*Xem cùng chủ đề:

- Dinh Độc Lập, trưa 30-4-1975. HTV

--       - Nhân chứng thứ ba. VTV1

Sài Gòn 30-4-1975

... Giờ khắc số 0 kéo dài năm tiếng đồng hồ. Vào bảy giờ sáng, chiếc máy bay trực thăng cuối cùng của Mỹ đã rời khỏi Sài Gòn. Vào 12 giờ trưa, lá cờ Mặt trận Giải phóng phấp phới bay trên dinh Ðộc lập.

... Mặc dù sợ đến run cả hai đầu gối nhưng tôi vẫn đi bộ đến phía trước của Dinh Ðộc lập vào lúc 11 giờ sáng ngày chủ nhật hôm đấy. Tôi đã đứng một mình trước Dinh mà xung quanh yên lặng như một viện bảo tàng... ngổn ngang những mũ sắt, quân phục, súng ống thậm chí cả lựu đạn và một khẩu súng chống tăng, súng máy ngay tại bãi cỏ.

... Tôi hít một hơi thật sâu rồi bước tiếp lên những bậc tam cấp đi vào cửa chính qua tiền sảnh rồi đi lên lầu một.

Trong khoảnh khắc ấy, khi chúng tôi còn đang đứng ở giữa sảnh thì cửa thang máy bật mở, bước ra là tổng thống Minh 'lớn', thủ tướng Mẫu và một vài đổng lý đi lên từ dưới hầm trú ẩn. Ông Minh 'lớn' nói: 'Thật là tốt khi anh có mặt ở đây, anh sẽ chứng kiến sự chuyển đổi vận mệnh của đất nước tôi vào tay những người xứng đáng hơn tôi'.

Bỗng nhiên những tiếng nổ inh tai của súng, lựu đạn, súng máy vang lên. Tôi nằm rạp xuống sàn tìm kiếm sự che chắn đằng sau cột xi-măng. Phút cuối cùng của sự nổi dậy, một cuộc đánh chiếm Dinh?!

Không có tấm kính nào bị vỡ, chúng tôi rời khỏi chỗ nấp. Minh 'lớn' vẫn còn đứng nguyên chỗ cũ, to lớn như một bức tượng bên cạnh ông thủ tướng thấp bé. Rồi trước mắt chúng tôi xuất hiện cảnh tượng không thể tin được: Ba chiếc xe tăng treo những lá cờ rất lớn của Mặt trận Giải phóng tiến qua cổng sắt hướng về phía bồn hoa trước Dinh. Súng bắn loạn xạ lên không trung, những phát súng của niềm vui, dàn giao hưởng của chiến thắng, giai điệu của vinh quang. Chiếc tăng đầu tiên húc đổ cánh cổng lăn xích thẳng trên bãi cỏ nhằm hướng dinh lao tới. Hai chiếc tăng còn lại vòng sang hai bên trái và phải rồi tất cả đều dừng lại trước mặt tiền của Dinh. Khoảng hai mươi đến ba mươi phát súng khác được bắn lên.

Và rồi người chỉ huy của chiếc tăng dẫn đầu với khẩu súng bên tay trái và một lá cờ bên tay phải xông lên cầu thang suýt xô ngã tôi. Hai chiến sĩ giải phóng khác chiếm lấy vị trí bên phải và bên trái của cầu thang.

Người chỉ huy xe tăng đứng ngay trước mặt tôi. Anh ta hét vào tôi, hét đi hét lại điều gì đó mà tôi không hiểu. La hét giải thích cho tôi là mở cửa ra ban công. Tôi mở cánh cửa kính ra vào. Anh ta lướt qua tôi, kéo cờ lên và vẫy đi vẫy lại.

Ở phía dưới nhiều chiếc xe tăng tiếp tục tiến vào, và tất cả đều bắn lên không trung.

Một vài nhà báo chạy vào qua bãi cỏ.

Khoảng ba chục binh sĩ của chế độ cũ, trong đó có một số có thể là lính của Thiệu mà cách đây vài giờ đã không xé bỏ quân phục và đã tháo chạy. Nay họ đứng giơ tay đầu hàng và xếp thành ba hàng trên bãi cỏ.

