàn toàn vô căn cứ, cũng như việc

Frederick đối xử tàn tệ với gia súc đã bị thổi phồng quá đáng. Chắc là Tuyết Tròn và tay

sai đã tung ra các tin này. Hoá ra là Tuyết Tròn không những không trốn trong Trại Keo

mà còn chưa bao giờ đến đấy nữa, thực ra là nó đang sống, theo người ta nói, thì khá

sung túc trong Trại Cáo: nó đã bán mình cho Pilkington từ lâu.

Lũ lợn được dịp đưa Napoleon lên chín tầng mây. Giả vờ thân thiện với Pilkington, nó

đã buộc Frederick phải trả thêm hai mươi bảng. Chỉ Điểm còn nói rằng Napoleon là một

con heo siêu quần vì nó không bao giờ tin ai, không tin bất cứ  con nào, không tin cả 

Frederick. Frederick muốn thanh toán bằng sec, nghĩa là bằng một tờ giấy có ghi rõ số 

tiền có thể nhận khi cần. Nhưng Napoleon tỏ ra khôn hơn hắn ta nhiều. Nó đòi thanh

toán bằng tiền mặt, loại năm bảng [2] , mà phải trả  đủ tiền thì mới  được mang gỗ  đi.

Frederick đã thanh toán hết rồi, số tiền này đủ mua toàn bộ thiết bị cho cối xay gió.

Gỗ được chuyển đi khá nhanh. Khi số gỗ trong sân đã được đưa đi hết thì lũ súc vật lại

được mời tham gia một cuộc họp  đặc biệt  để  cùng kiểm tra số tiền do Frederick giao.

Napoleon, ngực đeo hai tấm huy chương, miệng cười rất tươi, nằm ngả người trên nệm

rơm, bên cạnh là cái  đĩa sứ  chất  đầy những tập tiền mới cứng. Lũ  súc vật lần lượt  đi

ngang qua, tha hồ ngắm nghía. Chiến Sĩ còn đưa mũi hít, những tờ giấy mới khẽ rung lên

và phát ra tiếng kêu loạt xoạt.

Ba ngày sau thì xảy ra một vụ náo loạn. Hôm đó, Whymper, mặt trắng bệch như người

sắp chết, phóng xe đạp như điên vào sân trại, vừa tới nơi đã quẳng xe xuống đất rồi vội

vàng lao vào toà nhà chính. Gần như ngay lập tức người ta nghe thấy tiếng thét kinh

hoàng phát ra từ phòng Napoleon. Tin tức truyền khắp trại nhanh như lửa chớp. Tiền do

Frederick thanh toán là giả hết! Hắn đã ăn không số gỗ rồi!

Napoleon lập tức hạ lệnh tập trung và tuyên bố kết án tử hình Frederick. Thằng ấy đáng

bị thiêu sống ‐ nó bảo như vậy. Đồng thời nó cũng nói phải chuẩn bị tinh thần để đối phó

với những tình huống xấu nhất. Frederick và gia nhân của hắn có thể tấn công bất cứ lúc

nào. Phải cử lính canh trên mọi ngả đường dẫn vào trại. Ngoài ra nó còn cử bốn con bồ 

câu mang theo thông điệp hữu hảo sang Trại Cáo để mong bình thường hóa quan hệ.

Ngay sáng hôm sau Frederick đã tổ chức tấn công. Lũ súc vật đang chuẩn bị ăn sáng thì

con canh gác chạy vào báo rằng Frederick cùng gia nhân đã vượt qua cổng chính của trại.

Không lưỡng lự, lũ súc vật lập tức xông lên, nhưng lần này chúng phải chiến đấu vất vả 

hơn chiến dịch Chuồng bò nhiều. Cả thảy có mười lăm người với khoảng nửa tá súng,

ngay từ xa hơn một trăm mét họ đã nổ súng rồi. Tiếng súng vang lên đinh tai nhức óc,

đạn ghém vãi như trấu, lũ súc vật không ngờ cuộc chiến lại dữ dội đến như thế nên mặc

dù Napoleon và Chiến Sĩ ra sức động viện, chúng vẫn lùi dần. Một số con đã bị thương.

Chúng chạy vào nấp trong các toà nhà rồi ghé mắt nhìn qua các lỗ thủng trên tường.

Toàn bộ bãi chăn thả lớn, kể cả cối xay gió đã lọt vào tay địch quân. Ngay cả Napoleon

cũng tỏ ra bối rối. Nó yên lặng đi đi lại lại, cái đuôi xoắn cứ đập hết bên này sang bên kia.

Thỉnh thoảng nó lại nhìn về hướng Trại Cáo. Nếu Filkington mang quân tiếp viện tới thì

may ra mới có thể đánh đuổi được địch quân. Nhưng đúng lúc đó thì bốn con bồ  câu

được phái đi trước đó một ngày đã quay về. Một con ngậm miếng giấy trên ghi hai chữ 

ʺĐáng kiếpʺ.

Trong khi đó Frederick và gia nhân đã tiến gần đến cối xay gió. Lũ súc vật chăm chú theo

dõi, tiếng thì thầm lo lắng bắt đầu nổi lên. Có hai người mang búa và xà beng tới. Chắc là

họ định phá cối xay gió.

ʺKhông xong đâu!ʺ, Napoleon gào lên, ʺTường cối xay gió dày lắm, chúng không làm gì được

đâu. Phải mất cả tuần là ít. Cứ bình tĩnh đi, các đồng chí!ʺ 

Nhưng Benjamin vẫn không rời mắt khỏi mọi động tĩnh. Hai người đang dùng búa và xà

beng  đào một cái hố ngay dưới chân tường cối xay gió. Benjamin gật gù cái mõm dài

ngoằng, có vẻ như nó còn cảm thấy thú vị nữa.

ʺTôi vẫn nghĩ như thế, nó bảo, các vị có biết chúng đang làm gì không? Chúng sẽ cho thuốc nổ vào

hố đấy.ʺ 

Lũ súc vật sợ hãi chờ đợi. Không con nào dám liều mạng xông ra. Rồi chúng thấy bọn

người chạy tản ra tứ phía. Một tiếng nổ đinh tai nhức óc vang lên. Lũ bồ câu bay vọt lên,

còn các con khác, trừ Napoleon thì vội nằm bẹp xuống, mặt dúi xuống đất. Khi ngẩng

đầu lên thì chúng thấy một đám khói đen còn trùm lên khu vực cối xay gió. Khói tan dần.

Cối xay gió đã bị đánh sập hoàn toàn!

Cảnh tượng làm lũ súc vật lập tức tỉnh ngộ. Hành động tàn bạo, bất lương đó làm cho

chúng vô cùng tức giận. Không cần mệnh lệnh, chúng đồng loạt lao lên, xông thẳng vào

địch quân, miệng gầm lên những tiếng thét căm hận đòi trả thù. Đạn ghém vãi như mưa

trên lưng cũng không làm chúng nao núng. Chúng sẵn sàng hi sinh tất cả. Frederick và

gia nhân bắn liên hồi kì trận và khi lũ súc vật đến gần thì dùng gậy đánh, chân đá. Một

con bò, ba con cừu, hai con ngỗng bị giết, hầu như con nào cũng bị thương. Napoleon,

đứng đằng sau chỉ huy cũng bị đạn bắn vào đuôi. Nhưng một số gia nhân của Frederick

cũng bị sứt đầu mẻ trán. Ba người bị Chiến Sĩ đạp vỡ đầu, một người bị bò húc thủng

bụng, một người nữa bị  chó cắn rách quần. Khi chín con chó thuộc  đội cận vệ  của

Napoleon được lệnh bọc sườn và vừa sủa vừa lao vào tấn công thì lũ người hoảng loạn.

Họ hiểu rằng sắp bị bao vây. Frederick hạ lệnh rút lui, thế là  địch quân hốt hoảng bỏ 

chạy. Lũ súc vật đuổi theo đến tận sát biên giới và tiếp tục húc vào mông người khi họ 

chui qua lỗ hàng rào ngăn cách hai trại.

Chúng đã thắng, nhưng chúng cũng đã kiệt sức vì mệt và bị thương. Chúng từ từ quay

trở về trang trại. Cảnh hi sinh của  đồng  đội làm chúng cảm  động  đến trào nước mắt.

Chúng  đứng lặng bên cạnh  đống xà bần của cối xay gió. Cối xay gió không còn, bao

nhiêu công sức đã bị xoá sạch! Ngay cả móng cũng bị phá hỏng gần hết. Lần trước, khi

xây lại, chúng còn có thể sử dụng những viên đá cũ. Bây giờ thì đá cũng không còn. Vụ 

nổ đã làm đá bắn vung vãi khắp nơi, xa đến cả trăm mét.

