Chương 1

Người trực ban đại đội măc quân phục Giải phóng quân, quàng tấm băng đỏ trước ngực, đứng giữa sân thổi một hồi còi lanh lảnh.

- Toàn đại đội chú ý! Các đồng chí mới đến lên cửa giảng đường cắt tóc. Cắt tóc xong, toàn đại đội đi tắm.

Giảng đường của đại đội Thông tin là ngôi nhà rộng, tường cao mái dốc, ngói đã phủ rêu xanh. Nhà nằm ven đồi, dưới bóng mấy cây tùng, giống căn nhà hậu của một ngôi chùa xa xưa, Thiếu Lâm Tự hoặc Hồng Liên Tự nào đó trên đất nước Trung Hoa cổ kính và bí hiểm.

Tùng mọc rải rác, tán lá xòe rộng, dưới gốc ngổn ngang đá tảng. Quanh co dưới chân đồi, một con suối nhỏ chảy rì rào. Nơi các gốc cây xa, người ta buộc một đàn ngựa cao lớn mang đến từ Mông Cổ, dùng để kéo những khẩu đại pháo và xe đạn. Con ngựa nào trông cũng dữ tợn, bờm dài rối tung như mớ tóc, lưng nham nhở từng mảng da trụi lông, dấu vết của yên cương và dây đai. Nhìn đàn ngựa chiến là thấy không khí trận mạc. "Hồ mã tê bắc phong" (1) chúng đứng hục hặc, hất bờm giậm vó và mỗi khi gió bấc thổi ào ào qua đám lá, nhiều con lại vươn cổ hí lên từng hồi vang động.

Dưới gốc tùng trước cửa giảng đường, phó cạo tiểu đoàn đã đặt một chiếc ghế đẩu. Thay vì có một hòm gỗ đựng đồ nghề như các bác phó cạo thông thường, phó cạo quân sự nhét tất cả trong túi dết: mảnh vải choàng, chiếc tông đơ, cái kéo, chiếc gương. Ngoài ra còn có một chiếc lược và một bình xịt nước, nhưng chỉ dùng cho các thủ trưởng, những người được phép nuôi mái tóc.

Mấy chục lính mới đến ngồi chờ rải rác trên các phiến đá. Đến lượt Hoàng, phó cạo nói như ra lệnh :

- Nào người anh em, cởi trần ra cho tóc khỏi bám vào quân phục. Ngồi xuống. Khi đang cạo, không được sờ lên đầu. Ai muốn thành thủ trưởng, trước hết phải qua bước này.

Phó cạo cầm chiếc tông đơ tì lên đầu Hoàng rồi bóp xoèn xọet. Từng mảng tóc rơi lả tả trên vai. Hoàng đỡ một mảng, ngón tay mân mê mãi những sợi tóc dài. Không chú ý tới lời dặn của phó cạo, Hoàng sờ lên đầu. Chỉ sau mươi nhát tông đơ, Hoàng đã thấy đầu mình bị gọt nhẵn thín.

Những người ngồi chờ xung quanh nhìn Hoàng cười rộ. Hoàng đỏ bừng mặt.

- Cho tôi mượn cái gương.

Phó cạo lấy chiếc gương đặt trên phiến đá, đưa cho Hoàng. Hoàng ngơ ngác nhìn gã trọc lạ hoắc trong gương.

- Oách không? Phó cạo hỏi.

Còn đang tiếc mái tóc đến ngẩn ngơ thì phó cạo đã xoa xoa lên cái đầu lông lốc như gáo dừa của Hoàng và liến láu - hình như các bác phó cạo dân sự cũng như quân sự đều giống nhau, nghề nghiệp tạo cho họ cùng một tính cách - họ rất hay góp chuyện và " thích đùa":

Hỏi sư tu ở chùa nào

Sư rằng mới được tuyển vào Lục quân

Rồi phó cạo cười hì hì, an ủi:

- "Đi tu xuống tóc, vào học trọc đầu". Bằng giờ sang năm, gặp người anh em, tớ đã phải đứng nghiêm, giơ tay lên mũ "Chào thủ trưởng!" Lúc ấy tha hồ nuôi tóc, có gì mà tiếc.

