Nhân khẩu

Hầu hết 21,7 triệu dân của Úc có nguồn gốc châu Âu từ những người khai hoang thời kỳ thuộc địa và người nhập cư trước khi Liên bang được thành lập, do đó có tới 90% dân số là con cháu của người Âu. Nhìn chung, những người khai hoang và nhập cư này tới từ quần đảo Anh-Ireland và cho tới ngày nay, phần đông người Úc vẫn có nguồn gốc từ đây.

Dân số của Úc đã tăng lên gấp 4 lần từ khi chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc[52], khuyến khích bởi một chính sách nhập cư đầy tham vọng. Từ khi chiến tranh thế giới thứ hai bắt đầu cho tới tận năm 2000, gần 5,9 triệu người trong dân số đã tới Úc như những người nhập cư mới, nghĩa là cứ 7 người Úc thì có 2 người sinh ra ở nước ngoài[53]. Hầu hết những người nhập cư đều được đào tạo[54] nhưng chỉ tiêu nhập cư có tính cả thành viên gia đình và người tị nạn[54]. Năm 2001, 5 nhóm sắc tộc lớn nhất trong số 23,1% người Úc sinh ở hải ngoại là người Anh, New Zealand, Ý, Việt Nam và Trung Quốc[50][55]. Theo sau việc bãi bỏ chính sách Úc da trắng năm 1973, nhiều sáng kiến của chính phủ đã được thực thi nhằm đẩy mạnh sự hài hòa chủng tộc dựa vào chính sách đa văn hóa[56]. Trong những năm 2005, 2006 đã có hơn 131.000 người tới định cư ở Úc trong đó chủ yếu tới từ châu Á và châu Đại Dương[57]. Mục tiêu di trú trong hai năm 2006-07 là 144.000 người[58].

Nước Úc sẽ mở cửa đón 300.000 người di trú mới trong hai năm 2008 và 2009, con số lớn nhất từ khi Bộ Nhập cư được thành lập sau Thế chiến II[59][60].

Năm 2001, người bản địa trong đó có thổ dân ở lục địa Úc và người ở đảo Torres Strait có dân số khoảng 410.003 (2,2% tổng dân số), một mức tăng trưởng đáng kể kể từ cuộc điều tra dân số năm 1976, lúc đó chỉ có 115.953 người. Thổ dân Úc nhìn chung có tỉ lệ tù tội và thất nghiệp cao hơn, trình độ giáo dục thấp hơn, và tuổi thọ trung bình của đàn ông và đàn bà thấp hơn tới 17 năm so với người Úc không phải là thổ dân[50].

Giống như nhiều quốc gia phát triển khác, Úc có cấu trúc dân số ngày càng già đi với nhiều người về hưu hơn và ít người trong độ tuổi lao động hơn. Năm 2004, độ tuổi trung bình của dân số Úc là 38,8[61]. Rất nhiều người Úc (759.849 người trong khoảng thời gian 2002-03) sống ngoài đất nước của họ[62].

Tiếng Anh là ngôn ngữ quốc gia của Úc[63]. Tiếng Anh Úc vẫn có giọng phát âm và vốn từ vựng đặc biệt của nó. Theo như điều tra năm 2001 thì tiếng Anh là ngôn ngữ duy nhất được nói tại gia đình chiếm khoảng 80% dân số. Ngôn ngữ thông dụng thứ hai là tiếng Trung (2,1%), tiếng Ý (1,9%) và tiếng Hy Lạp (1,4%). Một tỉ lệ đáng kể trong thế hệ thứ nhất và thứ hai của người di trú là người song ngữ. Nhiều người tin rằng có tới 200 đến 300 ngôn ngữ thổ địa từ khi người châu Âu bắt đầu đặt chân tới lục địa Australia. Tuy nhiên cho tới ngày nay chỉ còn có 70 ngôn ngữ còn tiếp tục tồn tại trong đó 20 ngôn ngữ đang trên đà mai một. Có một ngôn ngữ thổ địa là ngôn ngữ chính của 50.000 người (0,25%). Nước Úc cũng có một ngôn ngữ ký hiệu tên là Auslan được dùng để giao tiếp cho 6.500 người bị điếc.