Tôi chạy vào Dinh vừa đúng lúc. Là một người châu Âu duy nhất, là một nhà báo duy nhất, tôi chứng kiến Ðại tướng Minh 'lớn', Tổng thống của Việt Nam cộng hòa đã bị bắt bởi Phạm Xuân Thệ, chỉ huy của Doan-Don-Son (Ðoàn Ðông Sơn-NV) của quân đội giải phóng. Tay cầm súng ngắn đã lên đạn, một khẩu K54 của Nga. Thệ rất phấn khích la lớn: 'Ông Minh, chúng tôi muốn ông đi ngay ra đài phát thanh với chúng tôi để tránh đổ máu, để ông ra lệnh cho quân đội ông đầu hàng'.

... Sự hoang mang chấm dứt khi người chỉ huy của Quân Giải phóng được giao nhiệm vụ của việc bàn giao chính quyền, Chính ủy Bùi Văn Tùng xuất hiện. Sau một vài phút, Minh, Mẫu và Tùng rời khỏi phòng, theo sau là những người đã có mặt tại đây. Chúng tôi bước xuống cầu thang ra bãi cỏ, đến ngang chỗ vòi phun nước. Minh và Mẫu leo lên chiếc xe Jeep được bảo vệ bởi hai chiến sĩ giải phóng. Chính ủy Tùng và một người lính khác lên chiếc xe thứ hai. Tôi đang đứng ngay cạnh chiếc xe Jeep nói chuyện với ông Chính ủy bằng tiếng Pháp, cố gắng xin ông ta để được lên xe. Ông gật đầu đồng ý. Ông luật sư Ðỉnh cũng leo lên chiếc xe Jeep này và chúng tôi lái đi. Chỉ có hai chiếc xe này của chúng tôi chạy giữa thành phố lúc ấy - một thành phố đã từng sôi sục mà nay sự sợ hãi bỗng nhiên được làm dịu đi - đi qua tòa Ðại sứ Mỹ trống hoác đến một khu phụ của đài phát thanh nằm trên đường Nguyễn Bỉnh Khiêm.

Chúng tôi đi vào phòng thu nhỏ trên lầu một. Những kỹ thuật viên đã kéo chân dung của Thiệu từ trên tường xuống và ném qua cửa sổ ra sân. Chúng tôi ngồi bất động một lát. Mẫu quạt khuôn mặt ông bằng một quyển sách. Minh và Tùng ngồi trên hai chiếc ghế bành và tôi ngồi giữa họ tại một chiếc bàn nhỏ, trong lúc đó Tùng thảo văn kiện đầu hàng trên một mảnh giấy mầu xanh.

Ông Mẫu trông có vẻ hài lòng. Ông tỏ ra như thể chiến thắng này là chiến thắng của ông. Người thành lập và phát ngôn cho lực lượng thứ ba, mà mới tuần trước đã giải thích cho tôi tại sao nhóm trung lập của ông ấy sẽ là một nhân tố cần thiết cho bất cứ một tương lai chính trị nào ở Nam VN, nay tuyên bố rằng: “Không còn lực lượng thứ nhất nữa nên chúng ta không còn cần đến lực lượng thứ ba, hòa giải dân tộc diễn ra sớm hơn dự định. Bây giờ dù muốn hay không chúng ta cùng làm việc cho nhân dân ta”. “Không phân biệt chính kiến?”. “Đúng, chúng ta có khác nhau về quan điểm nhưng những điểm khác nhau đó chỉ hướng chúng ta đi đến một mục đích chung”.

Chính ủy Tùng đã rất khó viết. Ông ngồi bất động trong khi thảo ra được một vài từ rồi đến từ nữa, rồi lại thay thế bằng những từ khác. Sau 30 năm chiến đấu cho một mục đích, thật là khó để biết phải viết như thế nào.

Trong lúc đấy mọi người dường như đang thư giãn và giảm phấn khích hơn so với một giờ trước. Đại úy Phạm Xuân Thệ, người đã bắt ông Minh trong dinh, vẫn còn lăm lăm khẩu súng trong tay. Ông ta nhắc đi nhắc lại với ông Minh về việc đầu hàng trên đài.

