những máy bay bay qua vùng trời khô

tôi đi bộ trên những vùng đất rắn

khúc trẻ thơ

I.

... và trẻ con khoác vai nhau đi

chơi với nhau

chơi với trăng

chơi với biển

chơi với các lâu đài

này trẻ con ơi

cho tôi theo với

tôi bé lại đây này

tôi rất trẻ con

tôi làm những bài ca cho mà hát

cho tôi theo với

quá nửa cầu rồi

các trẻ con ơi

II

các em trang trí gì cho mặt đất

phấn cầm tay di di

phấn trắng quá

ngây thơ tự hát

trái đất cười thích thú được bôi lem

bằng phấn trắng

gạch đỏ

than...

trái đất mỉm cười mặt mình ngũ sắc

cười rung... gió cây

III

cứ lần theo giấy kẹo trẻ con

sẽ gặp thiên đường

Trọng Thuỷ chồm theo vết lông ngỗng

chỉ thấy gào biển thẳm

thật đấy mà

cứ lần theo giấy kẹo trẻ con...

ở một xóm biển Nghệ An

tan học về các em đi ngược chiều gió thổi

tung bay những mái tóc đang dài

bãi cát phẳng xa nằm nghe giọng các em chưa sõi

"cả đời Người vì nước vì non..."

đất nước - ngôi nhà ồn ào bao tiếng nói

lặng đi trước giọng trẻ vang trong

cánh buồm Bác bạc qua muôn trùng biển

giọng hát trẻ thơ là đích cuối cùng

các em đi li ti dưới rừng dương vút

mây trắng lên cao tít

biển xanh đến vô ngần

ngón tay sóng trắng tinh đệm dạt dào lên

dương cầm bãi cát

""rừng cây ru Bác ngủ ngon lành..."

các con ơi

Vâng, con ơi cha xin làm con bò

chở đến chân trời những cuốn sách

bánh xe lọc cọc

lăn trên đường dài

các con ngồi chung với bác Quy-ly-ve

nàng công chúa Tuyết

có cả lâu đài, âm nhạc thành Bát-đa

râu nghí ngoáy chú mèo hóm tuyệt

và sông và gió cánh rừng xa

xe chúng ta đi bé tẹo dưới trời

lại khổng lồ trước mắt bao đàn kiến

xe đi xuống đi lên

bỗng các con reo

- cha ơi dừng lại

cho chúng con xem cổ tích ngoài trời...

cha hiện thành người

thổi cơm nấu nước

mắc màn trải đệm

thức cùng bác lửa

với những ngôi sao

ru hỡi ru hời

khởi hành cha lại thành con bò

cho các con thấy mắt hiền hết nói

cứ thế chúng ta đi

xe lắc lư

thế giới cùng các con chạm vai

mỉm cười

có khi cả cười lên rúc rích...

thơ đón bão

xin bão táp hãy lặng đi cho mẹ

cho bình an mái nhà nhỏ bé

che tong teo thân gầy

cho hy vọng vẫn là hy vọng

nền văn minh đến hát

mẹ lắng nghe cùng những thế kỷ xưa

thơ ngây hồn chớp chớp

biển xanh không sóng

tầu trắng đồ chơi

con dâu mẹ về

cười hơi e thẹn

con trai lại thoắt

những miền đâu xa

mùi hương máng cỏ

gió mà không gió

mang mang bồ đề

ấy là lời dâng cầu cho mẹ

xin bão gió

chớ bao giờ lặng

ở lòng con

bờ sông vẫn gió

Chị em con kính dâng hương hồn mẹ

lá ngô lay ở bờ sông

bờ sông vẫn gió

người không thấy về

xin người hãy trở về quê

một lần cuối... một lần về cuối thôi

về thương lại bến sông trôi

về buồn lại đã một đời tóc xanh

lệ xin giọt cuối để dành

trên phần mộ mẹ nương hình bóng cha

cây cau cũ giại^[1] hiên nhà

còn nghe gió thổi sông xa một lần

con xin ngắn lại đường gần

một lần... rồi mẹ hãy dần dần đi...