Úc không có một tôn giáo chính thức nào. Theo điều tra năm 2006 thì có 64% người Úc là tín đồ Cơ Đốc giáo trong đó 26% Công giáo La Mã và 19% Anh giáo. 19% được cho là "không tôn giáo" trong đó bao gồm những người theo chủ nghĩa nhân đạo, chủ nghĩa vô thần, chủ nghĩa duy lý và theo thuyết bất khả tri. 12% số người không trả lời hoặc đưa ra được câu trả lời thích đáng về tôn giáo của họ. Khoảng 5% là người không theo đạo Cơ Đốc. Một số cuộc khảo sát đã chỉ ra rằng Úc là một trong những nước ít mộ đạo nhất trong số các quốc gia phát triển, tôn giáo không đóng vai trò quan trọng trong đời sống của phần đông người Úc[64][65]. Giống như nhiều quốc gia phương Tây, mức độ tích cực tham gia các hoạt động lễ bái tại nhà thờ khá thấp và đang có xu hướng giảm. Hàng tuần có khoảng 1,5 triệu người tham gia các buổi lễ tại nhà thờ, chỉ chiếm khoảng 7,5% dân số[66]. Chính phủ Úc có những cố gắng để bảo vệ quyền tự do tín ngưỡng và không cho phép bất cứ sự lợi dụng nào.

Đi học là việc bắt buộc tại hầu khắp nước Úc, bắt đầu từ khi trẻ lên 6 và kết thúc năm 15 tuổi (16 tuổi ở Nam Úc và Tasmania và 17 tuổi tại Tây Úc và Queensland), giúp tăng tỉ lệ người biết chữ lên tới 99%. Chương trình đánh giá sinh viên quốc tế tổ chức bởi OECD hiện đang xếp nền giáo dục của Úc ở vị trí thứ 8 trong số những nền giáo dục tốt nhất thế giới, tốt hơn mức trung bình của OECD[67]. Chính phủ ra nhiều học bổng để ủng hộ 38 trường đại học của Úc và nhiều trường đại học tư cũng nhận được nguồn tài chính từ chính phủ. Có một hệ thống đào tạo nghề cao hơn cao đẳng có tên là TAFE Institutes dành cho các đối tượng thương nhân. Xấp xỉ 58% người Úc trong độ tuổi từ 25 đến 64 có trong tay chứng chỉ nghề hoặc chứng chỉ cấp ba[50] và tỉ lệ 49% tốt nghiệp cấp ba ở Úc thuộc loại cao nhất trong số các quốc gia OECD[68].

 Văn hóa

Từ năm 1788, nền tảng chính của văn hóa Úc là Anglo-Celtic mặc dù các đặc thù riêng của nước này cũng sớm xuất hiện từ môi trường tự nhiên và nền văn hóa của thổ dân. Đến giữa thế kỷ 20, văn hóa Úc chịu ảnh hưởng mạnh bởi văn hóa đại chúng của Mỹ, chủ yếu là truyền hình và điện ảnh, bởi các quốc gia láng giềng và bởi một tỉ lệ lớn người nhập cư từ các nước không nói tiếng Anh.

