Trong một buổi học nói tiếng Anh, thầy giáo người Mỹ của chúng tôi ra một bài tập cho học sinh về nhà làm: Học tập một bài văn và suy nghĩ vấn đề của bài văn, buổi học tới sẽ thảo luận bằng tiếng Anh. Đó chỉ là một bài thầy giáo  đưa ra để chúng tôi tập nói tiếng Anh. Nhưng nó đã dẫn đến những suy nghĩ thú vị. Đaị ý như sau:

          Quốc vương Ase trẻ tuổi bị binh lính của nước láng giềng phục bắt. Được tính lạc quan và trẻ trung của Ase cảm hoá, Nhà vua của nước láng giềng không nỡ giết Ase và cam kết chỉ cần Ase trả lời được một câu hỏi vô cùng khó, Ase sẽ được trả tự do. Ase có một năm suy nghĩ vấn đề này. Trong vòng một năm vẫn không trả lời được, Ase sẽ  bị xử bắn.

          Câu hỏi đó là: Điều đàn bà thật sự muốn là gì?

          Ngay đến người giầu có kiến thức nhất cũng khó lòng giải đáp được câu hỏi này, huống hồ chàng trai trẻ tuổi Ase. Đối với Ase đây là một câu hỏi không trả lời nổi. Nhưng dù sao cũng tốt hơn nhiều cái chết, Ase đã nhận lời Nhà vua – Ngày cuối cùng trong năm sẽ trả lời.

         Ase trở về nước, bắt đầu xin ý kiến từng người: Công chúa, kỹ nữ, mục sư,  trí giả, hề cung đình. Ase hỏi mọi người, nhưng không ai cho anh câu trả lời vừa ý. Người ta mách anh đi hỏi mụ phù thuỷ, chỉ có phù thuỷ mới trả lời được. Nhưng họ bảo anh, mụ phù thuỷ đòi chi với giá cắt cổ, bởi vì cả nước ai cũng biết xưa nay mụ “chém” khiếp lắm.

          Ngày cuối cùng trong năm đã đến, Ase không còn sự lựa chọn nào khác, đành phải đi tìm mụ phù thuỷ. Mụ phù thuỷ đồng ý trả lời anh, nhưng trước hết anh phải chấp nhận điều kiện trao đổi: Kết hôn với Jia wen- người bạn thân cận nhất của Ase và là một trong những võ sĩ bàn tròn cao quý nhất của quốc vương Ase. Quốc vương Ase sợ hết hồn, nhìn mụ phù thuỷ: gù lưng, xấu kinh khủng, chỉ có một chiếc răng, trên người toả ra mùi khăm khẳm như nước thối cống rãnh, hơn nữa còn thường hay giở giọng bỉ ổi dâm loạn. Ase chưa bao giờ trông thấy một quái vật gớm ghiếc như thế. Ase đã từ chối. Anh không thể ép bạn mình lấy một người đàn bà như vậy, để mình phải ôm gánh nặng tinh thần suốt đời.

        Sau khi biết chuyện này, Jia wen đã nói với Ase:

- Tôi đồng ý lấy mụ phù thuỷ, không có gì quan trọng hơn là cứu tính mạng Ase và bảo tồn Hội đồng bàn tròn.

           Thế là hôn lễ được tuyên bố. Mụ phù thuỷ đã trả lời câu hỏi của Ase : --  Điều đàn bà thật sự muốn là làm chúa tể, chi phối vận mệnh của mình.

           Mọi người đều biết ngay mụ phù thuỷ đã nói ra một chân lý vĩ đại. Sinh mạng của Ase đã được giải thoát.

            Hãy xem xem lễ cưới của Jia wen và mụ phù thuỷ ra sao. Quốc vương A se khóc lóc trong nỗi đau khổ cùng cực không sao giải thoát nổi. Trong khi Jia wen vẫn tỏ ra khiêm tốn hoà nhã như thường ngày, thì trong lễ cưới, mụ phù thuỷ lại có những hành vi xấu xa nhất : Bốc ăn, nấc, đánh rắm, khiến mọi người cảm thấy buồn nôn, khó chịu.

           Đêm tân hôn đã đến: Vẫn kiên quyết đối mặt với đêm tối đáng sợ, Jia wen đi vào buồng cưới. Cảnh tượng như thế nào đang chờ đợi anh ! Một thiếu nữ xinh đẹp tuyệt vời chưa từng thấy bao giờ, đang nằm nửa kín nửa hở trên gường cưới. Jia wen sững sờ, hỏi người đẹp rút cuộc là chuyện gì. Người đẹp trả lời, bởi vì khi em  là mụ phù thuỷ xấu xí, anh Jia wen đối xử với em hết sức tử tế, thế là ban ngày em thể hiện mặt đáng sợ của mình, ban đêm em thể hiện mặt thiếu nữ xinh đẹp của mình.

          Vậy thì anh Jia wen muốn mặt nào của em, ban ngày hay ban đêm?

          Câu hỏi thật là hóc búa và tàn khóc biết chừng nào? Jia wen bắt đầu suy nghĩ hoàn cảnh khó khăn của mình: Ban ngày là người vợ xinh đẹp xuất hiện trước mặt bạn bè,  còn ban đêm đối mặt với một mụ phù thuỷ vừa già vừa xấu như một bóng ma, hay là  ban ngày chọn một người vợ là phù thuỷ xấu xí, nhưng ban đêm chung sống với một người đàn bà xinh đẹp trong nhà mình? 

           Nếu là Jia wen, bạn sẽ chọn thế nào?

          Giờ học nói tiếng Anh hôm sau, có nhiều câu trả lời, quy nạp lại cũng chỉ  có hai loại: Một loại  chọn ban ngày là mụ phù thuỷ, ban đêm là người đẹp, với lý do vợ là của mình, không cần ái mộ hư vinh, sướng khổ tự biết là được. Một loại khác, chọn ban ngày là người đẹp, bởi vì sẽ được người ta nhìn vào với ánh mắt ái mộ, còn ban đêm có thể tìm niềm vui ở ngoài, khi về nhà tắt đèn nhà ngói cũng như nhà tranh, xấu đẹp không thành vấn đề.

           Nghe trả lời của mọi học sinh, thầy giáo không nói gì. Chỉ hỏi các em có muốn biết  Jia wen đã trả lời thế nào không? Mọi người trả lời, đương nhiên muốn biết. Thầy giáo nói:

       -  Jia wen không có bất cứ lựa chọn nào. Anh chỉ nói với vợ: Đàn bà  muốn nhất là  được làm chúa tể, chi phối vận mệnh của mình, vậy thì do chính em quyết định.

          Thế là mụ phù thuỷ chọn cả ban ngày lẫn ban đêm đều là người đàn bà xinh đẹp.

           Cả lớp học đều im lặng --- Tịnh không có học sinh nào chọn câu trả lời của Jia wen. Có lúc có phải chúng ta rất tự tư? Sắp xếp đời sống của người khác bằng yêu thích của mình, lại không từng nghĩ xem người ta có bằng lòng hay không? Còn khi bạn tôn trọng người khác, thông hiểu người khác, thường là được nhiều hơn. Nếu chúng ta có thêm lòng yêu thương, quan tâm đến người khác nhiều hơn, có phải chúng ta cũng  sẽ được báo đáp nhiều hơn?

 Vũ Công Hoan dịch

 Nguồn: Độc Giả online, số 16 năm 2003.

Dịch giả gửi www.trieuxuan.info