Tại buổi họp giao ban lần đầu tiên với các trường mầm non quốc tế ở Sở GD - ĐT TP.HCM ngày 20/4, vấn đề trẻ mẫu giáo người Việt sớm bị “Tây hóa” khiến nhiều người phải giật mình.
Lo bị “Tây hóa”
Với con số 36 trường mầm non quốc tế trên địa bàn TP.HCM hiện nay, hiếm trường nào có chương trình hay hoạt động bằng ngôn ngữ tiếng Việt cho trẻ.
Lứa tuổi mầm non rất quan trọng để trẻ làm quen với ngôn ngữ. Trong đó, tiếng Việt không thể bỏ qua. Học song song hai ngôn ngữ được coi là tốt cho trẻ.
Tại Trường mầm non, tiểu học quốc tế Anglophone, số trẻ quốc tịch Việt Nam so với số trẻ có quốc tịch nước ngoài chiếm tỷ lệ 50/50; trong khi chương trình học ở đây hoàn toàn là chương trình bằng tiếng Anh.
Còn tại Trường mầm non, tiểu học quốc tế Fosco - theo hiệu trưởng La Ánh Mai, trường này dạy hoàn toàn bằng chương trình nước ngoài. Chỉ đến dịp Tết Trung thu, Tết Thiếu nhi...nhà trường mới tổ chức để các em hiểu về lễ hội Việt Nam. Văn hóa ứng xử, mối quan hệ ông bà, cha mẹ... của người Việt cũng được dạy theo chuyên đề.
“Nhưng tất cả những hoạt động đó đều được trao đổi bằng tiếng Anh” - bà Mai cho biết.
Trước thực trạng này, ông Nguyễn Tiến Đạt chia sẻ: “Ở các nước trên thế giới (trừ một số nước lấy tiếng Anh làm tiếng bản xứ) họ đều buộc trẻ nước họ phải được học tiếng bản xứ trước hoặc song song với ngôn ngữ khác. Không có nước nào cho phép các trường dạy con em họ tiếng nước ngoài trước”.
Nhưng ông Đạt cũng nhấn mạnh: Nói như thế không có nghĩa là không nên dạy tiếng Anh đối với trẻ mầm non mà nên cho các em làm quen dần với ngôn ngữ này song song với việc dạy tiếng Việt.
“Các trường cố gắng dạy chương trình Việt Nam cho các cháu là người Việt, đừng dạy hoàn toàn bằng ngôn ngữ nước ngoài” - ông Đạt đề nghị.
Muốn thành "trẻ Ta" cũng khó
Thế nhưng, có một thực tế, nhiều trường muốn đưa chương trình tiếng Việt vào dạy nhưng loay hoay, chưa biết đưa như thế nào, hay có được phép đưa vào hay không ?
Bà Nguyễn Thị Kim Nhung, Hiệu trưởng Trường mầm non quốc tế Banh và Bi đã phải lúng túng khi nhiều phụ huynh muốn cho con mình được học thêm tiếng Việt. Trong khi, đây là một trường dạy hoàn toàn bằng chương trình tiếng Pháp.
“Mỗi tuần một lần, chúng tôi phải cho học sinh qua trường có dạy tiếng Việt cho các em học. Xin hỏi chúng tôi có được phép đưa vào chương trình 1 - 2 tiết tiếng Việt để dạy các em mầm non hay không?” - bà Nhung băn khoăn.
Khoảng hơn nửa năm nay, các trường quốc tế có nhiều cấp học đã đưa một số môn trong chương trình tiếng Việt vào giảng dạy ở bậc tiểu học theo quy định. Thế nhưng, với bậc mầm non, đến nay vẫn chưa có quy định nào về điều này.
Bà Lê Thị Liên Hoan, Phó Phòng Giáo dục Mầm non, Sở GD - ĐT TP.HCM cho rằng dù chưa có quy định nào về việc phải dạy trẻ mầm non chương trình tiếng Việt, nhưng khuyến khích các trường thực hiện theo quy định của bậc tiểu học.
