Chưa bao giờ người ta miêu tả Victor Hugo là người thích tranh cãi, kiên định, dò xét và dân dã. Nhưng con người đó lại được khắc họa rõ nét nhờ tập tiểu sử thứ hai của tác giả Jean Marc Hovasse. Một cuốn sách đang làm xôn xao văn đàn Pháp.
Đã có rất nhiều nghiên cứu và sách tiểu sử về Hugo. Thế nhưng chưa có tác giả nào tiến hành một công việc vừa mang tính phương pháp lại vừa gây bất ngờ như tác phẩm của Jean Marc Hovasse. Là một người chuyên nghiên cứu văn học, ông đã dành cả đời mình để nghiên cứu về Victor Hugo, với mong ước những thế hệ sau sẽ hiểu thêm về cuộc sống, tư tưởng đằng sau những giằng xé nội tâm của một thiên tài văn học. Đối với Jean Marc Hovasse, viết về Hugo không đơn giản là một nhân vật mà còn là công việc, niềm say mê, nhằm làm sáng tỏ những góc khuất cuộc đời của nhà văn chuyên viết về những người cùng cực. Ông đã mang đến cho chúng ta hơn 1.000 trang sách kể lại một cách chính xác, tỉ mỉ những năm tháng lưu đày của một nhà văn vỹ đại, người đã thét vang trong ngục đảo chống lại Đế chế thứ hai.
Trong vòng 3 năm, chúng ta có một Hugo trong vai trò nhóm trưởng giữa những người lưu vong đang bất đồng chia thành hai phái cực đoan và ôn hòa. Chính trong căn phòng nhỏ sơn màu trắng, trước cửa là một vườn cải bắp xanh mướt, Victor Hugo đã viết bài báo công kích Napoleon mang tựa đề Napoleon, người nhỏ bé. Bài báo thể hiện sự chống đối nước Pháp một cách dữ dội đến mức ở Pháp những ai đọc bài báo đều bị bỏ tù vài tháng. Cuốn sách miêu tả rõ nét cả chi tiết Hugo trốn mình vào công việc, làm việc một cách miệt mài để quên đi bản thân đang bị đày đọa trong ngục tối giữa đại dương. Chính những tháng ngày sống trong cảnh ngục tù mệt mỏi về thể xác, chèn ép về tinh thần của ông cũng như các bạn tù đã thúc đẩy sự ra đời của 2 kiệt tác là tập thơ Mặc tưởng và tiểu thuyết Những người khốn khổ.
Jean Marc Hovasse đã đọc lại những bài báo thời kỳ đó, lục tìm thư từ của bạn bè và độc giả gửi cho Hugo ở Brussels hay ở Paris. Ông đã đọc nguyên bản những bài thơ của Hugo để khám phá ra những lời tự thuật và tâm sự thầm kín của Hugo. Sống cô độc cộng với tư tưởng đối lập gay gắt với Napoleon III đã khiến Victor Hugo cảm thấy mình phải thay đổi nước Pháp bằng cách tạo dựng một thế giới kiểu Mỹ mà không hề nhận ra rằng, xung quanh mình mọi thứ đã đi theo một chiều hướng khác. Và có lẽ ông cũng không thể tưởng tượng rằng sự trở về của mình lại khiến gia đình phải chịu nỗi đau khổ cùng cực. Adèle con gái ông sau này đã rơi vào tình trạng trầm uất, nhốt mình suốt ngày trong phòng chơi dương cầm. Frasoi Victor buộc phải chôn vùi tài năng vào việc dịch các tác phẩm của Shakespeare để quên đi những tháng ngày tốt đẹp ở Paris. Hugo ngoan cố, tự cô lập, đày đọa bản thân, ốm nặng rồi lại gượng dậy. Tài năng ngày một tỏa sáng nhưng mãi cô đơn...
Qua cuốn tiểu sử đồ sộ viết dựa trên những tư liệu có thật của Jean Marc Hovasse, người ta nhận thấy một thiên tài đang lộ rõ nhưng đồng thời vai trò của một người chủ gia đình lại mờ dần. Điều thú vị nhất khi gập cuốn sách lại đó là những câu hỏi xung quanh một thiên tài văn học: Victor Hugo là một người gàn dở, một nhà thơ vỹ đại, hay một người khai sáng tuyệt vời?
Nguyễn An – Theo Le Point
Nguồn: Người Đại Biểu ND |
