Một ngày giáp Tết, sau ngày giải phóng không lâu, buổi sáng chủ nhựt vợ tôi đi chợ hai con đi chơi. Tôi một mình ở nhà không biết làm gì, đi tới lui khu vườn kiểng phía trước. Mấy giò phong lan, mấy chậu kiểng, một bễ cá không có con cá nào, cây bông gì như loại chuối rừng sặc sỡ kỳ quái. Không có giò phong lan nào trổ bông cả, các cây kiểng cũng vậy. Thời buổi cây cỏ đòi thức ăn nhân tạo, thiếu phân hóa học chúng không chịu đâm bông kết trái. Tôi vẫn đi tới lui, chợt nghe có tiếng nói phía sau:

“Chú tìm cái gì vậy? Cho cháu vào thăm nhà chút được không?”.

Một cô gái từ phía sau đi tới, tươi cười thân thiện, chừng hai mươi lăm tuổi, cao dong dỏng, mặt đẹp, mắt sáng thông minh, nhưng nước da tái xanh, ăn bận không được tề chỉnh lắm, quần vải ka-ki, áo thun trắng hơi ngã vàng, dép nhựa mòn vẹt, khoác bên ngoài chiếc áo dài thượt, không hiểu theo kiểu gì. Nhưng trông cô tự nhiên thanh thản, ung dung đi tới sát bên tôi, đứng lại nhìn sát vào mặt tôi. Rồi quay nhìn khu vườn, quan sát đánh giá, thấy có vòi nước tự nhiên cầm vặn tưới, vung vẩy ống cao su nước bắn cả vào người tôi.

Tôi ngó ra sau, cánh cửa sân sau hé mở. Vợ con tôi đi sớm lúc tôi còn ngủ, cánh cửa chỉ khép hờ. Nguyên do cô gái lạ đột nhập vào như đây là như vậy.

Nhưng cô ta muốn gì, cô gái tự nhiên như người ngoài hành tinh này?

Cô gái như đọc được ý nghĩ tôi, nói tiếp:

“Chú đừng ngạc nhiên, cháu sẽ kể mọi chuyện cho chú nghe. Nhưng chú canh chừng chiếc cửa sổ kia dùm cháu”.

“Chiếc cửa sổ nào?”.

“Chiếc cửa sổ trên lầu nhà kia kìa! Trong phòng có anh sinh viên hay dòm lén cháu”.

Tôi ngạc nhiên:

“Đâu có anh sinh viên nào. Đó là phòng của một bác họa sĩ già…”.

“Không già lão gì đâu”, cô gái thản nhiên ngắt lời tôi. “Tại chú già nên thấy ai cũng già. Chú bao nhiêu tuổi rồi? Bốn mươi, hay năm mươi? Coi chú cũng chưa đến nỗi nào, tại chú đi lom khom nên trông già. Bà cháu hồi xưa cũng vậy”.

Cô gái nói chuyện hơi lung tung! Tôi cố nhớ không thấy có quen cô, cũng không gặp cô ở đâu. Cô lầm nhà, hay trò mánh mung gì đây? Nhưng ánh mắt cô gái lại tự nhiên thân thiện. Và rất thông minh, luôn đoán được ý nghĩ của tôi:

“Chú đừng nhìn cháu như vậy, cháu không làm phiền gì đâu. Cháu vô thăm nhà chút thôi mà. Nhà này chú được phân ở sau ngày giải phóng phải không?”.

“Phải”.

“Trước giải phóng nhà này là của cháu”.

Thì ra là như vậy. Nhưng cô ta muốn gì? Vẫn đoán được ý nghĩ của tôi, cô nói tiếp:

“Cháu ghé thăm nhà chút thôi, coi lại nơi cháu sanh ra lớn lên. Cháu nhớ lắm, gần Tết lại càng nhớ”.

“Tôi dẫn cô đi thăm nhà nghen?”.

“Khỏi. Cháu đứng đây dòm qua được rồi, nói chuyện chơi với chú một chút rồi đi thôi”.

Tôi cũng mong như thế. Chuyện nhà cửa trước và sau ngày giải phóng là vấn đề tế nhị nan giải, tôi không muốn phải đối đầu. Tôi nói sang chuyện khác, cố tỏ ra quan tâm thông cảm:

“Bây giờ cô ở đâu?”.

Cô gái cười:

“Ở xa lắm, chú không biết được đâu. Nhưng chú đừng ngại, cháu có nhà khác rồi. Nhà lớn lắm, đông người ồn ào không vui như hồi xưa. Hồi đó ba má cháu chỉ có mình cháu, con một được cưng chiều, muốn gì được nấy. Lại thêm có anh sinh viên hay dòm ngó cháu nữa”.