Chỉ vài giờ sau, phó cạo tiểu đoàn đã gọt trụi liền một lúc mấy chục bộ tóc. Cứ sau mỗi người, phó cạo lai gom tóc vào một chỗ khuất gió. Tóc cứng, tóc mềm trộn lẫn vào nhau, lùm lùm một đống dưới gốc cây.

Hoàng và các bạn chuyền tay chiếc gương, hết nhìn gương lại nhìn nhau, lạ lẫm. Một cuộc đời mới đã thực sự bắt đầu...

... 5 giờ30 phút, kèn dậy rền vang. Điệu kèn đã được một quản ca nào đó từ những khóa trước đặt lời:

Te te te te tí tí te...

Thôi thôi thôi... thôi hết cái đêm lo lắng báo động rồi!

Thôi thôi thôi... thôi hết cái đêm lo lắng báo động rồi!

Nào nào nào... cùng nhau thức giấc

xuống giường ta bước ngay!

Nghe tiếng hô tập họp

cùng nhau xếp nhanh thành hàng mau!

... Tò tò tò tò te...

Lính vùng dậy, rào rào nhẩy xuống từ những chiếc giường hai tầng, kê san sát thành từng khối. Không nghe một tiếng nói, chỉ nghe quần áo sột soạt, những chiếc khóa đồng thắt lưng khua lanh lảnh và giày đinh đập lộp cộp xuống sàn nhà như tiếng vó ngựa.

Dù mùa hè hay mùa đông, giờ này trời Vân Nam vẫn còn mờ tối. Khí núi bốc mờ mịt. Ngày đông, gió mùa từ phương Bắc ù ù thổi xuống, lạnh thấu xương. Những chiếc khăn mặt bông của lính vắt trên dây phơi, qua đêm đã đóng băng, cứng queo và xám như những mảnh da trâu. Chim không kêu, gà không gáy sáng. Thay vào đó chỉ thấy vài con mã lí, một lọai lừa nhỏ, cất tiếng hí vang trong xóm xa.

Từ những căn nhà mờ tối, lính tuôn ra đầy sân. Trong khi chờ tập họp ai cũng tự khởi động, xoa mạnh hai bàn tay vào nhau, nhẩy hoặc chạy tại chỗ cho bớt lạnh. Một vài tiếng rì rầm nổi lên khe khẽ. Còi trực ban bỗng lanh lảnh. Tất cả im bặt, đứng vào hàng.

Một ngày khổ luyện của lính khởi đầu bằng một cuộc chạy đường dài. Vừa chạy rầm rập, vừa hô vang những xóm núi còn đang im lìm ngủ. Cuộc chạy kết thúc bằng nhịp hành tiến. Đoàn quân, sau khi chạy ba, bốn cây số, rầm rập trở về doanh trại trong bước đi đều, hát vang những bài hát Trung Quốc vừa mới học:

Ù xing hung xì, inh phung phieo yang

Shâng li cớ shang... ( 2)

Bình minh dần lên. Nắng hắt le lói trên những ngọn cây tùng. Vài con chim hiếm hoi cất tiếng hót chào ngày mới. Ngoài sân, các trực nhật đã chia xong bữa ăn sáng. Một chậu thau cơm cho từng tiểu đội. Và một bát tô xì dầu đun loãng, nhờ nhờ đen, loáng thoáng vài lát ớt đỏ. Thỉnh thoảng được một chiếc bánh bao. Chỉ là bánh bao không nhân nhưng sao mà ngon thế. Người Trung Quốc làm bánh bao có hạng. Bột mịn và xốp, thoảng một chút ngọt, bẻ từng mẩu đưa vào miệng tưởng không cần nhai chúng cũng tan ra.

Ăn xong bữa sáng, kèn đi tập đã nổi. Mọi lính đều ra thao trường, không một ai ở nhà. Nếu váng vất bệnh, không tập được thì "kiến tập", tập bằng mắt nhìn: ngồi xem anh em để biết trước các bài học và các động tác, sau này học lại cho dễ.

