Việc Tổng thống Ai Cập Hosni Mubarak, người nắm giữ cương vị cao nhất ở đất nước Bắc Phi này trong suốt 3 thập kỷ qua từ chức, đã đặt ra rất nhiều câu hỏi như nguyên nhân nào dẫn tới quyết định từ chức, điều gì sẽ xảy ra sau đó và quá trình chuyển giao có ý nghĩa thực sự là gì.

Dưới đây là một số câu trả lời.

Người biểu tình Ai Cập vui mừng trong chiến thắng.

Thay đổi ở Ai Cập có ý nghĩa như thế nào đối với Mỹ?

Việc Mubarak từ chức và sự bất ổn mà Ai Cập phải đối mặt là những vấn đề quan trọng trong chính sách đối ngoại của Mỹ. Ai Cập và Mubarak là đồng minh lâu năm của Mỹ trong hàng loạt vấn đề, từ đấu tranh chống khủng bố tới hỗ trợ hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông.

Bất kỳ sự thay đổi nào diễn ra ở Ai Cập và lớn hơn là Trung Đông, có thể tác động rất lớn tới tương lai của giá dầu, mức độ ảnh hưởng của Mỹ trong khu vực, tình hình an ninh Israel và một loạt những vấn đề quan trọng khác.

Với việc Ai Cập đang trong quá trình chuyển giao quyền lực, một số lợi ích của Mỹ có thể bị ảnh hưởng, nhưng một số khác vẫn an toàn. Dù cuối cùng điều gì có xảy ra ở Ai Cập đi chăng nữa thì quá trình chuyển giao này mới chỉ vừa bắt đầu. Sự ảnh hưởng của Mỹ tới khu vực, mối quan hệ quân sự, kinh tế và ngoại giao của Mỹ tới Trung Đông là một phần của quá trình đó.

Ai nắm quyền ở Ai Cập trong thời điểm hiện tại?

Khoảng 12 giờ đêm hôm qua, Tổng thống Hosni Mubarak tuyên bố từ chức. Trong một phát biểu ngắn gọn vẻn vẹn 30 giây, Phó Tổng thống Omar Suleiman tuyên bố Hội đồng Tối cao và Lực lượng vũ trang sẽ tiếp quản lãnh đạo đất nước. Quân đội giờ đây dường như chịu trách nhiệm toàn bộ ở Ai Cập.

Suleiman, đồng minh thân cận của Mubarak, vẫn nhằm trong giới lãnh đạo đất nước này, nhưng chắc chắn ảnh hưởng của ông sẽ bị giảm bớt. Tình hình đang khá căng thẳng và việc phân chia quyền lực như thế nào vẫn là một câu hỏi còn bỏ ngỏ.

Hội đồng Tối cao được thành lập từ các cơ quan đầu não của quân đội, Bộ Quốc Phòng và Tổng tham mưu các lực lượng vũ trang. Bộ trưởng Quốc phòng Mohamed Hussein Tantawi đã chủ trì cuộc họp gần đây nhất của Hội đồng mà không có sự tham gia của Tổng thống Mubarak.

Pháo hoa trên quảng trường Tahrir.

Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo? Quá trình chuyển giao được thực hiện như thế nào?

Có một điều chắc chắn là quá trình chuyển giao sẽ bắt đầu với sự tham gia của các phe đảng đối lập, mặc dù phương thức hoạt động của nó chưa được xác định. Điều đó phụ thuộc rất lớn vào việc Hội đồng Tối cao và Lực lượng vũ trang sẽ cơ cấu các nhiệm vụ trước mắt như thế nào. Quân đội cho biết, họ không chấp nhận tính hợp pháp của nhà nước, điều đó có nghĩa là chính phủ lâm thời không thể duy trì quyền lực lâu dài.

Quân đội có thể sẽ lùi lại để thiết lập một hình thái mà chính phủ sẽ phải thay đổi hiến pháp và xây dựng một quá trình cho phép các nhóm chính trị mới có vai trò quyết định để kiến tạo một cuộc bầu cử công bằng.

Mubarak hiện ở đâu và có thể sẽ đi đâu?

Sáng sớm nay, máy bay chở Tổng thống Mubarak được thông báo đã hạ cánh tại Sharm el-Sheikh - khu nghỉ mát ở bán đảo Sinai phía nam Ai Cập. Có một số tin đồn rằng ông Mubarak đã rời khỏi đất nước, nhưng thông tin này chưa được xác nhận. Nếu như ông Mubarak chưa rời khỏi Ai Cập, rất nhiều khả năng ông sẽ chọn một trong số các quốc gia ở vùng Vịnh, Châu Âu hoặc cũng có thể là Mỹ. Tuy nhiên, bất cứ nước nào chấp nhận Mubarak sẽ phải đối mặt với sự giận dữ từ công chúng Ai Cập. Mubarak có thể còn phải lo lắng về những thách thức pháp lý và dẫn độ.

Nhà Trắng có vai trò gì trong quyết định từ chức của Mubarak?

Nhà Trắng có vai trò quan trọng nhưng không mang tính chất quyết định trong việc từ chức của ông Mubarak. Công chúng Ai Cập mới là chất xúc tác khiến Mubarak phải ra đi. Nhà Trắng chỉ xác định rõ những nguyên tắc cốt lõi là không bạo lực, tôn trọng quyền lợi của người dân khi biểu tình và kêu gọi quá trình chuyển giao có ý nghĩa.

Bày tỏ niềm sung sướng.

Mối quan hệ giữa Mỹ với chính phủ lâm thời và thủ lĩnh đối lập sẽ ra sao?

Điều này vẫn chưa sáng rõ. Quân đội tiếp tục có mối liên lạc vững chắc với Lầu Năm Góc. Nhà Trắng và Bộ Ngoại giao Mỹ vẫn tăng cường liên hệ với đại diện phe đối lập Ai Cập. Tương lai của mối quan hệ này như thế nào vẫn chưa định hình được.

Tác động mà Trung Đông phải gánh chịu là gì?

Ai Cập là một mắt xích quan trọng trong thế giới Arab, Hồi giáo và Châu Phi. Ảnh hưởng của cơn chấn động này có thể rất lớn, nhưng cũng khó dự đoán. Các nước trong khu vực dễ bị tổn thương nhất là Jordan, Morocco và Yemen, tuy nhiên những động thái chính trị và chính phủ ở những nước này không giống ở Ai Cập.

Người biểu tình có rời quảng trường Tahrir?

Quảng trường Tahrir có thể vẫn sẽ là nơi tụ tập dân chúng đông đảo trong vài tuần tới, nhưng không phải là để biểu tình, mà để bày tỏ sự vui mừng, phấn kích của người dân.

Vân Anh (Theo AP)

laodong.com.vn