Nghệ thuật thị giác của Úc được cho là đã khởi nguồn từ các bức họa vẽ trong hang động và trên vỏ cây của thổ dân[70]. Bản sắc của người bản địa Úc phần lớn được lưu truyền dưới hình thức truyền khẩu, gắn liền với các nghi lễ và việc kể các câu chuyện về Dreamtime (thổ dân Úc coi đây là thời mà tổ tiên của họ tạo đất, tạo nước, tạo ra muôn loài và luật lệ). Âm nhạc, nhảy múa và nghệ thuật của người bản địa có tác động tới nghệ thuật thị giác và biểu diễn đương đại của Úc. Từ khi người châu Âu tới đây định cư, chủ đề chính trong hội họa Úc là phong cảnh thiên nhiên, có thể thấy trong các tác phẩm của Albert Namatjira, Arthur Streeton cùng những nghệ sĩ khác từng theo học tại trường Heidelberg và Arthur Boyd. Các nghệ sĩ chịu ảnh hưởng bởi hội họa hiện đại của Mỹ và châu Âu bao gồm họa sĩ trường phái lập thể Grace Crowley, trường phái siêu thực James Gleeson, trường phái ấn tượng trừu tượng Brett Whiteley và trường phái pop art Martin Sharp. Viện triển lãm quốc gia Úc và các viện triễn lãm cấp bang khác vẫn lưu giữ nhiều bộ sưu tập tranh của Úc và nước ngoài. Từ những năm đầu thế kỷ 20 cho tới nay, phong cảnh nước Úc vẫn là nguồn cảm hứng chính cho các nghệ sĩ. Có thể thấy rõ điều này qua các tác phẩm có tiếng vang bởi nhiều họa sĩ như Sidney Nolan, Grace Cossington Smith, Fred Williams, Sydney Long, và Clifton Pugh.

Nhiều công ty tổ chức biểu diễn nghệ thuật của Úc nhận được vốn hoạt động từ chính phủ liên bang. Tại mỗi thủ đô của các bang đều có một dàn nhạc giao hưởng và nước Úc có một công ty opera cấp quốc gia, Opera Úc, vốn trở nên có tiếng tăm nhờ giọng ca của Nellie Melba và Joan Sutherland. Múa và ba lê được trình diễn bởi Ballet Úc và nhiều công ty múa khác đền từ các tiểu bang. Mỗi bang đều có nhà hát hoạt động bởi vốn cộng đồng.

Ngành công nghiệp điện ảnh của Úc ra đời năm 1906 với việc phát hành của The Story of the Kelly Gang, bộ phim dài 70 phút kể về Ned Kelly, một lục lâm và anh hùng dân gian nổi tiếng của Úc. Đây được cho là bộ phim dài đầu tiên được sản xuất trên thế giới[71]. Làn sóng mới của điện ảnh Úc trong thập niên 1970 đã đem đến nhiều bộ phim thành công và có tính khiêu khích, trong đó có một số phim phản ảnh thời kỳ thực dân của Úc như Panic at Hanging Rock và The Wave. Một vài bộ phim thành công sau đó là Mad Max và Gallipoli và gần đây là Shine, Rabbit-Proof Fence và Happy Feet. Phong cảnh thiên nhiên đa dạng và một vài thành phố lớn đã được tận dụng làm phim trường cho một số phim nổi tiếng như Ma trận, Peter Pan, Superman Returns và Finding Nemo. Nước Úc cũng có nhiều ngôi sao điện ảnh nổi tiếng thế giới trong đó tiêu biểu là Judith Anderson, Errol Flynn, Nicole Kidman, Hugh Jackman, Heath Ledger, Geoffrey Rush, Russell Crowe, Toni Collette, Naomi Watts và Cate Blanchett, một vài người trong số họ đã giành được giải Oscar, giải thưởng điện ảnh uy tín nhất của nước Mỹ.

Văn học của Úc cũng lấy nhiều cảm hứng từ phong cảnh thiên nhiên. Các tác phẩm của một số nhà văn như Banjo Paterson, Henry Lawson và Dorothea Mackellar khắc họa thành công bức tranh về thiên nhiên hoang dã nước Úc. Nét đặc sắc của nước Úc thời thuộc địa, vốn được phản ánh trong nền văn học thưở ban đầu, rất quen thuộc đối với nhiều độc giả ngày nay. Họ tin rằng các tác phẩm ra đời trong thời kỳ này nhấn mạnh đến tình bằng hữu, chủ nghĩa quân bình và phi độc tài. Năm 1973, nhà văn Patrick White được trao giải Nobel Văn học và hiện ông vẫn là người Úc duy nhất được trao tặng giải thưởng danh giá ở hạng mục này. Colleen McCullough, David Williamson và David Malouf là ba nhà văn khác có tên tuổi trong nền văn học Úc.