khoảnh khắc Hải Phòng

1

thành phố

chữ tên dài như một con tàu

những nhà máy bên nhau

dài vệt khói

những đám mây màu đất sét của tôi

chớp lửa hàn xanh biếc của tôi

của tôi nhịp búa gõ lan lan

tiếng hát tự hào về cuộc sống sạch trong thành phố

rất lặng thầm tôi chào bác thợ

nhìn phố phường, trên xe buýt, mắt trầm ngâm

dưới làn da của bác: Hải Phòng

nhưng sau những khói xi măng, năm cửa sông,

những con tàu, màu xanh áo thợ

tôi muốn tìm một tín hiệu cho tôi

Hải Phòng:

chân thật

bàn chân, tấm lưng trần

những cửa bể, dòng sông

và lòng người

mở cảng

2

các bạn kéo tôi đi như một cơn gió thốc

qua thành phố quê hương

tôi sống một buổi chiều căng cảm xúc

Hải Phòng ập vào tôi cùng với các anh

có phải tình cờ không, những người bạn mà tôi

bạn nhất

lại ở đây, Hải Phòng

những bao hàng ném vào bụng con tàu trên cảng

tôi ném mình vào trái tim các anh!

 3

nhịp thở rung ánh sáng rặng sao đèn

thành phố không ngủ yên

lao động phá bóng đêm từng mảng vỡ

những mái nhà mấp mô

những sắt thép những con tàu đóng dở

thành phố dẫu trăm năm

vẫn như tạm dựng lên mà ở

quy mô thật - một tương lai thành phố

chưa ai có thể lường!

trong nắng to trong mưa lớn

cần cẩu cứ quay điệu vũ tròn và chậm

những kíp thợ quay chung quanh mặt trời

đêm Hải Phòng sáng giọt mồ hôi...

nhưng đã tới không giờ

đội quân bốc vác tràn ra cảng

những vai người đỏ dừ lấp loáng

bình minh mở quạt hồng trên nền cảm xúc

các nhà thơ

 mà tôi phải ra đi

với nỗi tiếc con tàu

đang đầm mình trong dòng Cửa Cấm

tôi sẽ về đầm lại tâm hồn tôi

trong dòng sông cần lao vô tận

của Hải Phòng vĩnh viễn

trong tôi.

theo người nuôi ong

1

nắng dữ dội. Mùa hoa đang ứa mật

mùa phấn đang phồn thịnh nõn nà

mặt trời lăn nặng nề trên áo

nước lợ mùi mặn xót làn da

đàn ong ơi chúng mình ra biển

trắng một trời hoa vẹt nhói lòng ta

2

thu xao xác đồng bằng

những chén mật giấu trên rừng xa thẳm

muỗi và vắt

và màu xanh bưng mắt

và cô độc như rừng

trong im lặng mênh mông trái tim con gái

chỉ rào rào những cánh ong rung

3

hỡi bầy ong cần mẫn rất thương

nhưng thương nhất vẫn người nuôi ong ấy

mùa hoa nở tiếp mùa tàn lụi

tim em kề sát bước đi hoa

đi lặng lẽ với đàn ong sôi động

thấp thoáng sau cây, thấp thoáng sau nhà...

Mộc Châu thấp thoáng

Sữa đang chảy dưới mây trời rất trắng

cỏ đang xanh vào mắt những đàn bò

nắng đã tắt. Đồi chè dâng sóng ngợp

châu Mộc chiều ngọn gió se se

em đã trở về

bỏ nón

lau vầng trán

bao mệt mỏi trôi theo dòng nước mát

thong thả em bên bếp lửa chiều...

nào thấy đâu

bao trằn trọc bao vất vả

chỉ thấy mênh mông và rất nhẹ nhàng

bếp lửa hồng... mây trắng lang thang...

mây trắng thật thà cỏ xanh thật thà

thảo nguyên trải dưới trời chân chất

cây đào qua giêng hoa còn tươi tốt

ửng sáng tình cây dìu dịu trong chiều

thấp thoáng lòng mình châu Mộc xa ơi

thèm yên tĩnh

cỏ non

sữa trắng

và mắt em yên lặng trong chiều...

