NOBEL Văn học 1980: CZESLAN  MILOSZ (1911-2004)

Czeslan Milosz sinh ở Steiniai, Litva thuộc Đế chế Nga. Ông là con trai một kỹ sư Ba Lan trong quân đội Nga hoàng, vì thế gia đình ông thường xuyên di chuyển theo đơn vị tác chiến trong thời gian Cách mạng tháng Mười và trong suốt đại chiến thế giới I 1914-1918. Cảnh chiến tranh ở Nga và cảnh thanh bình ở Litva sau này hay xuất hiện trong những tác phẩm của Milosz.

Tác phẩm đầu tay của Milosz là tập thơ Bài ca về thời gian bị đóng băng (Poemat o czacie zastyglym, 1933).  Tập thơ tiếp theo là tập Ba mùa đông (Trzy ximy, 1936). Những tác phẩm đáng lưu ý của Milosz là  trường ca  Thế giới: bản trường ca ngây thơ (The world: a naive poem, 1943); tập thơ  Bài ca bất khuất  (Invinciblesong, 1943); tiểu thuyết Giành chính quyền (Zdobycie wladzy, 1952);  tiểu luận Trí tuệ bị cầm tù (Zniwolony umysl, 1953); tiểu thuyết Thung lũng Issy (Dolina Issy, 1955) tập tự truyện Châu Âu ruột thịt (Rodzinna Europa, 1958);  tập truyện ký Những điều nhìn thấy ở vịnh San Francisco (Widzenia nad zatoka San Franciso, 1969); sách giáo khoa Lịch sử văn học Ba Lan (The history of Polnish literature, 1969), tập thơ Đối mặt trước dòng sông: Thơ mới  (Facing the river: New Poems, 1995).

Milosz học phổ thông ở trường Zygmunt, Vilno. Ông tốt nghiệp cử nhân Luật ở Đại học Tổng hợp Stefan Batory năm 1934. Milosz từng làm việc ở đài phát thanh Ba Lan (1935), từng là cán bộ ngoại giao của Ba Lan ở New York, Washington. Do bất đồng chính trị nên năm 1951 ông xin tị nạn chính trị ở Paris. Năm 1960, Milosz sang Mỹ và nhập quốc tịch Mỹ năm 1970. Năm 1980, Milosz nhận giải thưởng Nobel văn học vì sáng tác của ông chỉ cho thấy sự trơ trọi, bất lực của con người trong một thế giới tan nát bởi các cuộc xung đột. Milosz nhắc chúng ta đừng có sa vào  tuyệt vọng khi phải chịu đựng  gánh nặng ký ức của lịch sử: Lịch sử đẫm máu của thế kỷ XX. Sau khi nhận giải Nobel văn học, Milosz trở về Ba Lan sau 30 năm xa cách. Ông được nghênh đón như một anh hùng dân tộc. Ông mất cuối năm 2004 ở thành phố Krakov, Ba Lan.

Nguồn: Tác giả đoạt giải Nobel Văn học (từ 1901 đến 2007), tiểu sử và giai thoại. Lương Văn Hồng biên soạn. Nhà xuất bản Văn học sắp xuất bản.

www.trieuxuan.info