Khi chúng về gần đến trang trại thì Chỉ Điểm, không con nào nhìn thấy nó khi lâm trận,

bỗng  ở đâu tiến lại, đuôi vẫy nhặng lên có vẻ rất hài lòng. Lũ  súc vật nghe thấy tiếng

súng.

ʺSao lại bắn súng thế nhỉ?ʺ, Chiến Sĩ hỏi

ʺĐể chào mừng chiến thắngʺ, Chỉ Điểm gào lên.

ʺChiến thắng nào?ʺ, Chiến Sĩ lại nói. Các đầu gối của nó đều bị rách, móng sắt thì bị tuột,

bàn chân cũng bị thương, hai chân sau còn dính hàng chục mảnh đạn.

ʺSao lại chiến thắng nào, thưa các đồng chí? Không phải là chúng ta vừa giải phóng đất đai, đất

đai thiêng liêng của Trại Súc Vật của chúng ta đấy ư?ʺ 

ʺNhưng chúng đã đánh sập cối xay gió, hai năm xây dựng chứ có ít đâu!ʺ 

ʺThế thì đã sao? Chúng ta sẽ xây cái khác. Nếu muốn chúng ta có thể xây sáu cái một lúc. Có thể 

đồng chí chưa đánh giá hết chiến công vĩ đại vừa rồi của chúng ta. Kẻ thù đã chiếm được chính

mảnh đất mà chúng ta đang đứng đây. Bây giờ, nhờ sự lãnh đạo của đồng chí Napoleon, chúng ta

đã giành lại được từng tấc đất của chúng ta.ʺ 

ʺChúng ta giành lại chính đất của mìnhʺ, Chiến Sĩ nói.

ʺĐấy chính là chiến thắng chứ còn gì nữaʺ, Chỉ Điểm bảo.

Cuối cùng chúng cũng lê được về đến sân trại. Các mảnh đạn còn nằm trong chân Chiến

Sĩ nhức nhối không thể chịu nổi. Nó đã mường tượng được những nỗi cực nhọc, vất vả 

của quá trình xây dựng lại từ đầu cối xay gió và trong thâm tâm đã sẵn sàng lao vào công

việc. Nhưng đây cũng là lần đầu tiên nó ý thức được rằng nó đã mười một tuổi rồi, sức

vóc không còn được như mọi năm nữa.

Nhưng khi nhìn thấy lá cờ xanh đang tung bay, nghe thấy loạt súng chào mừng, hôm đó

bắn những bảy loạt và nhất là sau khi nghe Napoleon cám ơn vì đã dũng cảm chiến đấu

thì chúng thực sự cảm thấy vừa giành được một chiến thắng vĩ đại. Những con hi sinh

được chôn cất chu đáo. Đoàn đưa tang do chính Napoleon dẫn đầu, phía sau là một chiếc

xe song mã được dùng làm xe tang do Chiến Sĩ và Bà Mập kéo. Chúng nghỉ việc hai ngày

liền để mừng chiến thắng. Chúng tổ chức hát, đọc diễn văn chào mừng và bắn súng; mỗi

con gia súc được phát một quả táo, mỗi con gia cầm được sáu mươi gram thóc, mỗi con

chó được ba cái bánh xốp. Sau đó có thông báo rằng trận đánh này được gọi là chiến dịch

Cối xay gió, Napoleon quyết  định thiết lập một danh hiệu mới gọi là  ʺHuân chương cờ 

xanhʺ và gắn cho chính mình. Trong niềm vui chung dạt dào đó, không con nào còn nghĩ 

đến vụ tiền giả vừa rồi nữa.

Sau đó mấy ngày thì lũ lợn phát hiện được một thùng whisky trong tầng hầm của ngôi

nhà chính. Chiều hôm đó những con khác bỗng nghe thấy tiếng hát vọng ra từ ngôi nhà

chính và điều làm chúng ngạc nhiên hơn nữa là có cả những đoạn của bài ʺSúc Sinh Anh

Quốcʺ. Rồi vào khoảng chín giờ rưỡi, lúc đó trời vẫn còn sáng, chúng thấy Napoleon chui

ra khỏi cửa sau, đầu đội chiếc mũ phớt cũ của ông Jones, nó chạy nước kiệu quanh sân

một vòng rồi đi vào. Sáng hôm sau một không khí im lặng bao trùm cả toà nhà chính.

Không thấy một con lợn nào hay bất cứ  động tĩnh gì xung quanh toà nhà. Mãi  đến

khoảng chín giờ Chỉ Điểm mới xuất hiện, mắt cu cậu trông đờ dẫn, đuôi buông thõng,

chân bước uể oải, rõ là đang mệt nặng. Nó gọi tất cả lại và nói có một tin quan trọng cần

phải thông báo. Đồng chí Napoleon đang hấp hối!

Tiếng gào khóc dậy lên. Chúng vội mang rơm đến trải xuống trước cửa ngôi nhà chính,

không con nào dám bước mạnh. Nước mắt lưng tròng, chúng thì thầm hỏi nhau sẽ làm gì

nếu như  chẳng may lãnh tụ  có mệnh hệ  nào. Có tin  đồn Tuyết Tròn  đã  đầu  độc

Napoleon. Mười một giờ Chỉ Điểm lại xuất hiện. Chỉ Điểm bảo rằng trước khi từ gĩa cõi

đời, đồng chi Napoleon đã kí một nghị định, từ nay con nào uống rượu thì sẽ bị kết án tử 

hình.

Đến chiều có tin Napoleon đã đỡ và sáng hôm sau thì Chỉ Điểm thông báo rằng lãnh tụ 

đang bình phục. Chiều hôm đó Napoleon đã ngồi dậy làm việc và sáng hôm sau thì có

tin là nó đã hạ lệnh cho Whymper mua ở Willingdon mấy cuốn sách dạy cất rượu bia.

Một tuần sau Napoleon ra lệnh cày đám đất trước đây định dành làm bãi cỏ cho những

con về hưu. Lũ súc vật được nghe giải thích rằng miếng đất ấy cằn cỗi quá, phải trồng

cấy một thời gian để lấy màu, nhưng sau này mới rõ là Napoleon định trồng lúa mạch ở 

đó.

Cũng khoảng thời gian này đã xảy ra một sự kiện mà hầu như không con nào hiểu. Hôm

ấy, đã gần nửa đêm, bỗng có tiếng động lớn vang lên ở ngoài sân, tất cả đều lao ra khỏi

chuồng. Trăng hôm đó rất tỏ, cả bọn nhìn thấy gần đầu hồi nhà kho lớn, nơi có chép ʺBảy

Điều Rănʺ, một cái thang gãy làm đôi. Gần đấy là Chỉ Điểm, lúc đó đã bất tỉnh nhân sự,

cái đèn bão cùng một hộp sơn màu trắng lăn lóc bên cạnh. Mấy con chó lập tức đứng

thành vòng tròn xung quanh Chỉ Điểm và dìu nó về nhà chính khi nó vừa gượng dậy

được. Có vẻ như ngoài Benjamin ra thì không con nào hiểu đã xảy ra chuyện gì, nhưng

nó chỉ lắc đầu, không nói câu nào.

Mấy ngày sau, Muriel, trong khi đọc lại Bảy Điều Răn đã phát hiện ra chúng còn nhớ sai

một điều nữa. Chúng tưởng rằng Điều răn thứ năm là ʺKhông con vật nào được uống rượuʺ,

nhưng chúng đã quên mất ba từ. Thực ra Điều Răn đó như sau: ʺKhông con vật nào được

uống rượu đến say xỉnʺ 

‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐ 

[1]Nguyên văn hai bài thơ "Đồng chí Napoleon"

Comrade Napoleon

Friend of the fatherless!

Fountain of happiness!

Lord of the swill-bucket! Oh, how my soul is on

Fire when I gaze at thy

Calm and commanding eye,

Like the sun in the sky,

Comrade Napoleon!

Thou art the giver of

All that thy creatures love,

Full belly twice a day, clean straw to roll upon;

Every beast great or small

Sleeps at peace in his stall,

Thou watchest over all,

Comrade Napoleon!

Had I a sucking-pig,

Ere he had grown as big

Even as a pint bottle or as a rolling-pin,

He should have learned to be

Faithful and true to thee,

Yes, his first squeak should be

'Comrade Napoleon!'

lời Việt hai bài thơ trong bản dịch này chỉ là phóng tác. Rất mong nhận được sự chỉ giáo của các

bậc cao minh.

[2]Đơn vị tiền tệ của nước Anh

‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐‐ 

Cái móng bị thương của Chiến Sĩ chữa mãi vẫn không khỏi. Trong khi đó lũ súc vật tiến

hành khôi phục cối xay gió ngay sau lễ mừng chiến thắng. Chiến Sĩ không nghỉ ngày nào,

nó rất tự hào là đã không để cho những con khác thấy nó đang bị đau. Chỉ đến tối nó mới

bảo với Bà Mập là bị vết thương hành hạ. Bà Mập phải nhai lá cây và đắp vào vết thương

cho Chiến Sĩ. Nó cùng với Benjamin thuyết phục Chiến Sĩ hãy tự bảo trọng.