Đại tướng Dương Văn Minh im lặng. Dưới chiếc mũ cối, những người lính bộ đội nhìn ông Minh với vẻ tò mò. Họ vây quanh ông ta trong lúc phía bên ngoài vẫn còn nghe những tiếng nổ. Những người lính giải phóng đã thể hiện sự vui mừng không kìm nén được. Cuối cùng ông Minh đã lên tiếng, hỏi một người lính: “Em trai của tôi hiện nay ra sao? Khi nào tôi có thể gặp chú ấy?”. Đó là số mệnh của những người dân VN: người em của tổng thống là một tướng lĩnh trong quân đội miền Bắc VN và trong 20 năm anh em ruột thịt ở hai bên chiến tuyến.

Đại úy Thệ im lặng. Tất cả mọi người bỗng nhiên im lặng. Rồi một vài người lính giải phóng nói chuyện với tôi bằng tiếng… Nga. Họ trông thấy phù hiệu “Báo chí Đức” trên áo sơmi của tôi và tưởng tôi là nhà báo Đông Đức. Họ đã nói chuyện với tôi về Các Mác. Bạn tôi là Hà Huy Đỉnh đã giải thích cho họ rằng tôi là nhà báo Tây Đức. Mặt họ sầm xuống, tỏ ra nghi ngờ và e dè hơn.

Cuối cùng mọi người đã sẵn sàng, nhưng không ai trong số người này biết sử dụng máy ghi âm. Chính ủy Tùng hướng dẫn rất rõ ràng cho tôi những việc tôi phải làm: ông Minh cần phải đọc lại bản tuyên bố vào máy ghi âm của tôi, việc này được lặp đi lặp lại ba lần. Lần đầu tiên ông Minh chần chừ vì được yêu cầu phải đọc là: “Tôi, Dương Văn Minh, tổng thống chính quyền Sài Gòn”, nhưng ông ấy chỉ muốn nói: “Tôi, đại tướng Dương Văn Minh...”. Họ tranh luận qua lại và cuối cùng đi đến thỏa thuận: không nhượng bộ ông Minh. Ông Minh phải nói: “Tôi, đại tướng Dương Văn Minh, tổng thống của chính quyền Sài Gòn”. Nhưng ông Minh không đọc được bản viết tay của chính ủy Tùng và nói sai nhiều lần. Tất cả mọi thứ lại phải được đọc lại từ đầu. Cuối cùng đã xong. Ông Minh kết thúc âm giọng chính xác: “...miền Nam Việt Nam”.

Tôi cũng ghi âm lời phát biểu của ông Mẫu và ông chính ủy Tùng rồi chúng tôi đi vào phòng thu thanh. Tôi ngồi ngay trước micro và bật băng của ba bài phát biểu. Ông Minh ngồi bên tay trái tôi. Chính ủy Tùng, ông Mẫu đứng đằng sau chúng tôi. Kỹ thuật viên ngồi phía bên kia của kính ngăn yêu cầu bật máy lại, lần này để máy lại gần micro hơn và không quá to. Lúc này mọi sự đều tốt đẹp. Chính ủy Bùi Văn Tùng đã nói những gì với tôi mà tôi không hiểu. Hà Huy Đỉnh dịch lại. Tôi đã được ông cảm ơn về sự giúp đỡ của tôi và cho phép tôi chở ông về lại dinh Độc Lập trên chiếc xe jeep. Chúng tôi rời khỏi tòa nhà. Tôi ngồi sau tay lái và ông chính ủy ngồi ghế bên.

Tôi không thể nổ máy chiếc xe. Lúc ấy ông chính ủy trở nên sốt ruột và chúng tôi đã đi sang một chiếc xe khác, nơi tôi lại ngồi băng ghế sau. Chúng tôi lại đi qua những con đường của VN. Lúc ấy khoảng 2g chiều, những người lính của Mặt trận Giải phóng đã đứng gác tại tất cả các ngã tư và trên những con đường đã rất đông người. Chúng tôi đã đi mà không có bảo vệ. Sài Gòn đã chắc chắn ở trong tay của chính quyền cách mạng, không gặp sự kháng cự nào.

