Vào ngày này năm 1970, trên đường trở về Campuchia sau khi đến thăm Moskva và Bắc Kinh, Hoàng thân Norodom Sihanouk đã bị lật đổ khỏi vị trí lãnh đạo Campuchia, trong một cuộc đảo chính không đổ máu được thực hiện bởi Lon Nol (trong ảnh), một trung tướng thân phương Tây và là Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Quốc phòng, cùng với Phó Thủ tướng là Hoàng thân Sisowath Sirik Matak. Họ đã tuyên bố thành lập nước Cộng hòa Khmer.

Sihanouk đã cố gắng duy trì tính trung lập của Campuchia, nhưng phe cộng sản Khmer Đỏ, được hỗ trợ bởi đồng minh Bắc Việt Nam, đã tiến hành một cuộc chiến rất hiệu quả chống lại các lực lượng của chính phủ Campuchia.

Sau khi lật đổ Sihanouk và giành quyền kiểm soát chính phủ, Lon Nol ngay lập tức chuẩn bị để đánh bại phe cộng sản. Trong suốt giai đoạn 1970 – 1975, ông và quân đội của mình, Lực lượng Vũ trang Quốc gia Khmer (Forces Armees Nationale Khmer – FANK), với viện trợ và hỗ trợ quân sự từ Mỹ, đã chiến đấu với phe cộng sản Khmer Đỏ để giành quyền kiểm soát Campuchia.

Khi quân Mỹ rời khỏi miền Nam Việt Nam vào năm 1973, cả người Campuchia và người Nam Việt Nam đều thấy mình đột nhiên phải tự chiến đấu với phe cộng sản. Không có sự hỗ trợ của Mỹ, quân đội Lon Nol đã nhanh chóng thua cuộc trước quân Khmer Đỏ vào tháng 04/1975.

Sau đó, quân Khmer Đỏ bắt đầu cho di tản Phnom Penh và tái cấu trúc lại xã hội Campuchia, mà kết quả là những đợt thảm sát và những “cánh đồng chết” khét tiếng. Dần dần, hàng trăm ngàn người Campuchia đã chết vì bị giết hoặc vì kiệt sức, đói khát, và bệnh tật. Trong năm năm nội chiến giành quyền kiểm soát đất nước, khoảng 10% trong tổng dân số 7 triệu người dân Campuchia đã thiệt mạng.

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng từ: Lon Nol ousts Prince Sihanouk, History.com

nghiencuuquocte.org