Tại Đại hội V.

Nguyễn Đình Thi và Triệu Xuân, ảnh chụp năm 1995.

Triệu Xuân gặp anh Nguyễn Đình Thi lần đầu tiên năm 1970, khi là sinh viên năm thứ hai khoa Ngữ Văn Đại học Tổng hợp Hà Nội. Sau đó, khi làm khóa luận và luận văn về thơ, có gặp anh Thi thêm năm, sáu lần nữa ở 51 Trần Hưng Đạo. Đó là những lần gặp riêng, làm việc, với tư cách sinh viên. Sau này, khi ra Hà Nội dự Hội nghị Những người  viết văn trẻ, anh Thi có gặp riêng Triệu Xuân hai lần, tại Hội Nhà văn, anh khen tiểu thuyết Giấy trắng, động viên viết khỏe hơn, hay hơn. Sau khi Triệu Xuân được kết nạp vào Hội Nhà văn VN (1986), thỉnh thoảng ra Hà Nội công tác, vẫn đến thăm anh Thi. Từ năm 1994 trở về sau, anh Thi vô Sài Gòn thường gọi Triệu Xuân đến nhà chơi, hoặc anh Thi đến nhà T.X. Đôi khi T.X đưa anh Thi đi chơi, đến gặp những người bạn quý mến anh Thi. Trong số này có anh Nguyễn Bá Đài, Phó Tổng Giám đốc Công ty VIFON.

Sau Tết Nguyên đán 1999, chiều ngày 16 - 3 - 1999, nhà văn Nguyễn Đình Thi đến nhà Triệu Xuân “ăn Tết”, cùng đi có nhà văn Nguyễn Quang Sáng, Đoàn Minh Tuấn. Mấy anh em đọc thơ, đàm đạo văn chương bên bàn rượu. Lần này, anh Thi cầm ly rượu nhưng tay run lắm rồi, khi đưa lên tới miệng uống thì rượu sánh ra ngoài hết một phần ba (ly pha lê Tiệp Khắc). Khi mấy anh em uống gần nửa chai Hennessy XO, anh Thi chép vào sổ tay Triệu Xuân hai bài thơ sau:

Từ phải qua: Triệu Xuân, Nguyễn Bá Đài, Nguyễn Đình Thi. 1999.

Nguyễn Đình Thi, Triệu Xuân, ảnh chụp năm 2001.

DÒNG SÔNG VẪN RÌ RÀO…

Dòng sông vẫn rì rào đang trôi đi

Ngọn cỏ mang sự sống qua cõi chết

Trong đêm xa xa mờ tỏ ngôi sao

Bông hoa nở cho hương thơm bay tỏa

Tình yêu dắt đời người trong sóng gió

Đau thương lặng gieo hạt giống nhân từ.

Ký tên Nguyễn Đình Thi

KHÔNG ĐỀ

Năm mươi năm như một bóng mây

Gió thu lại thổi suốt đêm dài

Vẳng nghe khúc hát người năm ấy

Chén rượu bên đèn nước mắt đầy

1997

Ký tên Nguyễn Đình Thi.

Khi đọc bài thơ, T.X cảm được nỗi xúc động của tác giả, hỏi: Sao anh lại viết: Chén rượu bên đèn nước mắt đầy? Em cũng từng có vài lần như thế! NĐT nói: Có phải của mình đâu? Của ông Tuân đấy! Có lần, đầu giờ làm việc buổi sáng, ông Tuân vào phòng mình ở 51 Trần Hưng Đạo: “Thi ơi, đêm qua tôi thức, khi cầm chén rượu lên uống, thấy mặn, thì ra toàn nước mắt, ông ạ”!

Bài Không đề viết từ năm 1997. Thế nhưng, tháng Tư năm 1999, sau lần chép tặng TX gần tháng, anh Thi lại đọc cho Triệu Xuân cùng hai người bạn khác nghe, và sau đó chép tặng Triệu Xuân, tại lầu 1, nhà hàng Thanh Thế, quận Nhất, TP. HCM, có thay đổi hai câu. Bài thơ Không đề thành như sau:

Cuộc đời như một áng mây trôi

Gió thu lại thổi suốt đêm dài

Bạn bè ngày ấy dần xa khuất

Chén rượu bên đèn nước mắt đầy.

Bài sau khái quát hơn bài trước, buồn hơn, chua chát, đau hơn... Như là tác giả đã ngộ ra chân lý của cuộc đời.

Ngày 18-4-2003, nhà văn Nguyễn Đình Thi qua đời. Tôi bị bệnh nặng, không thể ra Hà Nội viếng ông. Con trai ông, nhà văn Nguyễn Đình Chính nhắn qua nhà văn Đoàn Minh Tuấn để tôi gửi bài cho tập sách gồm những bài bạn bè đồng nghiệp viết về Nguyễn Đình Thi. Tôi có nhiều tư liệu và kỷ niệm riêng với ông Thi, nhưng xin từ chối. Lý do là: tôi thấy đã có quá nhiều người viết rồi!

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng Tám năm 2003

Rút từ: Triệu Xuân sống và viết. 2 tập, 800 trrang. Sắp xuất bản.

Triệu Xuân

www.trieuxuan.info