Hôm nay lần đầu tiên không phải ngày chủ nhựt, ông Tư Tâm ngồi nhà, đỉnh đạc đàng hoàng ngay tại phòng khách, bận py-gia-ma rộng rải thoải mái, chân mang dép, ly cà-phê trước mặt. Là do ông vừa nghỉ hưu, sau hai mươi lăm năm làm việc, cộng mười lăm năm đi kháng chiến, vào tuổi sáu mươi hai. Hôm qua ông còn làm việc tất bật ở cơ quan, hôm nay đã ngồi thảnh thơi ở nhà.

Bà vợ bưng bình thủy ra nói:

“Ông châm thêm miếng nước sôi cho nóng không?”.

Ông đáp:

“Không. Bà để đó tôi. Bà pha cà-phê làm gì, tôi rảnh cả buổi sáng nay. Buổi chiều cũng vậy. Bà điện thoại kêu đứa nào chở thằng Huy qua đây cho tôi”.

Huy là đứa cháu ngoại cưng chiều của ông, con người con gái lớn. Bà vợ nói:

“Nó đi nhà trẻ rồi, hôm nay có phải chủ nhựt đâu”.

“À, tôi quên”.

Ông ngồi nhấm nháp ly cà-phê, đọc báo, gọi điện đến vài người bạn báo tin ông đã nghỉ hưu, đang ngồi nhà rảnh rang, ai muốn đến chơi cũng được, giờ nào cũng được. Rồi chấp tau sau đít đi dạo quanh khu vườn kiểng nhỏ trrước sân, ra sau nhà coi chuồng gà chuồng thỏ. Rồi vặn nước tưới kiểng, ngắm nghía mấy giò phong lan. Không gấp gáp gì, cũng không bận tâm suy nghĩ điều gì. Ông đã được nghỉ ngơi rồi, đã làm việc hai mươi năm ở cơ quan, mười lăm năm đi kháng chiến, sáu mươi hai tuổi, tuổi đời cũng như tuổi làm việc đều trọn vẹn. Không có gì để chê trách, không thể đòi hỏi gì hơn.

Nhưng chưa tưới hết khu vườn đã nghe có điện thoại, bà vợ nói trước khi giao máy cho ông:

“Bạn bè tới chơi trà nước thôi, đừng bày đặt nhậu nhẹt. Ông đã nghỉ hưu rồi, phải giữ gìn sức khỏe”.

Ông nhậu nhẹt gì đâu, bà vợ biết rồi. Bà muốn tỏ rõ uy quyền người “quản lý gia đình” thôi. Ông cầm máy. Điện thoại ở cơ quan. Ông gắt:

“Tôi còn việc gì ở đó vậy?”.

Tiếng người nào đó:

“Có một hồ sơ bị lạc không tìm thấy”.

“Cứ tìm đi”, ông nói. “Tôi không đem gì về nhà, chiếc gạt tàn thuốc cũng không”.

Ông gác máy không chờ nghe tiếp. Phải chấm dứt mọi công việc, mọi suy nghĩ, tìm chuyện vui chơi thoải mái, đánh dấu ngày hôm nay, một ngày đẹp trời. Trời cuối năm hơi lành lạnh, khô ráo, thời tiết thật lý tưởng. Hồi nảy ông thấy ngoài vườn có giò lan chớm nụ, có thể đem tặng ông bạn già, uống ly rượu thuốc tán chuyện đợi giờ cơm trưa. Nhưng bà vợ nói:

“Con Thanh muốn gặp ông. Chút nữa nó gọi điện lại”.

Thanh là cô con gái lớn ba mươi tuổi, má thằng Huy, có chồng có nhà ở riêng. Vợ chồng ông còn hai đứa con nữa, cậu con trai lông bông chưa vợ, bác sĩ ở Đồng Nai. Và cô con gái út còn đi học ở nhà.

Ông nói:

“Chừng nào con Thanh gọi điện? Tôi ngồi đây đợi nó hả?”.

