NOBEL Văn học 1996: WISLAWA SZYMBORSKA (1923-

Nữ thi sĩ Ba Lan sinh ở Bunin (nay là Kõrnik gần thành phố Poznan). Bà học trung học phổ thông ở Krakow, học văn học Ba Lan và xã hội học ở Đại học Jagiellonian. Sự nghiệp sáng tác của Szymborska  bắt đầu bằng bài thơ  Tôi tìm lời đăng trên báo năm 1945, nhưng mãi 1952, tập thơ đầu tay Vì lẽ này chúng ta đang sống  (Dla tego zyjemy) mới xuất bản. Tập thơ Lời kêu gọi đối với người tuyết (Calling out to yeti, 1954) được dư luận lưu ý, vì thơ không trừu tượng, rất cụ thể, dễ hiểu,  ca ngợi hiện thực đất nước, mang phopng cách truyền thống, nhưng viết theo lối thơ tự do đang thịnh hành lúc bấy giờ. Thơ bà giai đoạn sau tinh tế, hài hước, có cái nhìn lịch sử với khoảng cách, với suy tư nội tâm, việc đặt người anh hùng bên cạnh khung cảnh đời thường, tạo nên sự tương phản. Từ 1952 tới 1996, bà in tất cả 16 tập thơ. Những tập thơ tiêu biểu là   Những câu hỏi cho mình (Pytania zadawane sobie, 1954); Muối (Salt,1962); Một trăm trò hề (Sto pociech, 1967); Trường hợp bất kỳ (Wzeclki wypadek, 1972); Thanh âm, cảm xúc, suy tư: 70 bài thơ (Sounds Feelings, Thoughts: Seventy Poems, 1981); Những người trên cầu (Ludzie na moscie, 1985); Kết thúc và mở đầu (Koniec i poczatek, 1993); Cảnh quan cùng hạt cát: thơ tuyển (View with a grain of sand: Selected Poems, 1995). Thơ của Szymborska được dịch sang 40 thứ tiếng, trong đó có tiếng Đức, Italia, Trung Quốc, Nhật Bản, Bulgari, Việt Nam v.v.

Nữ thi sĩ Szymborska đọat giải Văn học Ba Lan năm 1963, giải thưởng Goethe của CHLB Đức năm 1991, giải thưởng Hội Văn bút Ba Lan năm 1996. Thơ của Szyborska tái hiện chân thực một thế giới, trong đó thiện-ác đan xen, giành giật nhau chỗ đứng cả trong tư duy lẫn trong hành động của con người. Nữ thi sĩ là một nhân cách lớn, đầy trách nhiệm trước những thực trạng các giá trị tinh thần bị đảo lộn, trước nguy cơ suy đồi đạo đức trong cuộc sống hiện đại. Năm 1996 bà nhận giải thưởng Nobel văn học cho 200 bài thơ chọn lọc - phần tinh túy nhất của 50 năm cầm bút.

Nguồn: Tác giả đoạt giải Nobel Văn học (từ 1901 đến 2007), tiểu sử và giai thoại. Lương Văn Hồng biên soạn. Nhà xuất bản Văn học sắp xuất bản.

www.trieuxuan.info