NOBEL Văn học 1971: PABLO NERUDA (1904-1973)

Nhà thơ lớn Chilê Pablo Neruda tên thật là Nephtali Ricardo Reyes Basualto. Ông sinh ngày 12.7.1904 ở Temuco miền Nam Chilê trong một gia đình cha làm công nhân ngành đường sắt, mẹ mất sớm .Thời thơ ấu, Neruda sống giữa thiên nhiên hoang vu, gần rừng rậm khiến ông trở thành thi sĩ của đồng quê và tình yêu. Sau khi tốt nghiệp trường Đại học Tổng hợp Santiago, ông làm giáo sư tiếng Pháp,rồi làm công chức ngoại giao, đi rất nhiều nơi trên thế giới. Ông từng là lãnh sự Chilê tại nhiều nước Viễn đông, châu Âu và châu Mỹ La tinh. Những năm 1934-37, ông làm lãnh sự ở Madrid, chứng kiến cuộc đấu tranh của nhân dân Tây Ban Nha chống bọn phát xít Franco. Đây là một biến cố đã thay đổi tư tưởng bi quan và quan niệm nghệ thuật của Neruda, thúc đẩy ông hành động, đứng về phía nhân dân Tây Ban Nha. Năm 1945, Neruda được bầu vào Thượng nghị viện và gia nhập Đảng Cộng sản Chilê. Do nói chính phủ là bù nhìn, Neruda bị chính quyền phản động Chilê ra lệnh truy nã, ông phải sống lưu vong .Những năm 1949-52, ông ở nhiều nước châu Âu, châu Á. Năm 1952, ông trở về tổ quốc sau khi chính quyền González Videla (1946-52)  bị lật đổ. Neruda ủng hộ chính thể xã hội chủ nghĩa của tổng thống Salvador Allende năm 1970. Từ năm 1971, ông làm đại sứ của chính quyền cách mạng Chilê tại Pháp. Neruda in bài thơ đầu tiên từ năm 13 tuổi. Những sáng tác buổi đầu của ông chịu ảnh hưởng của chủ nghĩa hiện đại và chủ nghĩa siêu thực  Nổi tiếng nhất trong thời kỳ này là tập thơ  20 bài thơ tình và 1 bài ca tuyệt vọng (Viente poemas de amor y una cancíon desesperada, 1924) ra đời năm Neruda 20 tuổi, tính đến những năm 70 đã được in trên 1 triệu bản. Sau cuộc kháng chiến của nhân dân Tây Ban Nha, Neruda trở thành nhà thơ cách mạng, thật sự dấn thân vào các hoạt động xã hội ,chính trị và dùng ngòi bút làm một vũ khí đấu tranh. Tác phẩm Bài ca tổng hợp (Canto General,1950) là một bản anh hùng ca đồ sộ ca ngợi cuộc sống ở châu Mỹ la tinh, thảo mộc, muông thú, những con người với truyền thống của họ, tố cáo bọm xâm lược, thói giả dối và nói lên nỗi bi thảm của các dân tộc bị áp bức. Neruda còn viết tác phẩm nổi tiếng 100 bài sonette về tình yêu (Cien sonetos de amur, 1960) bộc lộ một cảm quan lịch sử ngay trong sự biểu hiện mối tình riêng tư của nhà thơ. Tập thơ Những viên ngọc Chilê ( Les piedras de Chile, 1960) ca ngợi phong cảnh và người dân quê hương; Neruda  được tặng giải thưởng Hòa bình quốc tế Lenin  năm 1953. Pablo Neruda được mệnh danh là nhà thơ nhập cuộc vĩ đại của châu Mỹ Latinh, những lời thơ phản kháng của ông vang khắp thế giới, vì vậy ông được giải thưởng Nobel về văn học năm 1971.

Nguồn: Tác giả đoạt giải Nobel Văn học (từ 1901 đến 2007), tiểu sử và giai thoại. Lương Văn Hồng biên soạn. Nhà xuất bản Văn học sắp xuất bản.

www.trieuxuan.info