“Ông đi đâu?”.

“Tôi đi chơi, tôi nghỉ hưu rồi. Con Thanh gọi điện có chuyện gì? Chuyện lộn xộn vợ chồng nó mắc mớ gì tới tôi?”.

“Nó không phải con đẻ của ông hả?”.

Thanh không gọi điện mà đích thân tới, mặt sa sầm. Cô có chồng cùng làm trong công ty ngành xây dựng, người cao lớn trắng trẻo giống mẹ, nhưng tính tình giống hệt ông, ăn nói rổn rảng bốp chát. Thanh nói:

“Ba nghỉ việc rồi, con gởi thằng Huy đây, khỏi gởi nhà trẻ”.

“Nhà tao không phải nhà trẻ”, ông đáp.

“Ba à, anh Thịnh đi công tác cả tháng rồi không thấy về. Tháng trước cũng vậy. Điện thoại cũng không. Anh ấy đang xây dựng một cơ xưởng trên Bình Dương. Nhưng xây nhà ở đâu người phải theo đó à?”.

“Tao không biết, tao không phải trong ngành xây dựng”.

“Con biết rồi. Ba trong ngành kiểm sát, ngồi một chỗ biết được hết mọi chuyện. Nhưng con biết tại sao anh Thịnh ở riết trên Bình Dương rồi. Là có con nhỏ kế toán hai mươi tuổi đi theo…”.

“Chuyện trai gái mày đừng nói với tao”.

“Con không nói ba. Con nói anh Thịnh. Ba già rồi. Anh Thịnh cũng già, vợ con đùm đề đi cặp với con nhỏ hai mươi tuổi, nghe đâu chưa học hết phổ thông”.

“Làm việc với kế toán mà gọi là “cặp” à?”.

Bà vợ chen vào:

“Nhưng con gái hơ hớ như vậy. Ông binh con gái ông hay binh con gái người ta?”.

“Tôi binh công lý”, ông đáp. “Tôi là cán bộ nhà nước, về hưu rồi cũng vẫn là cán bộ nhà nước”.

“Vậy ba dò hỏi dùm con đi”, cô con gái nói. “Ba làm việc lâu năm quen biết nhiều, thiếu gì chỗ để hỏi”.

“Sao mày không hỏi?”.

“Con không thèm. Con không chấp con nhỏ hai mươi tuổi chưa học hết phổ thông ấy. Ba quen ông giám đốc, có thể hỏi thẳng ông ấy”.

“Công việc của một cán bộ trong ngành kiểm sát là như vậy à?”.

Ông bỏ đi ra ngoài, gói giò phong lan đem đến nhà người bạn già, mặc hai mẹ con chụm đầu đưa mắt nhìn theo. Ông cần phải đi chơi, phải được thoải mái. Nhưng điện thoại lại reo. Thằng con trai gọi về, tiếng vẳng xa lắc như từ trên cung trăng. Nó đòi mở phòng mạch tư.

“Tiền đâu?”, ông hỏi.

“Người ta lo hết”, đứa con nói. “Con chỉ đứng tên, con có người lo”.

“Núp bóng tư thương à?”.

“Ai cũng vậy, thời kinh tế thị trường mà”, tiếng thằng con cười vang vang.

“Nhưng ai bỏ tiền vậy?”.

“Con có cô bạn gái, ba cô ấy là nhà doanh nghiệp có đủ tiền mở một trăm phòng mạch tư”.

“Để tính lại đã”, ông nói. “Mà con tính chớ không phải ba tính, ba đã nghỉ hưu rồi”.

Ông gác máy. Quay lại thấy ánh mắt dò hỏi của bà vợ, ông nói luôn:

“Thằng quí tử của bà từ trên mặt trăng gọi về. Nó bị người ta cướp mất hồn rồi, cả xác nữa. Con gái út của bà đâu rồi?”.

“Nó đi học thêm Anh văn”.