đi chợ Đồng Xuân

Có lẽ anh đứng ra giữa đường

cho niềm vui ào ào chảy ngược

áo trấn thủ quả trám

ca lô sao vàng

người yêu thương của toàn thành phố

mỉm cười

mà không ai nhận ra anh

niềm vui bật những chuỗi đèn ngũ sắc

trẻ con say náo nhiệt như rừng

mặt cô gái sáng trong bình tĩnh

bài hát ngợi ca Hà Nội cất lên

nhân vật chính mùa xuân 1947

chẳng ai ngờ

đang giữa chợ Đồng Xuân

anh đi qua những chiến luỹ cũ

vắng tanh đi sự mua bán hàng ngày

chỉ còn lại những người tự vệ

lựu đạn

bom ba càng

và cả dao thái thịt

người chủ phản hàng chưa kịp mang theo

... ngoài kia bay mưa xuân 1947

Hà Nội rét cái rét đầu tiên

với những giao thông hào chống giặc

Hà Nội mứt bánh chưng hoa đào

không trong phòng ấm kín

ngực mọi người rung lên

trung đoàn Thủ đô kết nạp toàn thành phố!

cho chăn bông trắng tinh khỏi bị xéo dày

rượu đỏ không pha vào chất độc

chim hoàng oanh hót, cá vàng được bơi

cả bà mẹ hàng nước nghèo chân tê thấp

phải được ngồi nguyên góc chợ này!

người chiến sĩ áo trấn thủ, mũ ca lô

nhìn

trong nguyên chất tình yêu 1947

em bé đang tập đếm đến mười

tết đầu tiên "đi" chợ Đồng Xuân

hai tay ôm chặt vòng cổ mẹ

con ơi

1947

mùa xuân

ta ôm chặt Tổ quốc này như thế

đêm mưa thu

Em là mùa xuân

ở giữa mùa thu

mùa thu ru ru

mùa thu bão rớt

màn mưa dăng dăng

mắt em xa thẳm

nào ai hay rằng...

em đằng sau mưa

anh ngoài cánh cửa

 *

anh ngoài đêm thẫm

anh ngoài ngàn khơi

tình yêu nghệ thuật

Tặng một bạn diễn sân khấu

A

Từ cực bắc xuống cực nam cảm xúc

chỉ một đường xuyên suốt

một cơn lốc trên dây

em phải bắt ngay trong ánh chớp

mọi bản chất

mở xoè ra trước mắt mọi người

có những phút làn chớp kia buột tắt

em khóc dưới vực sâu thất vọng

tấm màn nhung nặng nề buông xuống

em già như người mẹ độc thân già

(sao chẳng khuất đi đâu mò cua bắt ốc

ôi tuổi thơ nhí nhảnh chơi chuyền

sao lại chọn sợi dây này không tha thứ!)

và em bước lên dây lần thứ nhất

đi tới chỗ tối cao im lặng

những ngực người chờ đợi được yêu em...

B

đã hết những hân hoan hồi hộp

em trở về với cuộc đời thường

và em đi lặng lẽ dưới cây xanh

lòng có một chút gì mất mát

trở về với nỗi lo chiều chồng

với con nhỏ ngày qua lên cơn sốt

em đi chợ mua rau mua nước mắm

có ai nhìn cận cảnh

nốt ruồi con dưới mắt

đang tụ nỗi buồn em

ấy là người hy sinh

diễn kịch ngoài mặt trận

những quả bom đi chéo cuộc đời

cơn sốt đêm rừng mang mang nước

dạo ấy vừa hai mươi

ấy là người tiếp tục hy sinh

sàn diễn mắt long lanh

bao khán giả như chìm xa dưới thấp

nghe như rót tự một trời cao xuống

sao thân gần sao sang trọng tiếng em

ấy là người lọc trong

của cuộc đời rất tạp

và mọi người có gì mất mát

khi em lau lớp phấn

trở về lững thững dưới cây xanh...

gửi Dũng

1

to lớn, lặng thầm

anh đang miết một vành trăng đau khổ

lặn trong đôi mắt núi xa xăm

con thuyền khóc trăng mờ bờ cát

đó là Dũng của năm 1984

tấu lên bằng hoạ sắc

khúc nhạc buồn vĩnh biệt mẹ tôi

2

ngựa đỏ lồng hí vỡ bóng đêm

bờm lưỡi lửa xanh lè dựng ngược

nhịp vó về móng gõ quây quần

và anh lính biên phòng nhẹ bay vào cửa sổ

cô gái Thái ngừng kim

và tình thương trùm chú ngựa con

đêm mưa rừng Tây bắc...