ʺPhổi loài ngựa không được khoẻ đâuʺ, Nó nói.

Nhưng Chiến Sĩ không nghe. Nó bảo chỉ có một ước nguyện duy nhất là được trông thấy

cối xay gió hoàn thành trước khi nghỉ hưu mà thôi.

Ngay từ khi mới thiết lập luật lệ của Trại Súc Vật, đã có qui định tuổi nghỉ hưu của ngựa

và lợn là mười hai, của bò là mười bốn, của chó là chín, của cừu là bảy, còn của gà là

năm. Chúng cũng đã thống nhất là sẽ không để cho những con về hưu phải thiếu thốn

bất cứ thứ gì. Thực ra thì cho đến nay cũng chưa có con nào nghỉ hưu cả, nhưng thời gian

gần đây vấn đề này rất hay được đem ra bàn thảo. Bây giờ, khi miếng đất cạnh khu vườn

được đem đi trồng lúa mạch rồi thì lại có tin là một góc bãi cỏ dài sẽ được rào riêng ra

cho những con già cả. Cũng có tin nói rằng ngựa hưu sẽ được lĩnh hai cân ngũ cốc mỗi

ngày, đấy là mùa hè, còn mùa đông thì được bảy cân cỏ khô, ngày lễ thì còn được phát

thêm một củ cà rốt hay một quả táo nữa. Sang năm Chiến Sĩ sẽ tròn mười hai tuổi.

Hiện nay đời sống của chúng phải nói là khá chật vật. Mùa đông năm nay lạnh không

khác gì năm trước mà thực phẩm thì khan hiếm hơn. Khẩu phần, trừ của chó và lợn, đều

bị cắt bớt. Tuyệt đối bình quân, Chỉ Điểm giải thích, là trái với nguyên tắc của Súc Sinh

Kinh. Nó dễ dàng chứng minh cho những con khác thấy rằng thực ra là chúng có  đủ 

lương thực, khan hiếm thực phẩm chỉ là giả tạo. Dĩ nhiên là lúc này cần phải có một sự 

điều chỉnh nhất định (Chỉ Điểm nói là ʺđiều chỉnhʺ chứ không phải ʺcắt bớtʺ) nhưng nếu

so với thời còn lão Jones thì sự cải thiện là rõ ràng. Bằng một giọng đọc nhanh và the thé

chói tai, nó đưa ra những con số rất cụ thể, chứng minh rằng chúng thu được nhiều yến

mạch, nhiều cỏ khô, nhiều củ  cải hơn thời còn lão Jones, công việc lại nhẹ nhàng hơn,

nước uống có chất lượng cao hơn, chúng sống lâu hơn, tỉ lệ trẻ sơ sinh sống sót cao hơn,

chúng có nhiều rơm làm nệm hơn, ít chấy rận hơn. Mọi con đều tin như thế. Thực ra mà

nói thì chúng cũng  đã quên gần hết những chuyện thời ông Jones rồi. Chúng chỉ  biết

rằng cuộc sống hiện nay rất khó khăn, vất vả, chúng thường bị đói, bị rét và hễ mở mắt ra

là chúng phải làm. Trước  đây chắc là còn khó khăn nữa. Chúng vui lòng tin như thế.

Ngoài ra, quan trọng hơn nữa là trước đây chúng là nô lệ, bây giờ chúng được tự do, Chỉ 

Điểm luôn nhấn mạnh như vậy.

Nhân khẩu ngày một tăng. Mùa thu vừa rồi có bốn chị lợn nằm ổ cùng một lúc, chúng

sinh được những ba mươi mốt con cả thảy. Tất cả đều là lợn khoang, cả trại chỉ có một

mình Napoleon là lợn giống nên có thể đoán ngay được chúng là con ai. Toàn trại được

thông báo rằng hiện đang tiến hành mua gạch và gỗ, khi nào mua được thì sẽ xây lớp

học. Còn hiện thời thì lũ lợn con sẽ được giao cho Napoleon dạy dỗ trong khu nhà bếp.

Lũ lợn con được đưa ra vườn chơi nhưng bị cấm tiếp xúc với bọn thú con khác loài. Một

điều luật mới cũng được đưa ra trong khoảng thời gian này, ấy là khi gặp nhau thì tất cả 

phải đứng sang bên, nhường đường cho lợn đi trước, đồng thời, giống lợn, không phân

biệt chức vụ được đeo băng xanh ở đuôi vào các ngày chủ nhật.

Năm nay là một năm khá thành công, nhưng tiền thì vẫn thiếu. Còn phải mua gạch, vôi

và cát để xây trường học; lại còn phải tiết kiệm để mua máy móc cho cối xay gió nữa. Rồi

phải mua dầu thắp, nến và đường cho riêng Napoleon (nó cấm các (những) con lợn khác

ăn đường vì sợ chúng sẽ bị tăng trọng) và bao nhiêu thứ khác như dụng cụ, đinh, dây

thừng, than, dây thép, tấm lợp và bánh bích qui cho chó nữa. Phải bán một phần cỏ khô

và khoai tây, hợp đồng bán trứng gà đã tăng lên đến sáu trăm quả mỗi tuần thành thử số 

gà gần như không tăng, nếu không nói là giảm vì số trứng chúng để lại ấp quá ít. Tháng

mười hai đã giảm khẩu phần một lần, tháng hai lại bị giảm một lần nữa và để tiết kiệm,

từ nay ban đêm không được thắp đèn trong các chuồng nữa. Nhưng lũ lợn có vẻ như vẫn

sống khoẻ, chí ít con nào cũng lên cân. Một lần, vào buổi chiều tháng hai, trong khu sân

trại bỗng có một mùi thơm nồng, lũ súc vật chưa từng ngửi thấy mùi này bao giờ. Hoá ra

mùi  ấy xuất phát từ  cái nhà nằm  ở  sau bếp, thời còn lão Jones vẫn dùng  để  nấu bia,

nhưng lâu nay bỏ không. Có con nào đó nói rằng đấy là mùi lúa mạch nấu. Lũ súc vật hít

hà mãi cái mùi thơm nồng, cay cay đó và cố đoán xem tối nay chúng có được ăn ʺhèmʺ 

không. Nhưng tối hôm đó không có ʺhèmʺ, đến chủ nhật chúng lại được thông báo rằng

từ nay lúa mạch sẽ để dành riêng cho lũ lợn. Miếng đất cạnh khu vườn đã được gieo lúa

mạch rồi. Sau đó lại có tin nói rằng từ nay mỗi con lợn sẽ được nửa lít bia một ngày, riêng

Napoleon thì được uống hai lít, mà phải uống bằng cốc pha lê.

Tuy còn nhiều khó khăn, nhưng cuộc đời vẫn đáng sống hơn xưa rất nhiều. Chưa bao giờ 

chúng được hát, được nghe nói chuyện, được đi mít tinh, biểu tình nhiều như bây giờ.

Napoleon ra lệnh mỗi tuần phải có một cuộc Diễu Hành mà nó gọi là Tự Phát, mục đích

là để ngợi ca cuộc đấu tranh và những thành quả của Trại Súc Vật. Đúng giờ qui định tất

cả sẽ rời bỏ ngay công việc, xếp thành đội ngũ, lần lượt là lũ lợn rồi đến ngựa, bò, cừu và

cuối cùng là gà, vịt và  đi  đều bước xung quanh trang trại. Con gà trống màu  đen của

Napoleon luôn luôn đi đầu, còn hai bên đoàn diễu hành là lũ chó. Chiến Sĩ và Bà Mập

mang lá cờ màu xanh giữa có hình sừng và móng và khẩu hiệu ʺĐồng chí Napoleon muôn

nămʺ. Các buổi mít tinh bao giờ cũng kết thúc với màn trình bày bài thơ ngợi ca Napoleon

và báo cáo của Chỉ Điểm về những thành tích trong việc tăng gia sản xuất thời gian vừa

qua; những dịp lễ lạt thường có bắn các loạt súng chào mừng nữa. Lũ cừu đặc biệt khoái

đi diễu hành, nếu có con nào phàn nàn (nhất là khi vắng bọn chó và lợn) là diễu hành chỉ 

tổ rét và mất thời gian thì chúng lập tức tụng bài cầu nguyện muôn thuở: ʺBốn chân tốt,

hai chân xấuʺ, mà chúng tụng to đến nỗi át được mọi (cả những) lời phàn nàn, hậm hực.