Tại dinh Độc Lập, tôi nhảy ra khỏi xe. Trên khuôn mặt bình thản của chính ủy Bùi Văn Tùng giấu một nụ cười. Rồi ông nói với tôi bằng một câu tiếng Đức mà ông biết: “Danke” (cảm ơn).

Borries Gallasch

Biên tập viên báo Spiegen – CHLB Đức

Nguồn: Thành phố Hồ Chí Minh Giờ khắc số 0. Borries Gallasch Chủ biên. Nhà xuất bản Thời đại. Dương Đình Bá dịch từ nguyên bản tiếng Ðức, Nhà xuất bản Rowhlt-Rororo Hămbuốc, 9-1975; theo sự ủy quyền của bà Alice Gallasch Kelley - người đại diện bản quyền của nhà báo Borries Gallasch

Bản quyền tiếng Việt: Tạp chí Xưa và Nay. 

“Khi chúng tôi vừa nhìn thấy chiếc xe tăng đầu tiên của Mặt trận Giải phóng chạy trên đường phố Sài Gòn, chúng tôi không thể tin vào mắt mình. Tại một đại lộ phía sau tòa đại sứ Mỹ, cách chúng tôi 150m, nó chạy qua trên con đường vắng tanh người. Một lá cờ Mặt trận Dân tộc Giải phóng khổng lồ phấp phới bay trên cột ăng-ten điện dài. Chúng tôi dừng chiếc xe jeep, lùi lại. Chiếc xe tăng lại biến mất trong tầm nhìn của chúng tôi, lặng lẽ như khi nó xuất hiện lúc nãy. Bạn đồng nghiệp của tôi cho rằng, đó có thể là chiếc xe của quân đội Sài Gòn mà treo lá cờ MTDTGP trên cần ăng-ten để đánh lạc hướng địch. Lời giải thích nghe phi lý. Và khi chiếc xe tăng MTDTGP kế tiếp xuất hiện trên đường phố thì mọi nghi ngờ đã tan biến. Đó là giờ khắc số 0." - Jens Nauntofte

“Loạt bài thời sự chuyên về Việt Nam này có thể là loạt bài cuối cùng. 1965 đã xuất bản cuốn sách Việt Nam – Khu rừng rậm có thể bị phát quang?. Tựa cuốn sách của David Halberstam đã dùng những từ bay bướm. Lúc bấy giờ, Halberstam cảnh tỉnh đồng bào của mình rằng chớ tiếp tục sa lầy vào cuộc chiến tranh trong rừng sâu. Hai cuốn sách thời sự nói về Việt Nam đã tỏ rõ lập trường: Bertrand Russell và Jean-Paul Sartre là những người cha đỡ đầu của một Tòa án quốc tế tại Stockholm về Việt Nam đáng suy ngẫm. Tại phiên tòa, tất cả các chuyên gia đến từ khắp nơi trên thế giới đã chứng minh tại Việt Nam Công pháp quốc tế về quyền con người đã bị vi phạm nghiêm trọng như thế nào. Phiên tòa đã kết tội Hoa Kỳ xâm lược. Nhưng cuộc chiến tranh vẫn cứ tiếp diễn. Nó đã trở thành đề tài của phong trào sinh viên Mỹ và Tây Âu trong những năm 60 – do những hậu quả của cuộc chiến tranh ấy, có thể nó đã làm đảo lộn tất cả các nước phương Tây, cũng như nó đã thay đổi cả Việt Nam.

