Sáng chủ nhựt, đáng lẽ tiếp bạn bè hoặc đi chơi đâu đó, Tư Thanh đóng cửa phòng bày đồ đạc ra làm việc. Anh ở một phòng trên từng bảy chung cư, cuộc sống độc thân kéo dài, tuổi đã lớn, gần đây Tư Thanh có thêm những tính khí hơi kỳ cục như vậy. Sắp xếp lại kệ sách, lục tìm cuốn sách nói về sự trôi dạt các lục địa, anh cho là cần thiết cấp bách. Cũng có thể anh chỉ muốn được một mình trong phòng, kiểu người già. Làm việc được một lát, độ chín giờ, chợt nghe có tiếng gỏ cửa. Tư Thanh bực mình ngồi im một lát. Tiếng gỏ tiếp tục, có vẻ hơi suồng sả của người quen biết. Đợi thêm một lúc, vẫn nghe tiếng thở phì phì của khách ngoài cửa, anh đi nhẹ ra rồi dậm chân ra mở cửa, làm như nảy giờ anh bận trong toa-lét.

Khách là một người đàn ông trạc tuổi Tư Thanh, nghĩa là cũng đến năm mươi, tóc hoa râm, người gầy gò, mặt mày nhăn nheo, ăn mặc tuềnh toàng, quần áo vải ka ki quân đội đã bạc màu, mang đôi dép nhựa sứt một bên quai, không có túi xách như thường thấy ở người trung niên, chỉ có chiếc áo mưa kẹp sát nách.

“Chào ông bạn”, khách đứng lại ở cửa giang rộng hai tay cười rộng miệng nói. “Ông bạn ở chi tuốt trên cao vầy nè? Muốn thành tiên phật hả? Hay kiểu chán đời chậm tiến gì đây?”.

Tư Thanh mời khách ngồi, châm trà, cố nhớ khách là ai, bạn bè quen biết như thế nào. Chắc là bạn cũ, nhứt định rồi, nhưng ở đâu lúc nào anh không nhớ, gần đây Tư thanh có kiểu hay quên lửng như vậy. Khách uống tợp hết ly trà, tự tay rót tiếp, khen trà ngon, ưởn lưng ngó quanh khen căn phòng đẹp, bày biện gọn gàng, rồi lại chê chật chội, ở cao bất tiện, ngó ra chỉ thấy trời cao, không có cây xanh bóng mát. Rồi nhìn chiếc xe đạp dựng ở góc phòng:

“Phải vác cha nội này lên bảy từng lầu hả? Thật là một kỳ công! Nhưng đời là như vậy, khi mình cởi nó, khi nó cởi mình!”.

Tư Thanh nói lãng sang chuyện khác:

“Nhậu không? Có chai rượu thuốc, uống vài ly nói chuyện chơi nghen?”.

Tư Thanh muốn kéo dài thời gian để nhớ ra khách là ai, thật tệ hại cứ nói chuyện trống không như thế này. Khách trợn mắt:

“Nhậu chớ sao không? Mình đến đây để nhậu ma. Có gì nhậu không?”.

“Có có…”.

Khách hăng hái tiếp tay chủ nhà dọn bàn, bày đồ ăn từ trong tủ lạnh ra, tôm khô củ kiệu, thịt nguội, cá mòi, không cao lương mỹ vị gì nhưng khách vui ra mặt:

“May quá, đến đây không gặp cậu không còn biết đi đâu. Đúng ra mình không tính tới đây. Mình tính tới nhà thằng… Nhưng giữa đường quên mất nhà số mấy, đường gì…”.

Tư Thanh nói góp vào:

“Mình độ rày cũng hay quên lắm, bạn bè thân mà cứ quên hẳn tên…”.

Khách cười buồn bã:

“Ví như với mình phải không? Mình biết cậu quên mình rồi, không sao, mình cũng vậy thôi. Mình cũng đâu nhớ cậu, hôm rồi gặp thằng T. nhắc lại mới nhớ. Thôi bạn bè ở trong rừng với nhau nhớ vậy là được rồi”.