Nhưng nói chung là đa số thích những buổi lễ lạt kiểu ấy. Chúng thấy được an ủi phần

nào vì các buổi tụ tập như vậy nhắc nhở chúng rằng chúng thực sự là chủ nhân của trang

trại và mọi việc chúng làm  đều là vì chúng mà thôi. Những bài hát, những cuộc diễu

hành, số liệu của Chỉ Điểm, tiếng súng chào mừng, tiếng gáy của con gà trống và ngọn cờ 

tung bay trước gió đã giúp quên đi, dù chỉ trong phút chốc cái đói cồn cào đang hành hạ 

chúng.

Tháng tư, Trại Súc Vật tự tuyên bố là Nước Cộng Hòa, cần phải bầu Tổng Thống. Chỉ có

một ứng cử viên duy nhất. Napoleon trúng cử một trăm phần trăm. Ngay hôm đó lại có

tin đã tìm thấy những tài liệu mới chứng tỏ Tuyết Tròn đã cộng tác với lão Jones ngay từ 

đầu. Hoá ra là Tuyết Tròn không chỉ sử dụng chiến thuật khôn khéo nhằm làm thất bại

Chiến Dịch Chuồng Bò, như chúng đã thấy trước đây, mà còn đứng hẳn về phía lão Jones

nữa. Chính Tuyết Tròn  đã dẫn  đầu  đoàn người xâm nhập, miệng hô lớn:  ʺLoài người

muôn năm!ʺ. Còn những vết thương trên lưng nó, vẫn có mấy con còn sống trông thấy

những vết thương ấy và nhớ rõ rằng đấy chính là vết răng của Napoleon.

Sau nhiều năm vắng bóng, giữa mùa hè vừa rồi con Moses bỗng lại xuất hiện. Nó hầu

như không thay đổi, vẫn chẳng chịu làm gì và suốt ngày kể chuyện hão huyền về Núi

Xôi. Nó thường đậu trên cành cây, vẫy vẫy đôi cánh đen và nói hàng giờ liền, miễn là có

con nào đó chịu nghe.

ʺỞ trên kia, thưa các đồng chíʺ, Nó vừa nói vừa lấy mỏ chỉ lên trời, ʺphía trên những đám mây

màu đen kia là Núi Xôi, là nơi các loài vật khốn khổ chúng ta sẽ được yên nghỉ đời đời.ʺ 

Nó còn nói rằng nó đã từng bay tới đó một lần rồi, đã từng trông thấy những cánh đồng

cỏ ba lá xanh tốt quanh năm, trông thấy những khu vườn mọc đầy bánh nhân hạt lanh

cũng như đường cục. Thế mà có nhiều con tin. Chúng nghĩ rằng chúng đang bị đói, khổ,

vất vả; thế thì việc có một thế giới an lành hơn ở đâu đó cũng là lẽ công bằng mà thôi.

Nhưng điều chúng không thể hiểu được chính là thái độ của bọn lợn đối với Moses. Lũ 

lợn miệt thị rằng Núi Xôi chỉ là chuyện bịa, nhưng Moses không những không bị đuổi đi

mà còn được cấp một vại bia mỗi ngày.

Cuối cùng thì móng của Chiến Sĩ cũng khỏi, nó lao vào công việc hăng hơn lúc nào hết.

Những con khác cũng phải làm không khác gì tù khổ sai. Ngoài công việc thường kì của

trại và khôi phục cối xay gió thì còn việc xây trường cho lũ lợn con nữa. Trường học được

khởi công vào tháng ba. Đôi khi tưởng chừng như không thể nào chịu nổi thời gian và

cường độ lao động  ấy với một cái dạ dày lép kẹp, nhưng Chiến Sĩ không hề ngã lòng.

Không có một dấu hiệu gì, kể cả trong lời nói cũng như việc làm chứng tỏ sức lực của nó

không còn  được như  xưa nữa. Tuy thế, tướng mạo của nó có thay  đổi chút ít, da nó

không còn được nhuận như trước, hông nó trông cũng nhỏ đi. Mọi con đều nói:  ʺCó cỏ 

non là Chiến Sĩ sẽ bình phục ngay ấy màʺ, nhưng mùa xuân đã về, cỏ non đã lên xanh mà

Chiến Sĩ chẳng hề mập thêm chút nào. Những khi trông nó gồng mình kéo đá lên khỏi bờ 

dốc, có cảm tưởng như sức nó đã kiệt, phải là một ý chí sắt đá lắm mới đứng vững được

như thế. Nhìn vào đôi môi, người tinh có thể thấy rằng nó đang định nói: ʺTôi sẽ cố gắng

hơn nữaʺ, nhưng không thể thốt lên lời. Bà Mập và Benjamin lại nhắc nó giữ gìn sức khoẻ,

nhưng nó vẫn bỏ ngoài tai. Ngày sinh nhật lần thứ mười hai đang đến gần. Nó chỉ quan

tâm đến một việc duy nhất sau đây: làm sao gom được thật nhiều đá trước khi nghỉ hưu,

còn sau đó muốn ra sao thì ra.

Một hôm, lúc ấy đã khá khuya, bỗng có tin Chiến Sĩ gặp nạn. Hoá ra là nó đi kéo xe đá

một mình. Không phải là tin đồn nữa, sự thật là thế, mấy phút sau có hai con bồ câu bay

về.

ʺChiến Sĩ bị ngã! Nó ngã nằm nghiêng, không dậy được nữa rồi!ʺ, hai con bồ câu thông báo.

Gần một nửa số súc vật trong trang trại lao về phía gò đất. Chiến Sỹ nằm đó, giữa hai

càng xe, cổ vươn ra, nhưng yếu quá, không thể nhấc đầu lên được. Lưng nó đẫm mồ hôi,

hai mắt trông dại hẳn đi. Một dòng máu nhỏ đang rỉ ra khỏi miệng. Bà Mập quì xuống

bên cạnh.

ʺChiến Sĩ!ʺ, nó hỏi, ʺAnh sao vậy?ʺ 

ʺKhông thở được nữa rồiʺ, Chiến Sỹ thều thào nói, ʺNhưng không sao. Tôi nghĩ các bạn sẽ dựng

lại được cối xay gió. Có nhiều đá lắm rồi. Dù sao cũng chỉ một tháng nữa là tôi sẽ nghỉ hưu thôi.

Nói thật, tôi mong được nghỉ hưu lắm. Benjamin cũng già rồi, nếu nó cũng được nghỉ hưu cùng

lúc với tôi để cho có bạn thì tốt biết bao.ʺ 

ʺĐi báo cho Chỉ Điểm ngayʺ, Bà Mập nói.

Tất cả lập tức chạy về khu nhà chính để tìm Chỉ Điểm. Chỉ có Bà Mập và Benjamin ở lại.

Benjamin yên lặng nằm xuống bên cạnh Chiến Sĩ và dùng đuôi đuổi ruồi cho nó. Khoảng

mười lăm phút sau thì Chỉ Điểm tới, mặt lộ đầy vẻ thương cảm và sốt sắng. Nó nói rằng

đồng chí Napoleon rất buồn khi biết tin tai nạn đã xảy ra với một trong những người lao

động trung thành nhất của trang trại và đang sắp xếp để đưa Chiến Sĩ đến chữa tại bệnh

viện ở Willingdon. Nhưng lũ súc vật lại cảm thấy có cái gì đó không yên tâm vì từ trước

tới nay ngoài Mollie và Tuyết Tròn ra thì chưa có con nào đi khỏi trang trại, vả lại chúng

cũng không thích giao một đồng chí bệnh hoạn vào tay con người. Nhưng Chỉ Điểm dễ 

dàng thuyết phục được chúng rằng các bác sĩ thú y ở Willingdon sẽ chữa cho Chiến Sĩ tốt

hơn là cứ để nó nằm ở trại. Khoảng nửa tiếng sau thì Chiến Sĩ đứng dậy được, nó lết dần

về chuồng. Bà Mập và Benjamin lấy rơm trải cho nó một cái ổ khá dày.

Chiến Sĩ nằm trong chuồng hai ngày liền. Lũ lợn tìm được một chai thuốc màu hồng khá

to ở trong tủ thuốc đặt tại phòng tắm và đem ra cho nó. Bà Mập bắt nó uống hai lần một

ngày, ngay sau bữa ăn. Buổi tối Bà Mập vào chuồng của Chiến Sĩ để tâm sự, trong khi

Benjamin thì đuổi ruồi cho nó. Chiến Sĩ nói rằng nó chẳng có gì phải phàn nàn. Nếu lần

này hồi phục  được thì nó có thể  sống thêm khoảng ba năm nữa, nó mong  được sống

những ngày thanh thản còn lại trong góc cái bãi cỏ rộng dành cho những con về hưu. Nó

sẽ dành trọn thời gian rảnh rỗi để học tập, nâng cao trình độ. Nó bảo nó sẽ dành toàn bộ 

quãng đời còn lại để học cho thuộc hai mươi hai chữ cái.