Cuộc chiến tranh đã đem đến cho mỗi người hình ảnh, ý nghĩa của nó: Bảo vệ Berlin tại vùng Mekong, có thể là mở đầu cho thế chiến thứ ba, là chiến tranh du kích kiểu mới, là cuộc chiến Bắc – Nam thay thế, là cuộc khởi nghĩa đầy thắng lợi của Quốc tế ca “Hãy nguyền rủa thế gian này!” Hồ Chí Minh đã trở thành nhân vật biểu trưng ý chí của sinh viên bên cạnh Che Guevara, trở thành niềm hy vọng của hàng triệu người trong thế giới thứ ba. Nhằm giúp bạn đọc hồi tưởng lại từng chặng đường của cuộc chiến tranh, đã đăng tải nhiều bài trên báo và tạp chí theo niên biểu, trước khi cuốn sách này được ấn hành. Cuộc chiến tranh 30 năm, kết thúc vào đầu tháng 5/1975. Vào lúc kết thúc chiến tranh, tháng 4/1975, vẫn còn đó là sự lo sợ của những người từng sống yên ổn tại Sài Gòn. Sài Gòn - Trung tâm cuộc chiến tranh du kích thế giới này – sụp đổ không có chiến sự, hầu như không có thương vong. Bôrries Gallasch – nhân chứng cuộc sụp đổ này – đã yêu cầu các bạn đồng nghiệp của mình – những người đã cùng có mặt tại Việt Nam vào giai đoạn cuối của cuộc chiến, hãy đưa tin từ góc nhìn chủ quan mà họ đã nhìn thấy và cảm nhận được, khi những người chiến sĩ du kích chiếm lĩnh thành phố, kết thúc sự chết chóc tại đây. Một sự kiện – có thể có nhhiều cách trình bày. Đối với các phóng sự về sự kết thúc chiến tranh 30 năm, chỉ có sự nhận thức chủ quan của người viết. Chính vì vậy, nhà xuất bản xin ấn hành các phóng sự này.” - Freimut Duve

Thành phố Hồ Chí Minh – giờ khắc số 0” – Tập phóng sự về kết thúc cuộc chiến tranh 30 năm của các nhà báo nước ngoài – do nhà báo Tây Đức Borries Gallasch tập hợp, xuất bản 4 tháng sau khi giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Trong Lời đầu sách, Freimut Duve viết: “Mọi sự kiện có thể có nhiều cách trình bày. Đối với các phóng sự về sự kết thúc chiến tranh 30 năm, chỉ có sự nhận thức chủ quan của người viết”. Và đó cũng chính là một trong những lý do nên đọc cuốn sách này để tiếp cận với nhiều góc nhìn. NXB Thời Đại ấn hành – 2010.

Nhà văn Triệu Xuân: Chú ruột tôi, Đại tá Triệu Xuân Lan, nguyên Trung đoàn trưởng trung đoàn Anh hùng pháo phòng không tại chiến trường Quảng Trị, nguyên sỹ quan Quân đội NDVN trong Ban LL Quân sự 4 bên, người từ Trại Davis Tân Sơn Nhất hoà cùng đoàn quân đến Dinh Độc Lập nói về chuyện này: "Làm gì có chuyện cậu Thệ thảo thư đầu hàng cho TT Dương Văn Minh, tức Tướng Big Minh! Có rất nhiều người chứng kiến sự kiện này mà!". Báo chí trong và ngoài nước từ 1975 đến 1976 đều khẳng định như thế. Đến đầu năm 1985, tôi chưa thấy ai phản biện sự kiện lịch sử này! Lưu ý: Anh Thệ trước khi nhập ngũ, năm 1967, - nghe nói mới học xong cấp 1! Chính uỷ Bùi văn Tùng có bằng Diplome, thạo tiếng Pháp! Năm 2011, khi tôi đọc bản tiếng Việt cuốn sách của nhà báo Borries Gallasch, CHLB Đức, tôi càng tin là anh Thệ nhận vơ. (Bản chính cuốn sách này tôi cho bạn tôi mượn rồi đi luôn, sau đó, Hoạ sỹ Lê Trí Dũng gửi cho tôi bản photocopy). Cám ơn anh Nguyệt, anh LTDũng, cám ơn những người lính yêu sự thật, chiến đấu vì sự thật!

Và đây là 2 trích đoạn trong cuốn sách, của hai nhà báo Erik Erikson và Robert Alexander.

Người Bắc, hay người Nam Việt Nam? Là người Việt Nam! Từ Hà Nội đi về phía Nam

Họ hành quân không theo nhịp bước, những chàng trai trong quân phục màu xanh lá cây, đi thành hàng dài trên đường phố Hà Nội. Họ vác súng trên lưng hoặc mang trên tay. Một số này mang vũ khí thông thường, số khác mang vũ khí hạng nặng tự động.

Tất cả đều mang ba-lô. Từ vai trở xuống đến thắt lưng, họ đeo bao gạo dạng ruột ngựa, đó là lương thực của người lính.

Họ còn thiếu tính kỷ luật mà chúng tôi thường hình dung đến điều lệnh quân ngũ.

