GIẢI THƯỞNG NOBEL  Văn học 1998: JOSE  SARAMAGO (1922-

Nhà văn, nhà thơ, nhà viết kịch Bồ Đào Nha José Saramago sinh ra trong một gia đình nông dân ở làng Azinhaga cách thủ đô Lisbon 100 km. Những năm học tiểu học, Saramago là một học sinh giỏi. Vì gia đìng nghèo nên Saramago học 2 năm ở Trường kỹ thuật, rồi làm  thợ cơ khí cho một xưởng sửa chữa ô tô. Buổi tối ông thường tới thư viện  đọc sách.  Năm 1944 ông cưới vợ và chuyển sang làm ở cơ quan phúc lợi xã hội. Tác phẩm đầu tay của ông là tiểu thuyết Mảnh đất tội lỗi (Terra do Pecado,1947). Liền sau đó ông bắt tay viết thêm mấy tiểu thuyết nữa, nhưng cảm thấy chưa có gì để nói nên lặng lẽ rút khỏi văn đàn. Năm 1949 Saramago thất nghiệp. Rồi ông làm ở công ty hợp kim, ở nhà xuất bản Estudios Cor. Năm 1966, Saramago trở lại văn đàn với tập thơ  Chùm thơ có thể (Os poemas possiveis)  Tập thơ tiếp theo là  Có thể đây là niềm vui (Provavelemente alegria, 1970). Năm 1971, Saramago sang làm việc cho tờ báo Diario.  Ngoài thơ, Saramago còn viết truyện ngắn, tiểu thuyết, kịch. Những tác phẩm đáng lưu ý của ông là truyện ngắn Mục tiêu Quasi (Objecto quase, 1978); tiểu thuyết Giáo trình hội họa và thư pháp (Manual  de pintura e  caligrafia, 1977); kịch  Tôi có thể làm gì với quyển sách này? (Que farei com este livro?, 1980); tiểu thuyết Đứng lên từ cát bụi (Risen from the ground, 1979); tiểu thuyết Năm Ricardo Reis qua đời (O ano da morte de Ricardo Reis, 1984); tiểu thuyết Chiếc bè đá (A jangada de pedra, 1986), bộ tiểu thuyết 3 tập  Mù lòa (Ensaio sobre a cegueira, 1995)  Những cái tên (Todos os nomes,1997)  Hang động (A caverna, 2000).

Saramago nổi tiếng với tiểu thuyết Hồi ức về tu viện  (Memorial do Convento, 1982) kể về việc xây dựng tu viện ở Mafra  và số phận của những nhgười ở trong tu viện vào đầu thế kỷ XVIII. Tác phẩm in tới hơn 20 lần và được dịch ra nhiều thứ tiếng là Phúc âm theo Jesus Christ ( O evangellho segundo Jesus Cristo,1991). Trong diễn từ tại buổi lễ trao giải Nobel văn học tại Viện Hàn lâm Thụy Điển ở Stockholm, Saramago giải thích việc ông viết tiểu thuyết Mù lòa  để:

Nhắc nhở những ai còn có thể đọc rằng chúng ta đang xuyên tạc lý trí khi ta hạ nhục đời sống, rằng phẩm giá con người đang ngày một bị xúc phạm vì những kẻ mạnh của thế giới chúng ta, rằng con người đã thôi kính trọng chính mình một khiđã đánh mất lòng kính trọng đồng loại.

Sáng tác của Saramago đa dạng, phong phú. Ông được trao giải thưởng Văn học năm 1998 vì văn phong hài diễu, trí tưởng tượng phong phú phản ánh hiện thực huyễn hoặc của thế giới. Văn phong ông thường được liên tưởng tới văn học hiện thực huyền ảo châu Mỹ Latinh.

  Nguồn: Tác giả đoạt giải Nobel Văn học (từ 1901 đến 2007), tiểu sử và giai thoại. Lương Văn Hồng biên soạn. Nhà xuất bản Văn học sắp xuất bản.

www.trieuxuan.info