Úc có hai hãng thông tấn quốc gia là ABC (Tập đoàn Truyền thông Úc) và SBS (Dịch vụ Truyền thông đặc biệt), ba mạng lưới truyền hình thương mại, nhiều dịch vụ truyền hình trả phí và nhiều đài phát thanh, truyền hình công cộng hay phi lợi nhuận. Mỗi thành phố lớn đều có nhật báo và ngoài ra còn có hai tờ nhật báo quốc gia là The Australian và The Australian Financial Review. Theo như bản báo cáo năm 2008 của tổ chức Phóng viên không biên giới thì nước Úc được xếp hạng 25 trong danh sách 173 quốc gia về tự do báo chí, sau New Zealand (hạng 7) và Liên hiệp Vương quốc Anh và Bắc Ireland (hạng 23) nhưng xếp trên Hoa Kỳ (hạng 48). Thứ hạng thấp của Úc chủ yếu là do sự kém đa dạng trong việc sở hữu các phương tiện truyền thông thương mại[72]. Cụ thể, tất cả các phương tiện truyền thông in ấn đều nằm dưới tầm kiểm soát của News Corporation và John Fairfax Holdings.

23,5% người Úc ở độ tuổi trên 15 thường xuyên tham gia vào các hoạt động thể thao có tổ chức. Nước Úc có các đội quốc tế khá mạnh ở các môn cricket, bóng bầu dục, netball (một môn thể thao gần giống bóng rổ) và các môn thể thao thế mạnh của Úc là đua xe đạp, đua thuyền và bơi. Các vận động viên nổi tiếng nhất nước Úc là kình ngư Dawn Fraser và Ian Thorpe, vận động viên chạy nước rút Cathy Freeman, tay vợt tennis Rod Laver và Margaret Court và vận động viên cricker Donald Bradman. Một số môn thể thao phổ biến khác tại Úc là bóng đá Úc, đua ngựa, bóng đá và đua motor. Úc tham gia tất cả các kỳ Thế vận hội Mùa hè thời hiện đại cũng như các kỳ Đại hội Thể thao Khối thịnh vượng chung. Úc là nước chủ nhà của hai kỳ Thế vận hội 1956 tại Melbourne và 2000 tại Sydney và luôn nằm trong tốp 6 đoàn thể thao giành được nhiều huy chương nhất kể từ năm 2000[73]. Úc cũng tổ chức các kỳ Đại hội Thể thao Khối thịnh vượng chung vào các năm 1938, 1963, 1982 và 2006. Các sự kiện thể thao quốc tế lớn khác được tổ chức tại Úc bao gồm giải quần vợt Úc Mở rộng, một trong 4 giải Grandslam của tennis trong năm; Giải đua ô tô Công thức 1 và các trận thi đấu cricket quốc tế. Các chương trình thể thao có tỉ lệ người xem cao nhất là các kỳ Thế vận hội Mùa hè, các vòng đấu chung kết của giải bóng đá ngoại hạng Úc cũng như giải bóng bầu dục quốc gia[74].

Chú thích

^ Úc cũng có quốc ca hoàng gia là "God Save the Queen", được hát khi có sự hiện diện của một thành viên hoàng gia khi họ thăm Úc. Còn trong các bối cảnh thích hợp khác thì quốc ca "Advance Australia Fair" vẫn được sử dụng.

^ Tiếng Anh không có tình trạng luật định

^ “CIA World Factbook: Australia” (9 April 2009). Truy cập 20 tháng 4 năm 2009.

^ “Demonyms - Names of Nationalities”. about.com. Truy cập 23 tháng 7 năm 2008.

^ “Demonyms, or what do you call a person from ...”. The Geography Site. Truy cập 25 tháng 7 năm 2008.

^ “Population clock”. Australian Bureau of Statistics. Truy cập 28 tháng 3 năm 2009.