“Ở lứa tuổi mầm non, nếu các em được học song song tiếng Việt và tiếng nước ngoài là rất tốt. Các em sẽ có tư duy ngôn ngữ tốt hơn. Khi ra đời cũng có nhiều cơ hội hơn. Khó ai có thể tuyển dụng một người không biết đến tiếng mẹ đẻ” - bà Liên Hoan khẳng định.
Còn ông Đạt cho biết, trong thời gian sắp tới, tất cả những trường quốc tế hay có yếu tố nước ngoài trên địa bàn TP.HCM nếu nhận học sinh Việt Nam thì phải chịu sự quản lý của Sở GD - ĐT TP.HCM.
“Trường nào chỉ cho phép nhận học sinh Việt Nam, dạy chương trình Việt Nam mà đưa chương trình nước ngoài vào dạy, không được Bộ GD - ĐT cho phép thì Sở sẽ kiểm tra và xử phạt. Trong đó, biện pháp cuối cùng sẽ là đình chỉ hoạt động” - ông Đạt nhấn mạnh.
Minh Quyên
Lo trẻ ta thành “con Tây”
Tìm một mô hình trường học thế nào, để “bản sắc văn hóa dân tộc” hòa hợp cùng những bước tiến thời đại? Câu hỏi thật chẳng dễ trả lời.
Lo lắng
GS Phạm Minh Hạc (Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý Giáo dục Việt Nam, nguyên Bộ trưởng Bộ GD - ĐT) ngay từ đầu hội thảo đã bày tỏ: “Cả xã hội đang rất quan tâm, băn khoăn, kêu ca, lo lắng về nhà trường, về hiện trạng giáo dục nước nhà đang có nhiều ngổn ngang, bức xúc. Giàu lo đằng giàu, nghèo lo đằng nghèo, cả nông thôn lẫn thành thị, từ vĩ mô đến vi mô…".
Ông Hạc nói thẳng đến một lo lắng của chính bản thân: “Nhân đây, tôi xin đặt vấn đề cần giải quyết đúng việc dạy ngoại ngữ, dạy song ngữ hay dạy toàn bằng tiếng nước ngoài. Rộng hơn, là có trường dạy trẻ em ta học hoàn toàn theo chương trình nước ngoài. Không khéo một số trẻ ta, nói như ngày xưa, thành ‘con Tây’”.
Trong tham luận đề dẫn của mình, GS Hạc đã dẫn rất nhiều cứ liệu, nguồn, các lập luận khoa học.
Nhưng ông cũng cụ thể rất giản dị các đề xuất của mình: chú trọng thích đáng dạy và học quốc ngữ, quốc văn, quốc sử và địa lý nước nhà (cả bốn môn học này đang đều có nhiều bất cập).
Những bất cập được giáo sư Hạc nhắc đến, bao gồm cả khâu quản lý nhà nước: “Rất tiếc, quản lý nhà nước ở đây quá nhiều vấn đề, xã hội thiếu đồng thuận, từ trung ương đến địa phương chưa thực sự coi giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu”.
Tiến sỹ Nguyễn Tùng Lâm (Hội Khoa học Tâm lý Giáo dục Hà Nội) cũng có cùng quan điểm này. Ông khẳng định: “Cơ chế quản lý, cách tổ chức quản lý của ngành giáo dục và chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục chính là nguyên nhân chính, đáng kể làm cho chất lượng giáo dục của chúng ta không theo kịp yêu cầu xã hội”
9 giá trị và "ngôi sao 8 cánh"
GS Phạm Minh Hạc cũng thay mặt Hội Khoa học Tâm lý Giáo dục Việt Nam, đề xuất một Hệ giá trị, "để coi đó là kim chỉ nam" cho một mô hình trường học thích hợp trong tình hình mới.
Hệ này gồm 9 giá trị chính yếu: Lòng yêu nước và tinh thần dân tộc; Tinh thần trách nhiệm với cộng đồng, xã hội, đất nước; Dân chủ; Chăm học, chăm làm; Khoa học,tác phong công nghiệp; Chính trực: chân thật, đúng đắn, liêm khiết; Lương thiện: quan hệ người-người tốt đẹp; Gia đình hiếu thảo; Sáng tạo.