Benjamin và Bà Mập chỉ có thể chăm sóc Chiến Sĩ sau giờ tan tầm, thế mà cái xe đến bắt

nó lại xuất hiện vào lúc gần trưa. Mấy con lợn đang chỉ huy cả bọn gieo hạt cải ở ngoài

đồng thì bỗng thấy Benjamin phi nước đại từ trang trại tới, miệng gào đến lạc cả giọng.

Đây là lần đầu tiên chúng thấy Benjamin xúc động như vậy, cũng là lần đầu tiên chúng

thấy nó phi nước đại.

ʺMau lên! Mau lên!ʺ, Nó gào lên, ʺLại đây mau lên! Họ mang Chiến Sỹ đi rồi!ʺ 

Cả bọn lập tức bỏ việc và cùng chạy về phía khu nhà chính, không đợi lũ lợn có cho phép

hay không. Quả nhiên, trong sân có một cái xe song mã đóng kín cửa, bên sườn xe có ghi

hàng chữ khá to, anh chàng đánh xe đội một cái mũ phớt trông rất láu cá. Chiến Sĩ không

còn trong chuồng nữa.

Lũ súc vật tập trung quanh chiếc xe.

ʺĐi khoẻ nhá, Chiến Sĩ!ʺ, Chúng đồng thanh hô, ʺTạm biệt!ʺ 

ʺNgu, ngu thếʺ, Benjamin vừa gào thét, vừa chạy xung quanh, chân nện xuống đất ầm ầm,

ʺNgu, không nhìn thấy chữ gì à?ʺ 

Cả  bọn như  tỉnh ngộ, yên lặng nhìn nhau. Con lừa Muriel bắt  đầu  đánh vần, nhưng

Benjamin đã đẩy nó ra và đọc:

ʺLò mổ Alfred Simmond, Willingdon. Mua bán thịt, xương, da ngựa. Cung cấp cũi chó. Đã hiểu

chưa? Chúng mang Chiến Sỹ đi làm thịt đấy!ʺ 

Một tiếng thét kinh hoàng cùng phát ra từ mọi lồng ngực. Đúng lúc đó, anh chàng đánh

xe ra roi và hai con ngựa kéo bắt đầu chạy nước kiệu. Cái xe từ từ đi ra khỏi sân. Cả lũ 

cùng chạy theo sau, vừa chạy vừa khóc như mưa như gió. Bà Mập lao lên. Cái xe cũng

tăng tốc. Bà Mập cố phóng lên, nhưng sức nó không còn, làm sao theo nổi hai con kia.

ʺChiến Sĩ!ʺ, Nó gào lên, ʺChiến Sĩ! Chiến Sĩ! Chiến Sĩ!ʺ 

Không biết Chiến Sĩ có nghe thấy tiếng gọi từ bên ngoài hay không, nhưng cái mõm với

một vệt màu trắng chạy dọc sống mũi của nó có lấp ló phía trong cái cửa sổ nhỏ ở đằng

sau xe.

ʺChiến Sĩ!ʺ, Bà Mập gào  đến lạc giọng,  ʺChạy  đi! Chạy  đi! Chạy mau lên! Chúng giết mày

đấy!ʺ 

Tất cả đồng thanh thét lên:

ʺChạy đi, Chiến Sĩ , Chạy đi!ʺ 

Nhưng hai con ngựa đã tăng tốc, cái xe ngày một đi xa hơn. Không biết là Chiến Sĩ có

nghe rõ Bà Mập nói gì hay không, nhưng không còn trông thấy mõm nó bên trong cửa sổ 

nữa, đồng thời người ta nghe thấy tiếng chân nó nện vào thành xe đều và vang không

khác gì tiếng trống ngũ liên. Đấy là Chiến Sĩ đạp vào thành xe để tìm lối thoát. Trước đây

thì chỉ vài cái đạp như thế cũng đủ làm cho chiếc xe này biến thành củi rồi. Nhưng lạy

chúa tôi! Sức nó nay còn đâu và tiếng đạp cứ nhỏ dần, nhỏ dần rồi im hẳn. Không biết

làm thế nào, lũ  súc vật đành quay ra cầu cứu hai con ngựa kéo, xin chúng đừng chạy

nữa.

ʺCác đồng chí! Các đồng chí!ʺ, Chúng lại đồng thanh gào lên, ʺCác đồng chí có biết đang mang

người anh em của mình đi đâu không?ʺ 

Nhưng hai con vật ngu lâu, đầu óc tăm tối đó không hiểu, chúng chỉ khẽ vểnh tai lên và

càng chạy nhanh thêm. Không còn thấy Chiến Sĩ thấp thoáng bên trong cái cửa sổ nhỏ 

nữa. Có con nghĩ đến việc chạy ra để đóng cánh cổng lớn lại, nhưng quá trễ mất rồi, chiếc

xe đã ra đến đường lớn và đi xa dần. Từ đấy không ai còn trông thấy Chiến Sĩ nữa.

Ba ngày sau có thông báo rằng Chiến Sĩ đã mất tại bệnh viện ở Willingdon, mặc dù đã

được chăm sóc rất tận tình. Chính Chỉ Điểm thông báo như thế. Nó còn nói rằng nó đã ở 

cạnh Chiến Sĩ trong giờ phút lâm chung.

ʺThật vô cùng cảm  độngʺ, Chỉ Điểm vừa nói vừa lau nước mắt,  ʺTôi ngồi bên Chiến Sĩ khi

đồng chí ấy trút hơi thở cuối cùng. Trước khi chết đồng chí ấy đã yếu lắm, không nói được nữa,

nhưng đồng chí ấy vẫn cố thì thầm nói rằng đồng chí ấy chỉ tiếc không được tham dự lễ khánh

thành cối xay gió. ʺTiến lên, các đồng chí ‐ đồng chí ấy nói ‐ Vì sự nghiệp của cuộc Khởi

Nghĩa hãy tiến lên! Trại Súc Vật muôn năm! Đồng chí Napoleon muôn năm! Đồng chí

Napoleon bao giờ cũng đúng!ʺ ‐ Đấy chính là những lời nói cuối cùng của đồng chí ấy.ʺ 

Lúc đó thái độ của Chỉ Điểm đột nhiên thay đổi. Nó ngồi im một lúc, sau đó nhìn quanh

khắp lượt rồi mới tiếp tục câu chuyện.

Nó bảo rằng từ khi đưa Chiến Sỹ đi thì ở trại đã lan truyền những tin đồn thất thiệt. Một

số con nhìn thấy chữ ʺLò mổʺ trên thành xe đã vội kết luận rằng Chiến Sĩ bị đưa đi làm

thịt. Chỉ Điểm nói rằng nó không thể tin là các con vật trong trại lại ngu ngốc đến thế.

Không thể tin, Chỉ Điểm vừa nói vừa vẫy đuôi và nhảy loạn xạ lên, là các con vật trong

trại lại có thể nghĩ về lãnh tụ kính yêu, nghĩ về đồng chí Napoleon theo chiều hướng đó!

Mọi việc  đơn giản hơn rất nhiều. Số  là ông bác sĩ thú y  đã mua lại cái xe của lò mổ,

nhưng ông ta chưa kịp xoá tên chủ cũ đi. Lí do chỉ có vậy thôi.

Nghe nói thế, cả bọn đều cảm thấy yên lòng. Còn khi Chỉ Điểm tả rõ cảnh chăm sóc, cũng

như những thuốc men  đắt tiền mà Napoleon hạ lệnh mua  để  chạy chữa cho Chiến Sĩ 

trong những ngày cuối cùng vừa qua thì những nghi ngờ lâu nay được giải toả hẳn và

nỗi buồn mất bạn vơi đi bội phần: dù sao thì Chiến Sĩ cũng được mồ yên mả đẹp rồi.

Chính Napoleon tham dự  cuộc họp vào sáng chủ nhật và đọc một bài diễn văn tưởng

niệm Chiến Sĩ. Chúng ta không có điều kiện, nó nói, đưa thi hài của người đồng chí quá

cố về trang trại, nhưng nó đã ra lệnh làm một vòng hoa thật lớn, hoa lấy ngay trong vườn

trại và đưa đến Willingdon để đặt lên mộ Chiến Sĩ. Lũ lợn sẽ tổ chức bốn chín ngày [1]

thật to cho Chiến Sĩ, nó hứa như vậy. Napoleon kết thúc bài diễn văn bằng cách nhắc lại

hai khẩu hiệu của Chiến Sĩ:  ʺTôi sẽ  cố gắng hơn nữaʺ và  ʺĐồng chí Napoleon lúc nào cũng

đúngʺ. Napoleon còn bảo rằng tất cả các con vật trong trang trại nên học tập Chiến Sĩ, lấy

khẩu hiệu của Chiến Sĩ làm khẩu hiệu hành động của chính mình.