^ Bản mẫu:Census 2006 AUS

^ a b c d “Australia”. International Monetary Fund. Truy cập 22 tháng 4 năm 2009.

^ Còn có vài sự khác biệt nhỏ trong ba múi giờ này

^ Nước Úc mô tả phần biển phía Nam của mình là Nam Đại Dương hơn là Ấn Độ Dương và được chấp thuận bởi Tổ chức thủy văn quốc tế (IHO). Năm 2000, các thành viên của IHo đã quyết định dùng thuật ngữ Nam Đại Dương để chỉ vùng biển từ Nam Cực trở lên 60 độ kinh Nam.

^ Both Australian Aborigines and Europeans Rooted in Africa - 50.000 years ago

^ MacKnight, CC (1976). The Voyage to Marege: Macassan Trepangers in Northern Australia. Melbourne University Press

^ Purchas, vol. iv, p. 1422–32, 1625. This appears to be variation of the original Spanish "Austrialia" [sic]. [1] A copy at the Library of Congress can be read online [2]

^ Sidney J. Baker, The Australian Language, second edition, 1966.

^ Sidney J. Baker, The Australian Language, second edition, 1966.

^ Weekend Australian, 30–31 December 2000, tr. 16

^ Australian pronunciations: Macquarie Dictionary, Fourth Edition (2005). Melbourne, The Macquarie Library Pty Ltd. ISBN 1-876429-14-3

^ “Australia's Size Compared”. Geoscience Australia. Truy cập 19 tháng 5 năm 2007.

^ “State of the Environment 2006”. Department of the Environment and Water Resources. Truy cập 19 tháng 5 năm 2007.

^ UNEP World Conservation Monitoring Centre (1980). “Protected Areas and World Heritage - Great Barrier Reef World Heritage Area”. Department of the Environment and Heritage. Truy cập 19 tháng 5 năm 2007.

^ “Mount Augustus”. The Sydney Morning Herald. Truy cập 19 tháng 5 năm 2007.

^ No more drought: it's a "permanent dry"; Australia's epic drought: The situation is grim.

^ Atmosphere: Major issue: climate change, Australian State of the Environment Committee, 2006

^ ANU poll finds ‘it’s the environment, stupid’, www.anu.edu.au. Retrieved on 8 January 2008.

^ Australian rivers 'face disaster', BBC News

^ Saving Australia's water, BBC News

^ Metropolis strives to meet its thirst, BBC News

^ Australia Sets Target of 15% Carbon Reduction by 2020, Announces 2010 Carbon Market, www.greencarcongress.com. Retrieved on 8 January 2008.

^ http://www.bom.gov.au/climate/change/rerain.shtml

^ Saving Australia's water, BBC News, 23 April 2008

^ “About Biodiversity”. Department of the Environment and Heritage. Bản chính lưu trữ 5 tháng 2 năm 2007. Truy cập 18 tháng 9 năm 2007.

^ Lambertini, A Naturalist's Guide to the Tropics, excerpt at www.press.uchicago.edu

^ “2005 Environmental Sustainability Index (pg.112)”. Yale University. Truy cập 20 tháng 5 năm 2007.

^ Sinha, Kounteya (25 Jul 2006), “No more the land of snake charmers...”, The Times of India, http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/1803026.cms 

^ Savolainen, P. et al. 2004. A detailed picture of the origin of the Australian dingo, obtained from the study of mitochondrial DNA. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 101:12387–12390 PMID

^ “Additional Thylacine Topics: Persecution”. The Thylacine Museum (2006).; “National Threatened Species Day”. Department of the Environment and Heritage, Australian Government (2006).

^ Parliamentary Library (1997). The Reserve Powers of the Governor-General

^ Australian Government. (2005). Budget 2005–2006

^ “Section 3: Management and Accountability (Chapter 4: People Management)” (PDF). Defence Annual Report 2007-08. Department of Defence. Truy cập 31 tháng 1 năm 2009. (pp. 99–100)

^ Australian Department of Defence (2006).Portfolio Budget Statements 2006–07.Trang 19.