“Hồi đó cô bao nhiêu tuổi?”.

“Mười lăm. Lớn rồi phải không? Thành con gái rồi, ai cũng khen cháu đẹp giống y má cháu. Nhưng má cháu nghiêm khắc lắm, không cho cháu chuyện vãn giởn hớt với con trai. Má cháu thường rầy cháu: “Con Hương không được dòm lên lầu thằng sinh viên. Con gái dòm ngang dòm ngửa là sao?”. Nhưng cháu đâu có dòm lên lầu anh sinh viên. Còn chuyện anh ta dòm xuống cháu làm sao ngăn được?”.

“Cô tên Hương à?”.

“Đúng ra cháu tên Yến. Cháu còn nhiều tên khác nữa. Má cháu còn rầy cháu nhiều chuyện khác, cháu không chịu dọn dẹp phòng, làm biếng rửa chén, cặp tóc quăng vung vít… Cháu dọn dẹp phòng học làm gì? Cặp tóc cháu để đâu làm sao nhớ được? Cháu được ba má thương nên không cần phải làm gì. Cháu ngủ một mình trên lầu đêm nào má cháu cũng chạy lên mấy lần coi cháu có đắp mền không, có thò tay ra ngoài bị muỗi cắn không”.

“Nhà này đâu có lầu?”.

“Người ta phá nó rồi. Bây giờ người ta phá nhiều thứ lắm. Phòng riêng của cháu hồi đó thật đẹp, cháu ngồi học bài trên lầu một lúc đem tập vở xuống bếp ngồi với má học tiếp. Ba cháu cũng đem báo xuống đó đọc. Nhưng má cháu đang bận, rửa chén lau chùi tủ lạnh, sắp xếp đồ ăn thức uống cho ngày hôm sau. Má cháu rầy cháu rồi rầy sang ba cháu. Ba cháu cười với cháu: “Cha con mình chia nhau khuyết điểm, mỗi người chỉ một nửa cũng không sao”. Chuyện chỉ có như thế đó, không ra làm sao. Không hiểu sao cháu không quên được, kể hoài cũng không hết… Nhưng chú kể chuyện chú đi: Chú có con không? Vợ chú đâu?”.

“Vợ tôi đi chợ, hai đứa con gái đi chơi đâu đó”.

“Con chú lớn chưa?”.

“Một đứa mười lăm, đứa kia mười ba”.

“Vậy coi như em của cháu. Cháu thèm có em lắm. Cháu nói cháu con một được cưng chiều, nhưng nhiều khi cũng buồn. Nhiều chuyện không thể nói với người lớn, không biết tâm sự với ai. Rồi lại đâm phiền vì được cưng chiều nhiều quá nữa. Một lần cháu bị cảm sốt, ba má cháu ngồi túc trực bên giường suốt ngày đêm. Ba cháu ngủ gà gật, má cháu thức suốt, lâu lâu véo ba cháu một cái. Ba cháu choàng dậy rờ trán cháu nói: “Ôi con tôi nóng quá! Ba nóng dùm con được không?”.

“Bây giờ cô không ở với ba má nữa hả?”.

“Cháu lớn rồi, ở với nhiều người khác, nhà lớn đông người ồn ào không chịu nỗi. Lâu lâu cháu tìm cách bỏ trốn đi, tình cờ đi ngang đây thấy nhà cũ ghé vào thăm qua một chút. Thôi bây giờ không có ba má cháu ở đây, cháu coi chú thiếm như ba má cháu. Cháu sẽ đợi thiếm về, mấy em nữa, cả nhà mình sẽ quây quần bên nhau. Còn mấy ngày nữa Tết rồi phải không? Hồi xưa Tết vui lắm! Hăm chín ba mươi cả nhà đi mua sắm, mùng một tiếp khách tại nhà, mùng hai mùng ba về bên nội bên ngoại. Cháu thích nhứt đêm ba mươi rước ông bà, nhà đóng kín cửa, tắt đèn trên lầu ngoài sân, chỉ bật đèn mờ ở phòng khách. Cháu và ba má cháu ngồi lại với nhau. Má cháu bày bánh trái bắt cháu và ba cháu quì lạy, kể nhiều chuyện cho cháu nghe, những chuyện từ thời ông cố ông sơ xa lắc nhưng cháu nghe rất thích. Chú kể được như vậy không?”.

“Chắc không được đâu”.

“Tội nghiệp chú quá! Thôi để cháu kể chuyện chú nghe. Nhưng chú canh chừng trên lầu kia dùm cháu”.

“Ông họa sĩ già?”.