Họ hành quân không theo nhịp bước.

Nhưng kỷ luật của họ lại biểu hiện ở chỗ: không bao giờ họ hỏi đích đến ở đâu.

Đây là Hà Nội, mùa thu năm 1972. Tương tự như vậy diễn ra vào mùa xuân 1975 khi tôi được gặp lại họ.

Và nếu tôi hỏi các chàng trai, họ hành quân về đâu? Họ trả lời: Họ trên đường ra mặt trận.

“Và mặt trận ở đâu ?”

“Ở đó, nơi chúng tôi chiến đấu chống quân thù.”

“Ở miền Nam hay miền Bắc ?”

“Ở khắp nước Việt Nam”.

Thỉnh thoảng có một cô gái trẻ hay một bà mẹ gặp tôi, nói rằng:”Con trai tôi đang ở miền Nam, chiến đấu chống quân ngụy. Chiến thắng, con tôi sẽ về nhà”. Nhưng không phải tất cả đều trở về nhà. Nhiều người đã nằm lại đó. Bao nhiêu người đã ngã xuống, chúng tôi chưa thể biết được.

... Nhưng họ, các chiến sĩ, từ đâu đến: từ miền Bắc hay miền Nam? “Rất nhiều trong chúng tôi - từ miền Bắc đến, có gia đình ở miền Nam”, một người cán bộ của Chính phủ Cách mạng lâm thời đã nói với chúng tôi. Những người khác - sống ở miền Nam, nhưng có họ hàng ở miền Bắc. “Sự chia cắt Bắc - Nam Việt Nam, điều đó không liên quan đến chúng tôi. Chúng tôi chỉ có một đất nước Việt Nam”, một anh khác nói tiếp. 

... Ngày 29/4, tôi xem phóng sự truyền hình về cuộc di tản của người Mỹ ở Sài Gòn. Cảnh hỗn loạn và kinh hoàng. Nhiều người tin Sài Gòn sẽ bị tàn phá.

Ngày 30/4, tất cả đã trôi qua. Ngọn cờ Chính phủ Cách mạng lâm thời bay phấp phới trên dinh tổng thống tại Sài Gòn.

... Họ bắt đầu đi tìm người thân ở Sài Gòn. Tôi lần lượt hỏi tất cả họ - những người đã cùng tôi từ Hà Nội bay vào đây - liệu có tìm được những người họ đi tìm không.

Nhà báo Đức Boris Galas (Borries Gallasch), biên tập viên báo Spiegel, có mặt tại Dinh Độc Lập (nay là Hội trường Thống Nhất) trong cả buổi sáng ngày 30/4/1975. Ông là nhân chứng lịch sử được tận mắt chứng kiến và tác nghiệp trong giờ phút cáo chung của chế độ Sài Gòn, trong niềm vui toàn thắng của dân tộc Việt Nam. Boris Galas đã kịp thời tập hợp những bài viết của các đồng nghiệp là những phóng viên phương tây với những quan điểm khác nhau, những cách tiếp cận khác nhau nhưng đều mang tính thời sự sâu sắc vào thời điểm kết thúc cuộc chiến tranh để hình thành cuốn sách: Thành phố Hồ Chí Minh - Giờ khắc số 0 - Những phóng sự về kết thúc cuộc chiến tranh 30 năm. Bốn tháng sau Giờ khắc số 0, tháng 9/1975, cuốn sách đã được xuất bản ở Hamburg (Đức). Sau đó Boris Galas cũng đã có dịp trở lại Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh kiểm chứng những chiêm nghiệm của mình trong thời khắc lịch sử năm xưa.

Một anh cán bộ từ Hà Nội vào kể rằng anh đã tìm được người cha. Người cha đã trên 70 tuổi. Ông có một chiếc xe chevrolet và một chiếc vespa. Cùng ở với cha có một người em trai của cán bộ từ Hà Nội vào. Người em trai là sĩ quan quân đội Sài Gòn. Một chị từ Hà Nội vào đã tìm được người dì ruột. Một người cán bộ đảng cao cấp đã tìm được người em trai của mình.