Khách tên Sáu Quang, tới đó Tư Thanh vẫn không nhớ ra, ở chung đơn vị nào những năm nào. Nhưng họ không màng tới chuyện đó nữa, khách uống vài ly bỗng đâm mệt mõi chán nản. Rồi lại vui lên, bắt đầu dông dài:

“Mình về hưu rồi, hưu non, nhưng cũng đúng niên hạn. Thôi như vậy được rồi, lăn lộn cũng đã đời rồi, giờ rảnh rang đi rong chơi, ai rủ đi đâu mình đi đó. Có khi không rủ cũng đi. Giờ mình là người làm phiền mọi người. Nhưng mình biết dùng thì giờ làm gì? Có đi rồi mới biết, thế giới rộng lớn lắm, bạn bè cũng năm loại bảy kiểu. Có đứa thật bụng thương mình, có đứa chơi với mình chỉ cốt khoe khoang, có đứa vừa thấy mình đã bỏ chạy. Nói chung vẫn có nhiều thằng giàu ấy tìm đến mình, chúng cần có bạn bè nghèo để so sánh, làm nổi bật sự giàu sang của chúng. Nhưng cũng không dễ dàng gì. Một lần mình gặp một thằng bạn, trong rừng nó là một thằng ngù ngờ không làm nên chuyện gì, không hiểu sao về thành phố bỗng nổi lên làm giám đốc, nhà lầu xe hơi vênh vang đủ thứ. Nó nói với mình:”Tao đải mày theo chế độ cọng sản, muốn gì được nấy”. Mình đáp:”Ừ mày cho tao làm cọng sản một dạo đi”. Vậy là cả tháng trời mình ở khách sạn ăn cơm nhà hàng, thỉnh thoảng làm một chầu “nhứt dạ đế vương”. Nói chung là “thả cửa”. Cho tới hôm cùng trở về nhà nó bỗng thấy nhà bị niêm phong, vợ con nó khóc mù trời, nó bị còng tay đưa đi nhà đá mình bị đẩy ra đường, tới cái bàn chải đánh răng cũng không kịp lấy.

Tư Thanh cười:

“Rồi làm sao?”.

“Mình bỏ đi luôn, bàn chải đánh răng thì ăn nhầm gì. Nhưng nghĩ cũng tủi cực lắm. Hồi trong rừng thằng nào như thằng nấy, về thành phố bỗng chốc sanh đủ thứ hạng người, mọc nhánh mọc rễ, gặp ai cũng tính toán so đo, nghi ngờ đò xét, mày đến chơi tao hay nhờ vả chuyện gì. Nói chung chẳng biết thằng nào cầm tinh con gì. Mình nhớ lần gặp một thằng, trông bộ dạng đàng hoàng, tay cầm cạc-táp miệng ngậm thuốc thơm từ trên xe hơi bước xuống. Nó rủ mình đi nhậu. Thì đi, đã có thằng đải thì có thằng ăn. Hai đứa kéo vào quán kêu rượu bia thả cửa, thức ăn bưng ra tì tì, hai thằng đã ngà say không thấy nó kêu tính tiền gì cả, lại còn dòm đồng hồ như chuẩn bị đi đâu. Mình sực biết ra, thôi chết cha rồi, gặp thằng “bắt địa” rồi. Thiếu gì thằng sắm bộ vía chỉ để đi nhậu ké. Vừa lúc có thằng bạn đi ngang, mình kêu nó ngồi vô chào hỏi giới thiệu, gài cho hai thằng đấu láo, lẻn ra toa-lét dông luôn”.

Tư Thanh cười đến sặc sụa:

“Rồi làm sao?”.

“Đâu biết làm sao, thoát được phước bảy mươi đời rồi. Thời buổi mạnh ai nấy sống. Cậu ở trên cao này coi bộ ít biết chuyện dưới đời lắm. Cuộc đời đâu như trong sách. Nhậu nhẹt bù khú chuyện tào lao không sao, bàn đến chuyện làm ăn tiền bạc thằng nào thằng nấy giơ nanh vuốt ra. Ghê lắm! Chán lắm! Thôi dẹp chuyện đó đi. Cậu đi nhậu tiếp với mình không?”.

“Đi đâu?”.

“Đi kiếm chỗ nhậu. Lại nhà thằng bạn hồi nảy, mình nhớ ra nhà nó rồi”.

“Thôi mình mệt rồi, cậu đi đi”.

Tư Thanh mệt vì nhậu, và cũng vì những chuyện kể của Sáu Quang, tạng anh vốn yếu với những chuyện “đường phố” kiểu như vậy. Nhưng người bạn dễ tánh không tỏ vẻ giận gì cả:

“Được, vậy mình đi một mình. Nhưng cậu cho mình mượn chiếc xe đạp, mình đi cho lẹ kẻo bị ngấm rượu”.

“Ừ đi đi. Nhưng nhớ chiều đem trả, mình còn phải đi chợ”.