“Cứ học. Nhưng nó học tiếng Việt xong chưa?”.

Ông ôm giò phong lan ra đi. Người bạn già cùng làm chung cơ quan với ông nhiều năm, trạc tuổi ông, nhưng đã nghỉ hưu ba năm trước. Cũng tới tuổi, nhưng cũng do sự cố gì đó ông quên mất. Từ ngày ông bạn về hưu ông ít gặp, đúng ra gần như không gặp, giữa người đang làm việc và người nghỉ hưu luôn có khoảng cách. Giờ thì tự nhiên rồi, hai người mặc tình chuyện vãn. Ông tự tay mở cổng đi thẳng vào, đưa cao giò phong lan lên:

“Chào ông bạn già ! Tôi biết ông luôn có nhà nên đến chơi. Tôi cũng vậy, ông đến lúc nào cũng được. Bà nhà đâu rồi?”.

Người bạn già từ trong nhà đi ra, hai tay chùi vào vạt áo, mặt sa sầm:

“Đi Từ Dũ* rồi”.

“Ủa?”.

“Không phải bà ấy đẻ đâu, anh đừng tầm ruồng. Tôi cũng không có con gái con dâu, anh biết rồi. Đây là con gái nhà người ta đẻ, nhưng cha đứa nhỏ là thằng con tôi. Tôi có ba thằng con trai không thằng nào chịu lấy vợ, nhưng lâu lâu lại thấy gọi điện về: “Má ơi vô Từ Dũ dùm con”.

“Thôi kệ chuyện chúng nó”, Tư Tâm nói. “Ông có chai rượu thuốc đải tôi một ly, tôi cho ông giò phong lan này ăn Tết. Hai bạn già mình ngồi nói chuyện tào lao chơi”.

Người bạn già đáp:

“Tôi có bình rượu pha mật ong ngon lắm, nhưng anh uống một mình. Tôi còn phải nấu cơm chút nữa đem vô bịnh viện. Anh coi tôi thân già về hưu như vậy đó”.

Ngươi bạn già vào bếp nấu cơm. Tư Tâm ngồi uống rượu một mình, đưa mắt nhìn quanh. Nhà khá lớn, hai lầu, phòng khách rộng, hai phòng ngủ cạnh bên, có nhà để xe, vườn kiểng. Nhưng đầy bụi bặm, lộn xộn, vắng tanh từ trước ra sau. Tư Tâm nói vọng vào bếp:

“Thôi dẹp chuyện nhà cửa con cái đi. Mình lo cả đời rồi. Tôi lu bu chuyện đằng nhà bỏ lại đây, anh ra ngồi với tôi một chút. Mình về hưu ngồi nói chuyện chơi với nhau, mặc kệ sự đời”.

Người bạn già đi ra ngồi xuống nói:

“Rượu uống được không?”.

“Được lắm!”.

“Của thằng đệ tử cho đó”.

“Thằng đệ tử nào?”.

“Thằng nào nữa, anh biết nó quá mà. Biết nhiều hơn tôi. Tôi về hưu ba năm rồi, anh còn làm việc với nó tới ngày hôm qua. Hồi đó nó thương tôi lắm, lo cho tôi đủ thứ, đem cho tôi bình rượu thuốc chúc tôi sống lâu trăm tuổi. Rồi mấy ngày sau nó đẩy tôi về hưu, để tôi được ngồi nhà thảnh thơi như thế này”.

Tư Tâm ngạc nhiên về giọng điệu mỉa mai cay đắng của người bạn:

“Hồi nào vậy?”.

“Anh quên hết rồi hả? Hay anh cố tình muốn quên?”.

“Tôi nhớ làm gì”, Tư Tâm nói, bắt đầu thấy không vui. “Chuyện từ ngày hôm qua tôi để lại cơ quan, không muốn nhớ tới nữa”.