tôi chưa ca ngợi anh như quả núi

tôi ca ngợi sự chất chồng

sự vắt ra

từ đôi cánh tay kia vạm vỡ

từ lồng ngực cởi trần

dựng một cái gì xa thẳm, bâng khuâng...

thụ cầm và bóng tối

Tên tập tiểu thuyết cuối cùng của Alêhô Cacpanhchiê, nhà văn Cuba. Bậc danh thủ của văn xuôi hiện đại này rất yêu trọng thơ và những người sáng tạo thơ. Ông có tâm sự...

theo mẹ tôi tôi vào bóng tối

thụ cầm ơi thụ cầm ở lại

tiếng đàn âm âm

nhân gian ấm

nào hay trong bóng, tiếng đàn tôi

mỗi chúng ta ra đi đều để lại

một cây thụ cầm

nhưng mắt tôi chợt buồn

tối hơn trong bóng tối

xuyên những bức tường

ta đã phải tấn công

từ ngữ từng núi cao vỏ đạn!

nhà thơ ơi

dịu dàng ngọn gió

anh đi qua những bức tường

người ta nhìn rõ bóng anh qua

ôi áo ngực gầy

máu rỏ

vài ba chữ

và người ta điên cuồng đuổi theo

tận thẳm cùng bóng tối

xa, xa mãi

trăng trắng mười lăm dòng...

u trầm và thơ dại

mảnh mai tiếng thụ cầm thi sĩ

hỡi những người yêu lang bạt của chúng tôi

bài ca những em bé
theo công trường

Mẹ cho bú bên bờ sông Chảy

đã chiều nay sông Đà

em chạy ra thùng phuy giúp mẹ

múc nước về khuấy bột cho em bé

thôi từ biệt những gì ổn định

mặt trời tham gia vào trò chơi các em

những vùng di chuyển lớn

bếp lửa phên che sinh tình yêu bố mẹ

sinh ra mái ấm một gia đình

các em - kết quả bao mối tình mạnh mẽ

gần sao trời

thác lũ

 mưa dông

trần da thịt đất trời làm tã lót

ủ vào trong bao kỷ niệm se lòng...

nên bây giờ các em ưa chạy trên những con

đường rộng

đuổi luồn nhau qua những nhà mới dựng

và giữa mùi cỏ cháy, mùi vôi vữa, dầu hôi

tiếng gầm máy, tiếng va rền sắt thép

chói những mảnh tiếng trẻ thơ la hét

gió xoay tròn, gió chạy, gió tung đi...

những ngôi trường lưu động theo các em

mắt trẻ hết bụi đường, trong trở lại

kiến thức viết trên bảng đen

trên mây trời

cây núi

trên cuộc đời xô động mẹ cha...

đã dài thêm những đoàn trẻ công trường

theo cồng kềnh đồ đạc

những chuyến xe lại bò lên dốc

những con tàu tốc lực qua sông

và những đoàn công nhân vất vả

đi lát các chân trời

bằng những công trình bừng sáng

những công trình trong sạch

tựa mắt các em thơ...

về cơ sở

Cán bộ Tuyến lên đường

đi về làng Xử Pán

tay xách chai dầu tây

còn tay kia gậy chống

xốc ba-lô lên vai

mảnh ni-lông che ướt

ngoài trời mưa trắng mịt

mất rặng Hoàng Liên Sơn!

bộ quân phục cũ sờn

lại đi vào dân chúng

mấy mùa mưa Tây Nguyên

cùng lũ làng đánh giặc

nay ngược về Tây Bắc

lên bản Dao bản Mèo...

vào sâu mỗi cuộc đời

lắng trong từng số phận

xem khuất mỗi vết thương

của người và của đất

thắp lên từng chút sáng

nở trong từng hạt thêm

mình đang tuổi hăm nhăm

soi gương, ừ cũng trẻ

họp, thường phải nói to

thèm quá câu thật khẽ

khẽ hơn lời thủ thỉ

cho cười đôi mắt nào...

nhưng phải lên đường thôi!

