Qua vụ “nhà hát 1500 tỷ” vừa rồi mới lộ ra là ở VN đang có nhiều người vẫn nhầm lẫn giữa “quý tộc” với “cao quý”, với “tinh hoa”. Từ “quý tộc” của VN là dịch từ từ “noble” của tiếng Pháp và tiếng Anh. Nhưng từ “noble” trong tiếng Pháp và tiếng Anh có nhiều nghĩa, trong đó có các nghĩa: “quý tộc”, “quý phái”, “cao quý”, “cao thượng”... Trong ngôn ngữ, một từ có thể có nhiều nghĩa khác nhau, mỗi nghĩa có vị trí độc lập của nó, không thể được coi là ngang bằng với các nghĩa khác của từ đó được. Thậm chí một từ còn có thể có những nghĩa trái ngược nhau, ví dụ từ “hôte” trong tiếng Pháp vừa có nghĩa là “chủ nhà” lại vừa có nghĩa là “khách mời”. Ngoài ra, trong các nghĩa của một từ, có nghĩa mang tính định danh, có nghĩa mang tính định tính giá trị học. Điều đó cho thấy các nghĩa của một từ không phải lúc nào cũng có thể hoán đổi cho nhau được. Quý tộc là một tầng lớp được ấn định trong một xã hội có đẳng cấp. Ví dụ trong xã hội vương quyền thì quý tộc được nhà vua ấn định; trong xã hội thần quyền thì các đẳng cấp được thánh chủ ấn định (ví dụ như ở Ấn Độ). Như vậy, quý tộc là cấp cao nhất trong một xã hội có sự phân chia đẳng cấp. Đến xã hội dân chủ tư sản thì sự phân chia đẳng cấp mất đi và do đó quý tộc cũng không còn nữa (trừ một số nước vẫn giữ ngôi vị vua nhưng thực chất chỉ như một biểu trưng của truyền thống); và khi không còn chế độ đẳng cấp thì cũng chẳng ai mơ ước trở thành quý tộc! Vì lúc đó, quý tộc chỉ còn là một danh xưng mang tính lịch sử, càng không phải là một định ngữ giá trị học. Trong khi đó “cao quý” là một định ngữ giá trị học, cho nên nó có thể được áp dụng cho tất cả những người và sự vật nào hội đủ phẩm chất để được gọi là “cao quý”, hoàn toàn không liên quan gì đến “quý tộc”. Đánh đồng “cao quý” với “quý tộc” là một sự nhầm lẫn tệ hại! Cho nên, đừng nghĩ rằng “ta cao quý là ta quý tộc”! Đừng thấy trước kia quý tộc nghe nhạc giao hưởng để nghĩ rằng ta nghe nhạc giao hưởng thì ta là quý tộc, ta tinh hoa! Cũng đừng nghĩ rằng quý tộc là đại diện cho sự cao quý để khuyến khích các dân tộc phấn đấu xây dựng tầng lớp quý tộc. Quý tộc là một định danh lịch sử đã qua không lặp lại, còn cao quý là định tính sẽ tồn tại mãi mãi để xác định phẩm chất của sự vật. CAO QUÝ KHÔNG PHẢI LÀ QUÝ TỘC! Ai cũng có thể trở thành cao quý, nhưng trong xã hội phi đẳng cấp ngày nay, sẽ không bao giờ có ai có thể được gọi là quý tộc (trừ một số nước giữ biểu trưng truyền thống như tôi đã nói ở trên). Cho nên đừng nói “Việt Nam CHƯA có quý tộc”, bởi lẽ không chỉ VN mà cả thế giới dân chủ cũng sẽ chẳng bao giờ LẠI CÓ quý tộc!

Nguyễn Văn Dân/ Facebook 16-10-2018