Đúng hôm tổ chức bốn chín ngày cho Chiến Sỹ thì có một cái xe chở một thùng gỗ lớn

đến toà nhà chính. Tối hôm đó từ trong toà nhà vọng ra tiếng hát, tiếng tranh luận ồn ào

và vào lúc mười một giờ thì người ta nghe thấy tiếng cốc thủy tinh vỡ loảng xoảng, rồi tất

cả chìm vào màn đêm yên lặng. Toà nhà chính đóng cửa kín mít cho đến tận trưa hôm

sau, trong khi  đó lại có tin đồn rằng lũ lợn  đã kiếm  được tiền và mua hẳn một thùng

whisky.

Nhiều năm đã trôi qua. Xuân đi, đông lại, cuộc đời loài vật như bóng câu qua cửa sổ. Chỉ 

còn Benjamin, Bà Mập, con quạ Moses và một vài con lợn là còn nhớ được  ʺngày xưaʺ,

khi chưa Khởi Nghĩa.

Muriel đã chết. Bluebell, Jessie và Pincher cũng không còn. Ông Jones cũng chết rồi, chết

trong trại tế bần dành cho người nghiện. Không ai nhắc đến Tuyết Tròn nữa. Chỉ có vài

con vật còn nhớ Chiến Sĩ. Bà Mập đã thành một con ngựa già béo phị, chân chậm, mắt

mờ. Nó đã quá tuổi hưu hai năm, nhưng thực ra, đã có con nào được hưu trí đâu. Không

còn ai nhắc  đến chuyện ngăn một mảnh  đất cho những con già cả  nữa. Napoleon  đã

thành một con lợn đực to sụ, phải nặng tạ rưỡi là ít. Chỉ Điểm cũng béo lắm, mắt híp lại,

gần như không trông thấy gì. Chỉ có Benjamin là vẫn như xưa, tuy râu có trắng ra và sau

khi Chiến Sĩ mất thì càng tỏ ra lầm lì, ít nói hơn.

Trại Súc Vật có thêm nhiều thành viên mới, tất nhiên là không nhiều như chúng nghĩ lúc

đầu. Một số con được sinh ra ngay tại đây, đối với chúng, cuộc Khởi Nghĩa chỉ là một

truyền thống mù mờ,  được truyền khẩu cho nhau. Một số  được mua từ  nơi khác về,

những con này chưa từng nghe ai nói chuyện đó trước khi đến đây. Ngoài Bà Mập, trại

còn có thêm ba con ngựa nữa. Đấy là những con to, khỏe, chăm làm, tốt bụng nhưng ngu

lắm. Không con nào thuộc quá chữ B. Chúng tin tưởng tuyệt đối vào Súc Sinh Kinh và

những câu chuyện về cuộc Khởi Nghĩa, đặc biệt là những chuyện do Bà Mập, mà chúng

coi như mẹ, kể lại; nhưng có vẻ như chúng cũng chẳng hiểu mô tê gì.

Trang trại được tổ chức tốt và ngày một phồn vinh hơn; chúng còn mở rộng thêm bằng

cách mua của Pilkington hai khu đất nữa. Cối xay gió đã hoàn thành, chúng mua được cả 

máy đập lúa, máy nâng hạ và còn xây được thêm nhiều toà nhà. Whymper cũng mua

được cho mình một cỗ xe nhỏ. Chúng không lắp máy phát điện lên cối xay gió mà dùng

nó để xay xát, nhờ thế chúng kiếm được khối tiền. Chúng lại đang xây một cối xay gió

nữa, sẽ lắp máy phát điện ở đấy, chúng bảo thế. Nhưng những thứ xa xỉ như đèn điện,

nước nóng, tuần làm việc ba ngày mà chúng từng mơ  mộng thời còn Tuyết Tròn thì

không được nhắc đến nữa. Napoleon từng tuyên bố rằng những tư tưởng đại loại như 

vậy là trái hoàn toàn với tinh thần của Súc Sinh Kinh. Hạnh phúc chân chính, nó bảo, là

lao động hăng say và sống đạm bạc, tiết kiệm.

Trang trại giàu có thêm, nhưng ngoại trừ lũ lợn và chó ra, đời sống của các con khác thì

vẫn như xưa. Cũng có thể một phần là do có nhiều lợn và chó quá. Bọn này cũng làm

việc, dĩ nhiên là theo cách của mình. Chỉ Điểm giải thích không mệt mỏi rằng tổ chức và

kiểm tra công tác của trại là những việc phải làm thường xuyên, liên tục. Mà những

giống khác đâu có đảm đương được, việc này cần nhiều trí thông minh lắm. Thí dụ, Chỉ 

Điểm bảo rằng lũ lợn mất rất nhiều công sức vào việc soạn những cái gọi là ʺtài liệuʺ, ʺdữ 

liệuʺ, ʺbáo cáoʺ, ʺbiên bảnʺ, ʺghi nhớʺ. Đấy là những tờ giấy to, viết đầy chữ và sau khi

viết xong thì đem vào lò đốt. Nhờ thế mà trang trại mới được phồn vinh như ngày nay

đấy, Chỉ Điểm thường nói như vậy. Dù sao mặc lòng, những thứ ấy chẳng thể làm lũ chó,

lợn ấy no được, mà chúng phàm ăn lắm.

Cuộc sống của những con khác thì vẫn như xưa. Ngày chúng thường bị đói, đêm chúng

ngủ trên ổ rơm, nước thì uống ngay ở dưới ao, làm việc ngoài đồng trống, mùa đông thì

mất ngủ vì rét, mùa hè thì khổ vì ruồi. Thỉnh thoảng những con có tuổi cố nhớ lại xem

nay đời sống của chúng có khá hơn ngay sau Khởi Nghĩa, khi chúng vừa đuổi lão Jones

đi, hay không. Nhưng chúng không nhớ nổi. Không có gì cho chúng so sánh: trong đầu

chúng chỉ có mỗi những số liệu của Chỉ Điểm, những con số luôn luôn chứng tỏ rằng mọi

thứ đều được cải thiện, đều tốt thêm một bước mỗi ngày. Thôi thì đành vậy vả lại chúng

cũng chẳng có nhiều thời gian  để mà suy nghĩ lung tung. Chỉ  có Benjamin già nua là

khẳng định rằng nó nhớ hết, nhớ đến từng chi tiết mọi việc đã qua và biết rõ rằng chúng

chưa bao giờ khổ hơn cũng chẳng bao giờ được sướng hơn, vẫn là đói, là bán mặt cho đất

bán lưng cho trời, là bị loè bịp; qui luật cuộc đời vốn là như thế, nó thường bảo như vậy.

Dù sao chúng vẫn cứ hi vọng. Hơn thế nữa, chúng còn luôn tự hào được là công dân của

Trại Súc Vật. Trong nước này, mà là nước Anh hẳn hoi đấy nhé, đây là trang trại duy

nhất của súc vật và do súc vật quản lí! Tất cả mọi con vật, từ những con nhỏ nhất cho đến

những con mới được mua từ cách xa cả chục cây số về, đều tự hào như thế. Nhất là khi

chúng nghe thấy tiếng súng nổ, khi trông thấy lá cờ xanh tung bay là tim chúng lại đập

rộn rã, khi  ấy, dù đang nói chuyện gì chúng cũng quay lại đề tài về những năm tháng

hào hùng, về việc lật đổ lão Jones, về việc thiết lập Bảy Điều Răn và về những trận chiến

đấu oanh liệt chống lũ người xâm lược. Chúng cũng không quên nhắc nhở nhau những

kì vọng thuở ban  đầu. Chúng tin rằng lời tiên tri của Thủ Lĩnh già về ngày thành lập

Nước Cộng Hòa Súc Vật trên toàn lãnh thổ Anh quốc, ngày con người bị tống khứ khỏi

sứ sở này nhất định sẽ tới. Ước mơ của chúng sẽ thành hiện thực, nhất định ngày đó sẽ 

tới, dù còn lâu, dù rằng tất cả những con đang sống hiện nay sẽ không được chứng kiến,

nhưng ngày đó nhất định sẽ tới. Chúng cũng không quên bài ʺSúc Sinh Anh quốcʺ, con

nào cũng biết hát bài này, nhưng chúng chỉ dám hát thầm với nhau mà thôi. Dù cuộc

sống còn nhiều khó khăn, dù không phải tất cả ước mơ của chúng đều được thực hiện,

nhưng trong thâm tâm chúng biết rằng chúng là những con vật đặc biệt. Dù chúng chưa

được no, nhưng chúng không phải làm để nuôi bọn người tàn độc; dù chúng còn phải lao

động vất vả, nhưng đấy là chúng làm cho chính mình. Không con nào đi hai chân, không

còn quan hệ chủ tớ. Tất cả đều bình đẳng.