Sáu Quang đứng lên bước tới lấy ngón tay gỏ gỏ vào chiếc xe đạp nói:

“Mình sẽ đem trả, có khi còn ngủ lại đây nữa. Mình về nhà làm gì? Chà chiếc xe đạp tốt quá, toàn đồ ngoại hả? Dạo trước mình cũng có một chiếc như vầy, nhưng mất rồi. Ghé sạp mua tờ báo lật coi tin bóng đá, ngó lại nó đã bay mất. Đời vậy mà, có cái gì khổ với cái đó”.

Sáu Quang vừa nói vừa lựa thế vác chiếc xe đạp lên vai, rồi cứ thế đi ra luôn, không chào hỏi gì cả, chiếc áo mưa cũng quên lấy. Tư Thanh dọn dẹp rồi lên giường nằm mãi không ngủ được, đầu nhức như búa bổ. Trời nóng, điện lại cúp. Anh ngồi dậy giở sách ra đọc, rồi lại nằm, lại trở dậy sắp xếp lại kệ sách. Được một lát thấy đã bốn giờ thay quần áo định đi chợ, nhưng sực nhớ chiếc xe đạp Sáu Quang mượn mất rồi. Anh bực bội thay quần áo trở ra, bày giấy tờ ra làm việc, nhưng cả tiếng đồng loay hoay không làm được việc gì. Trời vẫn chưa hết nóng, đầu vẫn còn nhức anh lại thay quần áo đi xuống đường, ra quán bên kia đường uống ly cà phê chờ Sáu Quang đem trả chiếc xe đạp, luôn tiện đi chợ luôn, cũng để anh ta khỏi lên phòng bày chuyện nhậu nhẹt ngủ lại.

Chủ quán cà phê là một cán bộ về hưu, mình trần tay bồng đứa cháu ngoại kéo dép lệch xệch đi ra ngồi tiếp chuyện Tư Thanh:

“Sao uống cà phê dác này, đợi cô bồ nào hả?”.

Tư Thanh cười buồn đáp:

“Bồ bịch khỉ gì. Có thằng bạn mượn chiếc xe đạp giờ này chưa thấy trả, ngồi chờ nó đây”.

“Ờ, bạn bè bây giờ nhiều thằng ẩu lắm”.

Tư Thanh ngồi đến tối vẫn không thấy bóng dáng Sáu Quang, tìm quán ăn dĩa cơm, trở lên phòng xem sách một lúc tắt đèn đi ngủ, không nghĩ gì tới chiếc xe đạp nữa. Sáng hôm sau cũng không thấy Sáu Quang, đành đi bộ tới cơ quan, mấy ngày hôm sau cũng vậy. Cả tuần lễ rồi mười ngày trôi qua, sáng nào cô gái gác phòng trực cũng nhìn Tư Thanh cười cười:

“Chú Tư cho cô nào mượn xe đạp phải không? Sắp cưới vợ phải không?”.

Chiec xe đạp chẳng đáng giá gì, nhưng so với đồng lương mua cũng khó, mượn tiền cơ quan hoặc bạn bè cũng ngại. Đi bộ cũng được thôi, cơ quan không xa gì, chợ cũng vậy. Thế là ngày ngày anh đi bộ, cố không nghĩ tới chiếc xe đạp nữa. Nhưng anh lại thấy mình nghĩ nhiều về Sáu Quang, cố lục lọi trong trí nhớ coi người bạn này là người như thế nào. Anh thấy ngượng với mình, cố gạt đi, nhưng lâu lâu lại thấy mình cố tìm cách suy xét đánh giá người bạn không quen.

Hơn tháng sau Tư Thanh nhận được cú điện thoại của một người bạn lâu rồi không gặp mặt:

“Tư Thanh phải không? Hôm rồi thằng Sáu Quang ghé nhà mày nhậu mượn chiếc xe đạp phải không? Nó đến nhà tao nhậu ngủ lại, sáng hôm sau ra đi bỏ quên chiếc xe đạp ở đây, tao tìm hoài mới có được số của mày. Tới lấy đi”.

Tư Thanh tới nhà người ban lấy chiếc xe đạp, không nói gì cả, anh đã quên hẳn chuyện đó rồi. Nhưng nổi đau thì vẫn còn, cứ âm ỉ, thật chẳng ra làm sao.

Sao đến nông nổi này?

 7 – 1990.

Nguồn: Tuyển tập truyện ngắn Lê Văn Thảo. NXB Văn học, 2012.

www.trieuxuan.info