^ Khosa, Raspal (2004). Australian Defence Almanac 2004–05. Canberra: Australian Strategic Policy Institute. p. 4. 

^ "Liveability ranking: Urban idylls", Economist.com.

^ a b Downwonder Economist.com, March 29, 2007

^ Australia in recession: IMF, The Australian, January 31, 2009

^ Australia seen sliding into recession in 2009, International Herald Tribune, January 19, 2009

^ Macfarlane, I. J. (1998). Australian Monetary Policy in the Last Quarter of the Twentieth Century. Reserve Bank of Australia Bulletin, October

^ Parham, D. (2002). Microeconomic reforms and the revival in Australia’s growth in productivity and living standards. Conference of Economists, Adelaide, 1 October

^ Australian Bureau of Statistics. Labour Force Australia. Cat#6202.0

^ Department of Foreign Affairs and Trade (2003). Advancing the National Interest, Appendix 1

^ a b c d Australian Bureau of Statistics. Year Book Australia 2005

^ “AUSTRALIA: population growth of the whole country”. populstat.info. Truy cập 22 tháng 7 năm 2008. Số liệu thế kỷ 19 không bao gồm dân bản địa.

^ “3105.0.65.001—Australian Historical Population Statistics, 2006” (XLS). Australian Bureau of Statistics (2006-05-23). Truy cập 18 tháng 9 năm 2007.

^ “Background note: Australia”. US Department of State. Truy cập 19 tháng 5 năm 2007.

^ a b Australian Immigration Fact Sheet

^ Australian Population: Ethnic Origins

^ “The Evolution of Australia's Multicultural Policy”. Department of Immigration and Multicultural and Indigenous Affairs (2005). Bản chính lưu trữ 19 tháng 2 năm 2006. Truy cập 18 tháng 9 năm 2007.

^ Settler numbers on the rise

^ Inflow of foreign-born population by country of birth, by year; Australian Immigration Fact Sheet 20. Migration Programme Planning Levels

^ Immigration intake to rise to 300.000, 11/06/2008

^ 300.000 skilled workers needed - Evans

^ Parliament of Australia, Parliamentary Library (2005). Australia’s ageing workforce

^ Parliament of Australia, Senate (2005). Inquiry into Australian Expatriates

^ “Pluralist Nations: Pluralist Language Policies?”. Department of Immigration and Multicultural Affairs (1995). Bản chính lưu trữ 17 tháng 7 năm 2005. Truy cập 18 tháng 9 năm 2007.

^ Morris, Lindy. God's OK, it's just the religion bit we don't like (2008), Sydney Morning Herald. Retrieved on 5 January 2008.

^ Academics consider the census to be inaccurate in regards to religion as the census "is designed to measure identification with religious belief - not belief itself or its absence". Multiple independent surveys carried out by Monash University, the Australian Catholic University and the Christian Research Association are consistent in that 52% of adult Australians have no religion compared to the 19% indicated by the census. Source: The Advertiser April 11, 2009 "Why Adelaide is the Centre of Atheism" Pgs 10-12

^ NCLS releases latest estimates of church attendance, National Church Life Survey, Media release, 28 February 2004

^ http://www.oecd.org/dataoecd/42/8/39700724.pdf

^ Education at Glance 2005 by OECD: Percentage of foreign students in tertiary education.

^ “3218.0 - Regional Population Growth, Australia, 2006-07”. Australian Bureau of Statistics (31 tháng 3 năm 2008). Truy cập 6 tháng 6 năm 2008.

^ Welch, David. "Aboriginal Fine Arts Gallery", aaia.com.au. Retrieved on 2 November 2008.

^ Jo Chichester (2007). “Return of the Kelly Gang”. The UNESCO Courier. UNESCO. Truy cập 1 tháng 2 năm 2009.

^ Barr, Trevor. "Media Ownership in Australia", australianpolitics.com. Retrieved on 2 January 2008.

^ ABS medal tally: Australia finishes third, Australian Bureau of Statistics. Retrieved on 25 January 2008.

Nguồn: wikipedia