Một hôm, đấy là đầu mùa hạ, Chỉ Điểm bỗng ra lệnh cho lũ cừu đi theo nó ra cánh đồng

bỏ hoang bên ngoài trại, nơi có cả một rừng bạch dương non. Lũ cừu ở đó cả ngày, tha hồ 

nhai lá, dĩ nhiên là dưới sự chỉ đạo của Chỉ Điểm. Tối hôm đó Chỉ Điểm quay lại trang

trại một mình, hôm  đó thời tiết tốt nên nó bảo lũ  cừu ngủ ngay ngoài  đồng cho mát.

Chúng ở lại đó suốt một tuần liền. Ngày nào Chỉ Điểm cũng ra với lũ cừu. Theo như nó

nói thì nó đang dạy lũ cừu một bài hát mới mà yên tĩnh thì học mới mau ʺvàoʺ.

Một chiều, hôm ấy lũ cừu đã học xong và trở về rồi, trong khi cả bọn đang quay về sau

một ngày lao động thì chúng bỗng nghe thấy tiếng ngựa kêu thất thanh từ phía trại vọng

lại. Quá hỏang sợ, tất cả lập tức đứng như trời trồng. Đấy là tiếng kêu của Bà Mập. Nó lại

kêu lên lần nữa, tất cả lập tức phóng thật nhanh vào sân trại để xem có chuyện gì. Và

chúng nhìn thấy chính cái điều đã làm Bà Mập hoảng loạn.

Đấy là một con lợn đang bước đi bằng hai chân sau.

Vâng, chính là Chỉ Điểm đang đi. Có vẻ vụng về, dĩ nhiên rồi, một phần vì chưa quen,

một phần vì quá nặng, nhưng nó vẫn giữ được thăng bằng và đi từ bên này sang tận bên

kia sân. Một lúc sau thì từ cửa chính ngôi nhà cả đàn lợn bước ra, tất cả, không trừ con

nào, đều đi bằng hai chân sau. Một số con bước đi một cách tự tin, một số con còn lảo

đảo, giá có cái ba toong thì vững hơn, nhưng tất cả đều đi một vòng quanh sân mà không

con nào bị ngã. Cuối cùng là tiếng chó sủa dữ dội, tiếng gà gáy vang rền và Napoleon

bước ra, lưng thẳng tắp, dáng oai vệ, nó nhìn khắp lượt, xung quanh tíu tít bày cừu.

Chân trước nó cầm một cái roi to.

Xung quanh lặng ngắt như tờ. Ngạc nhiên pha lẫn hoảng sợ, lũ súc vật tụ vào một góc để 

nhìn đàn lợn nối nhau đi quanh sân. Thế giới đảo điên hết rồi sao? Phút hoảng loạn ban

đầu rồi cũng qua và dù có sợ bầy chó, dù bao năm đã quen không dám phàn nàn, không

dám phản đối, lần này chắc chắn chúng sẽ lên tiếng phản đối. Nhưng đúng lúc đó, như 

có hiệu lệnh, bọn cừu đồng thanh gào lên:

ʺBốn chân tốt, hai chân tốt hơn! Bốn chân tốt, hai chân tốt hơn! Bốn chân tốt, hai chân tốt hơn!ʺ 

Chúng tụng như thế năm phút liền, không ngưng nghỉ. Khi lũ cừu im thì đàn lợn đã vào

hết trong nhà rồi, có phản đối cũng chẳng ai nghe.

Benjamin cảm thấy như có con nào đang lấy mũi cọ vào vai mình. Nó quay đầu lại. Hoá

ra là Bà Mập. Đôi mắt đã mờ của nó trông càng buồn hơn lúc nào hết. Nó khẽ ngoạm vào

bờm của Benjamin và kéo ra phía  đầu hồi của nhà kho lớn. Chúng  đứng  đó, yên lặng

ngắm những dòng chữ màu trắng trên bức tường sơn hắc ín.

ʺTôi chẳng còn trông thấy gì cả ‐ Cuối cùng Bà Mập lên tiếng ‐ Ngay khi còn trẻ tôi cũng có đọc

được chữ nào đâu. Nhưng tôi thấy hình như bức tường trông khác lắm. Bảy Điều Răn vẫn thế 

chứ, anh Benjamin?ʺ 

Đây là lần đầu tiên Benjamin từ bỏ thói quen cố hữu của nó và khẽ đọc cho Bà Mập nghe.

Trên bức tường chỉ còn ghi một Điều Răn duy nhất như sau:

MỌI CON VẬT SINH RA ĐỀU BÌNH ĐẲNG, NHƯNG CÓ MỘT SỐ CON BÌNH ĐẲNG

HƠN NHỮNG CON KHÁC.

Sau đó thì ngay cả việc những con lợn đốc công mang theo roi ra đồng cũng không làm

chúng ngạc nhiên nữa. Chúng cũng không ngạc nhiên khi thấy bọn lợn mua đài, rồi thảo

luận kí hợp đồng đặt máy điện thoại cũng như đặt mua các báo như John Bull [2] , Tits‐

Bit [3] và Daily Mirror [4] . Chúng cũng không ngạc nhiên khi trông thấy Napoleon mồm

ngậm tẩu thuốc đi dạo trong vườn, cũng như khi thấy lũ lợn lấy quần áo của ông Jones ra

diện nữa. Napoleon chọn cho mình chiếc áo khoác đen, quần ống túm, ủng da; trong khi

con lợn cái mà nó thích nhất được bộ lụa tơ tằm mà bà Jones thường mặc khi đi nhà thờ,

vào những ngày chủ nhật.

Một tuần sau, buổi chiều, có rất nhiều xe cộ đi vào trại. Đấy là đại biểu các trang trại lân

cận được mời đến thăm quan Trại Súc Vật. Quan khách rất ngạc nhiên khi được xem các

cánh đồng, các công cụ sản xuất của trại, đặc biệt là cối xay gió. Lúc đó các con vật đang

nhổ  cỏ  trên cánh  đồng trồng củ  cải. Chúng làm việc chăm chỉ, ít khi ngẩng  đầu lên.

Chúng cũng không biết trong hai loại đó, quan khách và lợn, bọn nào đáng sợ hơn.

Tối hôm đó có tiếng hát và tiếng cười rất to vẳng lại từ phía ngôi nhà chính. Lũ súc vật

bỗng cảm thấy tò mò, muốn biết trong nhà đó đang nói chuyện gì vì đây là lần đầu tiên

con người và con vật gặp nhau như những đối tác bình đẳng. Rồi không con nào bảo con

nào, chúng cùng nằm xuống và im lặng bò đến gần toà nhà chính.

Chúng hơi lưỡng lự khi bò đến cổng, nhưng Bà Mập đã tiến lên hàng đầu. Khi đến gần

toà nhà thì chúng nhón gót đứng lên, những con đủ chiều cao có thể nhìn được qua cửa

sổ. Bên trong, có sáu điền chủ và sáu con lợn xuất chúng nhất đang ngồi xung quanh một

cái bàn dài. Napoleon ngồi ngay đầu bàn, chỗ trang trọng nhất. Có vẻ như lũ lợn đã quen

với việc ngồi ghế từ lâu. Cả bọn vừa đánh bài, nhưng lúc ấy đã ngưng, chắc là để nâng

cốc chúc mừng nhau. Một chiếc bình khá to được chuyền tay nhau và tất cả các li đều

được rót đầy bia. Không ai để ý đến lũ súc vật đang tò mò nhìn qua cửa sổ.

Ông Pilkington, Trại Cáo, tay cầm li bia, đứng dậy. Ông nói rằng sau đây ông sẽ đề nghị 

nâng li chúc mừng. Nhưng ông xin được nói vài lời trước đã.

ʺThật là vô cùng phấn khởi ‐ ông nói ‐ đối với ông, cũng như đối với tất cả những người đang có

mặt ở đây hôm nay, vì giai đoạn nghi kị và hiểu lầm đã chấm dứtʺ. Đã có thời kì, dĩ nhiên là

ông cũng như những người có mặt ở đây hôm nay không hề muốn như thế, nhưng rõ

ràng là đã có những thời kì mà những người xung quanh nhìn các chủ nhân đáng kính

của Trại Súc Vật với một thái độ, không thể nói là thù địch, nhưng với một sự thiếu thiện

cảm. Đáng tiếc là đã xảy ra một vài va chạm, đã lưu truyền một vài quan niệm sai lầm.