Đối với nhiều người Việt Nam, việc gặp lại người thân trong gia đình là một trong những thành quả quan trọng nhất của hòa bình, đối với họ việc tái thống nhất coi như đã bắt đầu.

Hoàn toàn đúng. Đất nước cần phải tái thống nhất. Thậm chí Hoa Kỳ cũng đã đồng ý sự tái thống nhất đất nước - nêu trong những hiệp định trang trọng.

Người ta có thể nhận định, rằng chủ nghĩa cộng sản ở Việt Nam đã giành thắng lợi. Đó là điều không phải không đúng.

Có thể người ta tiến gần hơn đến chân lý nếu nói rằng xã hội Việt Nam đã thắng.

Erik Eriksson, Phóng viên quay phim của Đài Truyền hình Thụy Điển 

Những đôi dép Hồ Chí Minh tại Sài Gòn

... Trước đây một tuần lễ trên đường phố Sài Gòn đã có tiếng súng. Sự sợ hãi lan tràn. Những chiếc xe tăng chạy trước dinh Tổng thống. Ngày nay cả một biển người với hàng vạn cái đầu đang vẫy cờ trong khu vườn và công viên trước Dinh Thống Nhất với bức chân dung Hồ Chí Minh. Những cô gái học sinh trong bộ áo dài trắng với chiếc nơ đỏ lấp lánh vẫy cờ xanh đỏ và ngôi sao vàng của mặt trận giải phóng. Phụ nữ mang theo biểu ngữ có dòng chữ Hòa bình; Đời đời nhớ ơn Chủ tịch Hồ Chí Minh. Người ta nhìn thấy chiến sĩ quân giải phóng, trước đây là những chiến sĩ du kích trong rừng sâu với bộ bà ba màu đen. Những cô thiếu niên mang khăn quàng đỏ tay ôm những bó hoa chạy lên tiền sảnh của Dinh chào mừng và tặng các vị đại diện Ủy ban quân quản Thành phố Hồ Chí Minh. Ủy ban này thực hiện chức năng chính quyền tại Sài Gòn, Chính phủ cách mạng lâm thời chưa đặt trụ sở tại thành phố. Cho đến giờ vẫn chưa có một quyết định chính trị quan trọng nào.

Một tuần sau khi sự đầu hàng vô điều kiện của chế độ cũ, cơn ác mộng đã trôi qua, cơn hoảng loạn và sợ hãi đã biến mất. Sài Gòn bên ngoài vẫn như xưa. Đường phố đầy xe honda, những anh chàng tóc dài ngồi uống trong các tiệm cà phê, cánh nhà báo lại uống những thức uống quen thuộc của họ trên tiền sảnh khách sạn Continetal. Những người lính lục quân và hải quân cùng với bộ quân phục của họ cũng đã biến mất trên đường phố. Thay vào đó là những người lính của Mặt trận Giải phóng. Họ ngồi trước những quán giải khát, xung quanh là những thanh niên và người già. Họ kể chuyện cho nhau nghe về những kỷ niệm đã qua.

Trong một cửa hàng bán đồ lưu niệm ở phía bên kia đường vẫn còn bán những cuốn sách giới thiệu phong cảnh và những cái ví bằng da voi. Nhưng chân dung của Bác Hồ có ở khắp mọi nơi. Hàng hóa từ những cửa hàng của Mỹ đã được đem ra bán sau khi những người Mỹ cuối cùng trong tuần trước đã chạy đi. Thương vụ bán cờ xanh đỏ của Mặt trận Giải phóng mới may rất thịnh hành. Thợ đóng giày làm ra một mặt hàng đặt biệt: đôi dép cao su Hồ Chí Minh làm từ lốp xe cũ và được bày bán trên đường phố”.

Robert Alexander- Báo Die Welt ngày 10/5/1975

Nguồn: Thành phố Hồ Chí Minh Giờ khắc số 0. Borries Gallasch Chủ biên. Nhà xuất bản Thời đại. Dương Đình Bá dịch từ nguyên bản tiếng Ðức, Nhà xuất bản Rowhlt-Rororo Hămbuốc, 9-1975; theo sự ủy quyền của bà Alice Gallasch Kelley - người đại diện bản quyền của nhà báo Borries Gallasch. Bản quyền tiếng Việt: Tạp chí Xưa và Nay.