“Không nhớ cũng phải nhớ”, người bạn già mím môi nói. “Tôi nhớ cho tới chết. Bởi tôi khác anh. Anh về hưu tự nhiên thoải mái, còn tôi gần như bị đuổi cổ ra. Là do thằng đệ tử của tôi ham chiếc ghế của tôi quá. Giờ thì nó được chiếc ghế đó rồi. Và nhân đây tôi cũng xin phép được hỏi anh: anh về hưu anh có nhường cho nó chiếc ghế của anh không, cái thằng ham ghế ấy?”.

“Tôi không biết”, Tư Tâm bắt đầu thấy bực bội. “Tôi nói rồi, tôi về hưu không còn quan tâm gì tới chuyện cơ quan nữa”.

“Tùy anh thôi. Tại anh hỏi chuyện bình rượu thuốc tôi mới nói. Và tôi cũng nói luôn để anh uống ly rượu đắng: tôi về hưu do thằng đệ tử, và cũng có phần do anh”.

“Tôi?”.

“Đúng. Anh không biết phải không? Hay cố tình không muốn biết? Phải rồi vụ đó nhỏ thôi, nói theo ngành kiểm sát, một vụ “mỏng” thôi. Tranh giành đất đai dân sự không đáng gì. Tuy vậy khi tiếp nhận hồ sơ tôi thấy có vấn đề tế nhị: địa phương đó đang có chuyện mờ ám về đất đai, có xu hướng làm lớn chuyện này để che lấp vụ kia. Tôi là người phụ trách hồ sơ, nhưng trực tiếp làm là thằng đệ tử. Thằng này tuổi nhỏ nhảy cao đá lẹ, hằng ngày tấu trình chỉ vẻ tôi đủ thứ chuyện, hồ sơ đưa từng tờ một, tờ sau rối hơn tờ trước. Trong lúc đó anh cứ hối thúc. Cuối cùng tôi phải ký tất cả, ký mà không biết thằng đệ tử đưa mớ bòng bông gì, vẽ bùa gì cho tôi đeo. Vừa ký xong liền nghe có tiếng xì xào, không rõ từ đâu tới, như từ thinh không trời đất, rằng có sự xốc xáo trong hồ sơ, có bàn tay mờ ám từ những kẻ đưa nhận của đút lót. Thế là chánh quyền địa phương nhân đó làm rùm lên, cơ quan đành phải cho làm lại, người thay tôi không ai khác là thằng đệ tử, còn tôi ôm mớ hồ sơ đã ký về nhà làm ông thần bếp như thế này”.

Tư Tâm thở hắt ra:

“Vậy thì vụ việc dính gì tới tôi?”.

“Sao lại không dính? Không phải anh hối thúc tôi ký à? Và sao khi vụ việc rùm lên sao anh làm thinh? Anh biết thằng đệ tử đó quá mà, anh cũng biết tôi, sao anh không có một tiếng nói? Và tại sao từ đó đến nay đã ba năm, giờ về hưu rồi anh mới đến tôi?”.

… Tư Tâm về nhà trời đã tối. Bà vợ nói:

“Con gái út của ông đi học tới giờ chưa về”.

“Nó mê học Anh văn đến như thế à?”.

“Nó mê thằng thầy dạy nó. Thằng này có vợ con rồi, nghe đâu định bỏ vợ, ông dò hỏi dùm tôi được không?”.

“Bà định kiện cáo gì hả?”.

“Không, nếu được thì tôi gả, chẳng hay ho gì nhưng con gái chỉ có một thời, ông dò hỏi rồi giữ thằng đó dùm tôi”.

“Ôi trời đất ơi”, Tư Tâm rên rĩ. “Còn chuyện gì nữa trong ngày về hưu đầu tiên của tôi không?

Ông vào giường nằm nhưng biết không thế nào ngủ được.

9-1996

Nguồn: Tuyển tập truyện ngắn Lê Văn Thảo. NXB Văn học, 2012.

www.trieuxuan.info

____

*Bịnh viện phụ sản.