Ông Hạc cũng cẩn thận công bố địa chỉ mail cá nhân để tìm kiếm những ý kiến phản đối, tán thành hay bổ sung.
Thạc sỹ Trần Xuân Đình (Phó chủ tịch Trung ương Hội Khoa học Tâm lý Giáo dục Việt Nam, nguyên Giám đốc Sở GD&ĐT Hải Phòng) lại có một cách tiếp cận khác khi bàn đến hệ giá trị cần thiết cho một mô hình trường phù hợp.
Ông Đình chọn cách đi ngược. Ông chỉ ra 8 khâu còn yếu trong trường học hiện nay, rồi lật ngược vấn đề, coi mô hình trường hợp lý, sẽ là mô hình khắc phục đầy đủ những điểm yếu, thiếu này. Chúng là:
-Thầy: chưa đạt chuẩn còn nhiều
-Trò: chưa chăm học, chưa có ý chí vươn lên, thực hành kém
-Tiền: chưa đủ chi phí tối thiểu cần thiết
-Đất: chưa đạt diện tích theo chuẩn quốc gia
-Nội dung chương trình: còn quá tải
-Môi trường giáo dục: chưa thật trong lành
-Phương pháp dạy: còn lạc hậu
-Quản lý: rất yếu kém
Vì vậy, mô hình đề xuất của ông Đình là một "ngôi sao 8 cánh", theo công thức: Nhà trường Việt Nam= 3T + DNMPQ (viết tắt các chữ trên).
Lồng ghép làm sao vào trường học?
Thú vị là hội thảo lần này của Hội Khoa học Tâm lý Giáo dục Việt Nam lại được tổ chức tại TP.HCM, một trong số ít địa phương luôn tiên phong trong việc áp dụng những công nghệ dạy học mới nhất, những mô hình trường thực nghiệm mới nhất.
Ngay tại hội thảo, tiến sỹ Huỳnh Công Minh (Giám đốc Sở GD&ĐT TP.HCM) cũng tỏ ra rất tâm đắc với chữ "tiên" (trong từ tiên tiến) với nội hàm "đi đầu".
TP.HCM cũng là địa phương mạnh tay trong việc đưa ngoại ngữ vào giảng dạy rộng, sâu trong trường học, ở nhiều cấp học.Lắng nghe những lo lắng từ phía GS.VS Phạm Minh Hạc, hẳn ông Minh sẽ phải suy nghĩ nhiều?
Một khi đã xác định được hệ giá trị mà hội thảo khoa học lần này theo đuổi, thì liệu việc lồng ghép nó vào nhà trường, liệu có trong tầm tay với?
Trên thực tế, một quy trình như vậy vượt quá khả năng của hội thảo khoa học này, và cả của Hội Khoa học Giáo dục Tâm lý Việt Nam nữa.
Hội thảo khoa học cấp quốc gia của hội Khoa học tâm lý - giáo dục Việt Nam với tên gọi “Nhà trường Việt Nam trong một nền giáo dục tiên tiến, mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc”, diễn ra tại TP.HCM, từ 27-29/11/2009. Ở đó, các nhà giáo dục lý luận và giáo dục thực tiễn sẽ ngồi lại với nhau, bàn xem liệu khái niệm “tiên tiến” và “bản sắc văn hóa dân tộc” mà nền giáo dục nước nhà đang đeo đuổi liệu có mẫu thuẫn?
Đại biểu đến từ các sở GD&ĐT, các trường quân sự, trường đại học, các viện nghiện cứu, các tổ chức…
Nòng cốt vẫn là đại diện các hội khoa học tâm lý giáo dục khắp cả nước. Đứng đầu các hội thường là nguyên phó giám đốc, giám đốc Sở GD-ĐT các địa phương. Nguyễn Bằng
Vietnamnet.vn
| 