“Không, anh sinh viên. Anh ấy hay dòm lén làm cháu mắc cở. Rồi lại bị má cháu rầy. Đâu phải lỗi của cháu, cũng đâu phải lỗi anh ấy. Vậy là cháu tức mình, cháu khóc. Ba cháu cười nói: “Ôi con gái tôi, ngộ không kìa!”. Má cháu nói: “Ngộ cái gì, có hư thì có”. Nhưng rồi má cháu cũng bật cười theo, bày bánh trái đốt nhang khấn vái. Gần tới giao thừa rồi, không biết ông bà về tới chưa. Má cháu cứ khấn hoài, cháu thấy vậy thôi khóc bắt ba cháu cùng chơi cờ ca rô. Cháu thua liền mấy ván giận dỗi cự nự, má cháu rầy cháu rồi rầy sang ba cháu. Vừa lúc đó có tiếng gỏ cửa. Ai đến vào giờ này? Anh chàng sinh viên. Anh ta xuống lầu từ hồi nào, sang nhà cháu xin lửa nhóm bếp. Nấu nướng gì trong giờ giao thừa? Má cháu sai cháu đi lấy hộp quẹt nhưng cháu không nhúc nhích. Má cháu cười mời anh ta ở lại đón giao thừa, hỏi thăm chuyện gia đình nhà cửa. Anh ấy mồ côi không có gia đình nhà cửa gì cả, một thân một mình vừa làm vừa học. Khá lắm, ba cháu khen. Nhưng cháu buột miệng nói: “Vậy sao không lo học, dòm ngó cái gì?”. Má cháu nạt: “Ai dòm mặt mày?”. Rồi đem bánh trái ra để khỏa lấp. Dù sao buổi giao thừa cũng có thêm được một người. Cháu cố thức để anh ấy ở chơi tới sáng, nhưng rồi buồn ngủ quá nằm gục luôn trên ghế. Anh ra về rồi cháu ân hận thao thức mãi, là người đầu tiên nghe bom nổ…”.

“Ở đâu?”.

“Bên kia kìa, ngay nhà anh ấy. Bom nổ từng tràng dài. Cháu chạy ra nhìn thấy nhà anh ấy sụp đổ tan tành…”.

“Chỉ nhà bên kia thôi hả?”.

“Phải. Cháu còn sống đây chú không thấy sao? Cháu đứng bên này nhìn sang, còn anh ấy thì đã chết”.

“Tôi thật không hiểu”.

“Chú hiểu làm sao được, chú có bị bom đâu. Thôi cháu về đây, cám ơn chú”.

Cô gái đứng dậy đi thẳng, cửa nhà sau tôi vẫn còn hé mở cứ thế đi ra.

Rất lâu sau, cũng vào những ngày giáp Tết, tôi đến chơi nhà người bạn kể lại chuyện đó. Người bạn cười nói:

“Con nhỏ khùng đó. Nó cũng đến đây nói y như vậy, tôi thấy kỳ quá rình đi theo, biết nó không có nhà cửa gì cả, ở trong bịnh viện tâm thần…”.

“Bị điên?”.

“Đúng vậy. Bị bắt nhốt không biết gì cả. Tới ngày giáp Tết tỉnh lại đôi chút, lẻn trốn ra ngoài, tìm đến những nhà cán bộ kháng chiến được nhà nước giao nhà, nói trước đó là nhà của nó, kể đủ thứ chuyện nào con một được cưng chiều, có anh sinh viên dòm ngó…

“Cô ấy kể trận bom nào đó”.

“Chuyện đó thì có. Đâu hồi năm 68, trong trận tổng tấn công Mậu Thân, ở đâu không biết. Nhà nó đi tản cư, bị một trái bom cả nhà chết hết, chỉ mình nó còn sống, sanh ra điên khùng như vậy”.

“Còn chuyện đón giao thừa?”.

“Thì cũng vậy thôi. Thiếu thốn tình cảm, năm hết Tết đến nhớ đến ông bà. Kể cũng tội nghiệp, mới mười lăm tuổi đầu chưa hưởng hết tình yêu cha mẹ, chưa biết đến tình yêu lứa đôi, bỗng dưng bị một trái bom nổ chụp trên đầu... Cũng may nó chỉ đi lang thang mấy ngày Tết thôi, còn những ngày khác nó không biết gì cả, ở trong bịnh viện ngoan ngoản nghe theo lời mọi người…”.

Người bạn kể vậy rồi nói sang chuyện khác.

10-1997

Nguồn: Tuyển tập truyện ngắn Lê Văn Thảo. NXB Văn học, 2012.

www.trieuxuan.info