Có ý kiến cho rằng một trang trại của lợn và do lợn quản lí là một điều bất bình thường

và không nghi ngờ gì rằng trại này sẽ tạo ra những  ảnh hưởng không hay cho những

trang trại xung quanh. Nhiều điền chủ, phải nói là khá nhiều, không hề điều nghiên, đã

vội kết luận rằng ở đây sẽ có nhiều hành vi quá trớn và thiếu kỉ cương. Họ lo lắng về ảnh

hưởng của trang trại này không chỉ đối với súc vật mà còn đối với cả những người làm

thuê cho họ nữa. Nhưng tất cả những mối ngờ vực đó đã chấm dứt. Hôm nay, ông và các

đồng nghiệp đã được mời thăm quan trang trại, họ đã xem xét rất kĩ, họ đã tìm thấy gì?

Không chỉ công nghệ hiện đại nhất mà cả kỉ cương, trật tự của trại đều xứng đáng cho

các trang trại khắp nơi học tập. Ông tin không nói sai khi bảo rằng những loài súc vật hạ 

đẳng  ở  đây làm việc nhiều hơn nhưng lại nhận  được khẩu phần ít hơn so với các trại

khác trong khu vực. Tóm lại, ông và các  đồng nghiệp  đã trông thấy  ở  đây nhiều  điều

đáng phải áp dụng ngay.

Ông nói xin chúc tình hữu nghị giữa Trại Súc Vật và các trại khác đã, đang và sẽ tồn tại

mãi mãi. Quyền lợi của loài lợn và của loài người không hề và không được mâu thuẫn

nhau. Cả hai đều có chung mục đích và có chung những khó khăn. Vấn đề sức lao động

thì ở đâu chả giống nhau, có phải thế không? Đến đây thì rõ ràng là Pilkington định nói

một câu khôi hài đã chuẩn bị sẵn từ lâu, nhưng buồn cười qua, không thể thốt thành lời.

Sau một lúc cố gắng đè nén tình cảm, Pilkington nói một câu như sau:

ʺNếu các bạn phải xử lí những loài vật hạ đẳng, thì chúng tôi, chúng tôi cũng phải xử lí các giai

cấp hạ đẳng.ʺ 

Đáp lại câu nói ý vị đó [5] là tiếng cười tưởng muốn vỡ nhà, Pilkington lại chúc mừng lũ 

lợn về việc ăn ít, làm nhiều và kỉ cương, nề nếp của trại.

Và bây giờ, Pilkington đề nghị mọi người cùng đứng dậy, đổ đầy bia vào li.

ʺThưa các ngài!ʺ, Pilkington kết thúc bài diễn văn như vậy, ʺThưa các ngài, xin các ngài cùng

nâng cốc chúc Trại Súc Vật ngày càng thịnh vượng.ʺ 

Tiếng vỗ tay, tiếng dậm chân ầm ầm. Napoleon khoái bài diễn văn đến nỗi đến chạm cốc

với Pilkington rồi mới uống. Khi tiếng vỗ tay  đã dịu xuống, thì Napoleon, lúc  đó vẫn

đứng, tuyên bố rằng nó cũng xin được phát biểu vài câu.

Napoleon bao giờ cũng nói ngắn và đi ngay vào thực chất vấn đề. Napoleon bảo rằng nó

cũng rất mừng là đã thanh toán hết mọi hiểu lầm. Trước đây từng có những tin đồn, chắc

chắn là do những thế lực thù địch tuyên truyền, rằng dường như nó và các cộng sự đang

theo đuổi những ý tưởng phá hoại, nếu không nói là có tính cách mạng. Người ta vu cho

chúng ý định kích động súc vật trong các trại khác đứng lên khởi nghĩa. Vu khống, bịa

đặt từ đầu tới cuối! Ước muốn duy nhất của chúng, hiện nay cũng như trong quá khứ, là

được sống trong hoà bình và có quan hệ  làm  ăn bình thường với những người láng

giềng. Trại mà nó được vinh dự lãnh đạo, Napoleon nói thêm, là một loại hợp tác xã. Tất

cả những thứ nằm dưới sự quản lí của nó là tài sản chung của cả loài lợn trong trại.

Napoleon nói, nó tin là mọi nghi ngờ đã được giải toả và những thay đổi gần đây càng

làm tăng thêm sự tin cậy lẫn nhau hơn nữa. Cho đến nay các con vật trong trang trại có

một thói quen không hay là gọi nhau bằng  ʺĐồng chíʺ. Thói quen này sẽ bị bãi bỏ. Còn

một thói quen nữa, không biết bắt đầu từ khi nào, ấy là việc sáng nào cũng đi thành hàng

ngũ trong sân, xung quanh một cái sọ heo cắm trên cọc. Thói quen này cũng bị bãi bỏ và

cái đầu heo đã được  đem chôn rồi. Các vị khách chắc đã có dịp trông thấy lá cờ xanh

tung bay. Nếu quả họ đã trông thấy thì chắc chắn là họ phải nhận ra rằng biểu tượng

sừng và móng màu trắng cũng đã bị xóa bỏ rồi. Từ nay trở đi lá cờ sẽ chỉ có một màu

xanh tinh khiết mà thôi.

Nó nói rằng nó xin phép được sửa lại chút xíu bài diễn văn vô cùng súc tích và đầy thiện

ý của ngài Pilkington. Trong suốt bài diễn văn ngài Pilkington đã gọi trại này là Trại Súc

Vật. Ngài Pilkington dĩ nhiên không thể biết, vì hôm nay, đây là lần đầu tiên Napoleon

tuyên bố hủy bỏ tên Trại Súc Vật. Từ nay trở đi trại sẽ lấy tên là Điền Trang, cần phải gọi

như thế vì từ nguyên uỷ trại này vốn vẫn mang tên như thế.

ʺThưa các ngài!ʺ, Napoleon kết luận, ʺTôi đề nghị các ngài nâng cốc chúc mừng, nhưng với một

chút xíu sửa đổi. Xin các ngài rót đầy cốc đi đã. Xin các ngài nâng cốc chúc Điền Trang ngày

càng thịnh vượng!ʺ 

Tiếng vỗ tay vang lên, mọi người cạn cốc. Nhưng những con vật đang đứng bên ngoài thì

thấy như đang xảy ra một chuyện kì lạ. Tại sao mặt những con heo lại thành như thế kia

nhỉ? Đôi mắt đục mờ của Bà Mập hết nhìn con này lại nhìn sang con khác. Con thì cằm có

đến năm ngấn, con lại có bốn, con thì có ba. Tại sao mọi thứ lại trở nên mờ ảo và thay đổi

nhanh thế nhỉ? Tiếng vỗ tay chấm dứt, bàn tiệc quay lại với ván bài bỏ dở, những con

đứng xem bên ngoài lục tục bò trở ra.

Nhưng chúng vừa bò cách khoảng hai mươi mét thì tất cả cùng dừng lại. Có tiếng hò hét

ầm ĩ vọng ra từ toà nhà. Chúng lập tức quay lại và tiếp tục nhìn qua cửa sổ. Cuộc tranh

cãi đang hồi quyết liệt. Có tiếng hét, tiếng đập bàn, tiếng tranh luận và những ánh mắt

nghi kị. Nguyên nhân cuộc tranh cãi có lẽ là do Napoleon và Pilkington đưa ra con đầm

pích cùng một lúc.

Mười hai cái miệng tức giận cùng lên tiếng, có trời mới phân biệt được ai với ai. Bọn súc

vật không còn  để  ý  đến mặt mấy con lợn bên trong nữa. Chúng nhìn lợn rồi lại nhìn

người, nhìn người rồi lại nhìn lợn, một lúc sau thì chúng chịu, không thể phân biệt được

đâu là người, đâu là lợn nữa.

Tháng 11 năm 1943 ‐ tháng 2 năm 1944.

Dịch lần  đầu ngày 28 tháng 12 năm 2003, góp phần kỉ  niệm 100 năm ngày sinh của

George Orwell.

Nguồn: Trại súc vật. Truyện của George Orwell. Phạm Minh Ngọc dịch và giới thiệu.

______

[1] Nguyên văn là memorial banquet - Tiệc tưởng niệm

[2] Một xuất bản phẩm định kì, xuất phát từ tên một nhân vật điền chủ John Bull trong một tác

phẩm mang tính châm biếm của nhà văn John Arbuthnot (1667-1735)

[3] Tạp chí ra hàng tháng, thường đăng các bài báo, truyện ngắn, tranh có tính cách giải trí. Xuất

bản từ năm 1895.

[4] Tờ báo ra hàng ngày, dành cho độc giả bình dân, ngả về Đảng Lao động, thường đăng nhiều

bài giật gân, quảng cáo do tập đòan Mirror Group Newspaper phát hành. In 3 triệu bản mỗi kì.

Xuất bản từ năm 1903.

[5] Nguyên văn: bon mot (tiếng Pháp)