ào ào xa thác giục

sổ tay đáy ba-lô

chi chít dày công việc

việc chờ trên đỉnh dốc

lên mau kẻo tối trời

bao giờ tạm thảnh thơi

mình sẽ ngồi kể lại

một tuổi xuân gian nan

của một thời biên giới

nhưng thôi, mình chả nói

mà chỉ nhìn rất trong

lắng sâu nơi đáy mắt

những gì dâng tự lòng...

tìm em phía cánh đồng

I

trong khu mộ địa

em Sa vẫn có nỗi buồn riêng

mắt âm thầm

như khi còn sống

em tha thẩn có gì nóng ruột

tay một bông hoa dại ngó trời

các cụ già làng

các em

các chị

và các cô gái làng

đều có nỗi buồn riêng

em Sa đặt bông hoa

trên trang sách thời sinh viên đọc dở

bên bờ cỏ

em đi ra cánh đồng

tóc bay áo gió

đã về khuất cuối cùng người làm cỏ

em Sa tìm chi nơi chân trời...

II

trong cõi ta đang sống

anh cũng tìm riêng

em - giàu có hồn nhiên

em - trôi chảy và éo le số phận

khóc hai lần trong veo nước mắt

hai lần cười chân thật

dưới mặt trời

em

trăng một lần chạm nổi

đá

một lần nước xói

ngấn nghìn năm

chiếc chiếu quê hương

Nếu con lên chơi một hành tinh khác

mẹ nhớ gửi cho con chiếc chiếu quê hương

nơi lạ nhà kia con sẽ ngủ yên...

không! con sẽ bồn chồn

chạy ra giữa thiên hà soá ngợp

dưới kia xa hút

nước Việt ta đâu

và mẹ ta đâu vô cùng hạt bụi...

chiếu ơi, tấm thảm thần

hãy đưa ta về thăm

về ren rén xem

trên chiếu con, mẹ ngủ

giữa nghìn công việc mẹ thiếp thôi mà

dọn dẹp cửa nhà

đỡ đần việc nặng

như khép vỏ thị vào cô Tấm

mẹ còn dụi mắt

... ta đã xa rồi

chiếu lại cuộn trong hành trang ta

như trên ba lô người lính

ta vượt những hàng rào cuộc đời

và tới những thiên hà chưa tính được...

không thể thiếu chiếu kia - chiếc thảm

từ ấu thơ bao cuộc đời nằm

trong bụi bốc

 hầm sâu

dưới bầu trời doạ giết

sẽ trải lên góc hành tinh xa xăm

đừng cười nhé mẹ ơi

mẹ cứ gửi cho con chiếc chiếu

ta sắp sang một thiên kỷ khác

đứa con bình thường của mẹ, biết đâu...

Hy Vọng phố mình

Những trái bàng mua thu

sắp chín vào cửa sổ

như ngày xưa Vọng sẽ leo lên cây

hái tung cho lũ trẻ...

Hy vọng là như thế

cái cây mọc giữa trời

gió rung lá thì cười

gió đu đưa thì đu đưa hát

có một đứa trẻ con thinh thích

trong hồn anh tuổi hai mươi sắp về

giặc ném bom

anh vào cao xạ

thích leo cây hái quả cho lũ trẻ

anh đi B

... Thưa bà con

đồng chí Nguyễn Hy Vọng của chúng ta

không còn nữa...

chưa bao giờ anh lại im lặng thế

ảnh ban thờ liệt sĩ

mờ khói hương số nhà hai mươi

Hy Vọng đi về cõi bên kia

cha mẹ thương gấp hai

trong hành trang người lính

thương gấp ba lần

con quá hồn nhiên

sau những phút ngỡ ngàng

con lại hát

ôi tiếng hát

trắng trong hơn cả suối thiên đàng

mùa thu mây se se

mùa thu mưa rào trắng

đàn trẻ thu đi học

quả tim thu bồn chồn

Hy Vọng vẫn đang đi...

(còn tiếp)

Nguồn: Thơ Trúc Thông. NXB Hội Nhà văn, 2015. Cám ơn chị Minh Nguyệt, vợ nhà thơ Trúc Thông đã gửi bản điện tử cho www.trieuxuan.info