NOBEL Văn học 1924: WLADYSLAW  REYMONT (1867-1925)

Wladyslaw Stanislaw Reymont  là  nhà văn  Ba Lan. Tên thật của ông là  Wladyslaw Stanislaw Rejment. Ông là con một nhạc công nghèo ở làng quê. Cậu bé mới chín tuổi Wladyslaw đã am hiểu văn học Ba Lan đương đại. Reymont vào đời bằng nhiều nghề: diễn viên sân khấu, phụ thợ may, công nhân, gác barie đường sắt . Năm 26 tuổi, Reymont lên thủ đô Warszawa, viết phóng sự Hành hương đến Núi Sáng (Pielgrzymka do Jasnei Gory, 1895). Reymont vào nghề văn bằng tập truyện ngắn Gặp gỡ (Spotkanie, 1897), phản ánh những cảnh nông thôn nghèo khổ ở cuối thế kỷ XIX .  Reymont  phác họa đời sống gay go và đậm màu sắc của các nghệ sĩ sân khấu lang thang trong các cuốn tiểu thuyết Đào hát (Komedjantka, 1896) và Chất men  (Fermenty, 1897). Quá trình công nghiệp hóa thành phố Lodz với sự bóc lột thậm tệ và sự cạnh tranh ác liệt giữa bọn tư bản được phản ánh trong bộ tiểu thuyết không có nhân vật chính Đất hứa  (2 tập, Ziemia obiecana , 1898 ). Tiểu thuyết này là thành công đầu tiên của Reymont trên con đường văn nghiệp. Bộ tiểu thuyết sử thi  bốn tập – vừa mang đậm bản sắc văn hóa Ba Lan, vừa có tính điển hình nhân loại- Những người nông dân (Chlopi, 1904-1909) mang lại cho Reymont sự vinh quang và nổi tiếng, ông được giải thưởng Nobel văn học năm 1924. Với lối viết tinh tế, giàu chất thơ, Reymont nêu lên sức mạnh bản năng của nhân dân , miêu tả một làng với những con  người giản dị và cục mịch trong quá trình phân hóa xã hội.  Bộ tiểu thuyết lịch sử ba tập  Năm 1794  (Rock 1794, 1914-1918) làm sống lại thời kỳ hoạt động của nhà quân sự yêu nước Kosciuszko, người đứng đầu cuộc khởi nghĩa chống chế độ Nga hoàng sau khi nước Ba Lan bị cia cắt lần thứ hai.

Reymont được đánh giá là nhà văn tiêu biểu nhất của văn học Ba Lan cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX.

NOBEL Văn học 1925: GEORGE BERNARD SHAW (1856-1950) 

George Bernard Shaw là nhà văn, nhà viết kịch Ireland (Ai-len). Ông sinh ngày 26.7.1856 ở Dublin (Ireland) trong một gia đình trung lưu theo đạo Tin lành, năm 1876 ông theo hai chị và mẹ đến  London sinh sống  và xây dựng sự nghiệp văn chương bằng tiếng Anh ở đây.  Phần lớn kịch của Shaw được viết sau tuổi bốn mươi.  Sự nghiệp văn chương của ông bắt đầu với hai vở kịch “Nhà của người goá vợ”(The widower’s houses, 1892),  “Vũ khí và con người “ (Arms and the man, 1894). Ông nổi tiếng với vở kịch “Hòn đảo khác   của John Bull” (John Bull’s other island, 1904). 

Shaw nổi tiếng vì tính thích đùa, trí thông minh sắc sảo, tính hào phóng và những cái lập dị.  Kịch của ông đề cập tới nhiều khía cạnh trong cuộc sống:  đả kích nạn cho vay nặng lãi với kịch  “Tiền không có mùi”  (1892),  tố cáo nạn mãi dâm với kịch  “Nghề nghiệp bà Warren”  (Mrs Warren’s profession, 1893),  chế nhạo chủ nghĩa anh hùng với kịch “Người anh hùng và người lính” (1894), chế nhạo sức mạnh của những tên lái súng  với kịch “Thiếu tá  Barbara” (Major Barbara, 1905), châm biếm thành kiến giai cấp với kịch “Pygmalion”  (1912). Vở kịch  “Nữ thánh Joan (Saint Joan, 1923) được đánh giá là đỉnh cao trong sự nghiệp sáng tác của Bernard Shaw.

Shaw được coi là nhà sọan kịch xuất sắc nhất nước Anh khi ông còn sống.  Ông được giải thưởng Nobel văn học năm 1926 vì những vở kịch trào phúng đặc sắc, kết hợp với  vẻ đẹp lạ thường của thơ ca. Ông là nhà cách tân sân khấu của thế kỷ XX. Bernard Shaw dùng tiền thưởng thành lập Qũy Văn học dành cho các tác giả viết kịch.

Người lịch sự

Bố của Shaw là công chức ngành tư pháp, đồng thời là thương lái ngũ cốc. Việc buôn bán không suôn sẻ ông đâm ra nghiện rượu. Mẹ của Shaw ly dị. Nhìn cảnh ấy nên suốt đời Shaw không nghiện rượu. Có người lại nói cha của nhà văn là một người thợ may. Trong một buổi dạ hội, một bác sĩ hỏi Shaw:

-  Hình như bố của ông là thợ may thì phải?

Shaw công nhận điều đó. Bác sĩ hỏi tiếp:

-  Liệu ông có tính chuyện trở thành thợ may không?

Shaw hỏi vặn:

- Tôi nghe nói, bố ông là một người lịch sự. Liệu ông có muốn trở thành một người lịch sự như bố ông không?

Con chúng ta

Có một bà rất ngưỡng mộ Shaw. Bà viết thư gởi cho nhà văn. Trong thư viết:

-  Anh là người thông minh nhất nước Anh, em là hoa khôi của nước Anh.  Con của chúng ta sẽ là một người hoàn hảo, đẹp lại thông minh.

Shaw viết thơ trả lời:

-  Đáng tiếc là điều đó có thể xảy ra. Con của chúng ta nó thông minh như mẹ, đẹp như bố nó.

Thật thà và… cạnh tranh

Một diễn viên trẻ kể chuyện Shaw nghe về kinh nghiệm đối phó với nhưng mưu mẹo trong đời sống giới kịch nói ở London.  Anh ta bảo:

-   Tôi sẽ tiến thân bằng lối sống thật thà chân chính.

   Shaw đáp:

-  Đó cũng là một cách để tiến thân. Bằng cách đó thì chẳng có cạnh tranh

Nguồn: Tác giả đoạt giải Nobel Văn học (từ 1901 đến 2007), tiểu sử và giai thoại. Lương Văn Hồng biên soạn. Nhà xuất bản Văn học sắp xuất bản.

www.trieuxuan.info