Thao trường chênh vênh trên sườn núi. Lác đác bốn bên là những lùm cây vách đá, chen lẫn ruộng hướng dương. Mùa hè hướng dương nở hoa vàng rực, mỗi bông tròn như một chiếc đĩa lớn, luôn xoay về phía mặt trời. Hạt rang lên, thơm thơm, bán ngoài chợ, ngày chủ nhật lính thường mua mỗi người vài chén bỏ túi để nhằn chơi lúc rảnh rỗi.

Thỉnh thoảng, một vài gò đá nhô khỏi rặng cây lúp xúp. Đó là những ngôi mộ. Nơi đây, người ta không chôn người chết dưới huyệt sâu. Quan tài quàn trong nhà cả tuần. Chiều chiều gia đình lại khóc lóc nỉ non trong tiếng kèn Tàu não nuột, đốt từng nắm hương lớn, mang rượu thịt đến mời người chết về thụ hưởng. Rồi quan tài được đặt nổi trên mặt đất, xếp kín bằng đá hộc, phía trước cắm một "bài vị" bằng gỗ viết mấy hàng chữ mực đen

Lính ở ngoài thao trường suốt ngày. Buổi trưa, anh nuôi gánh cơm đến, kèm theo một chùm bi đông nước, nấu bằng xém thừa trong các chảo cơm. Một thứ nước màu cà phê loãng, khen khét, nhàn nhạt nhưng uống miết rồi quen. Đôi khi được uống nước "sơn trà", lá của những cây trà cổ thụ mọc hoang đã mấy trăm năm trên núi. Nước "sơn trà" vàng óng ánh và thơm ngan ngát, do các bà già Trung Quốc nghèo khó, rách rưới mang cho.

"Thao trường ướt đẫm mồ hôi

Giữa trưa trời nắng...

... Bà già mang đến ấm nước sôi

Với dăm cái bát, với một niềm vui

Với dăm cái bát với một nụ cười..." (3)

Khi mồ hôi đã khô kiệt, thật sung sướng không phải uống nước cơm cháy mà được uống hớp trà nóng. Trả tiền, chẳng bao giờ họ lấy. Chỉ lắc đầu và móm mém cười:

- Ủng hu pu tuây thủng trư mân. Ủng hu... (4)

Đất nước Trung Quốc rộng lớn bao la nhưng loạn lạc triền miên. Một chính quyền muốn đứng vững trước hết phải có quân đội mạnh. Ở nơi này, từ ngàn xưa bạo lực đã lên ngôi, bạo lực luôn luôn là thống soái. "Súng đẻ ra chính quyền". Quân đội, dù thuộc bên này hay bên kia, đều là công cụ bạo lực của kẻ thắng. Từ bao thế kỉ, để được yên thân, người dân đã quen lấy lòng người lính, mong được che chở, bao dung.

Khí hậu Vân Nam là khí hậu lục địa. Ban đêm và buổi sớm trời lạnh, nhưng ban ngày nắng chang. Buổi trưa, trời như đổ lửa. Mồ hôi vã như tắm. Lính tìm vào trú nắng dưới những vách đá và bên mép những ruộng hướng dương. Hoa lá che rợp trên đầu.

Ngày mới ra thao trường, chưa có kinh nghiệm, nhiều người tìm đến dưới bóng cây cổ thụ. Không ai biết, nhiều cây là mộ táng của trẻ em. Ở nơi đây, người ta tin con người có linh hồn và linh hồn trẻ em thì rất nhẹ.

Không thể giam hãm những linh hồn bé bỏng đó trong các hầm đá nặng nề. Phải để chúng bay bổng, sớm tìm được chỗ đầu thai, thoát khỏi kiếp long đong.

Vì thế, đáng lẽ đặt vào chiếc quan tài chật chội, người ta bọc xác những đứa trẻ bất hạnh trong vải liệm, bó chiếu rồi gác lên cành cây cao. Để cho linh hồn chúng dễ dàng bay đi. Thịt xương chúng tan thành nước và nhỏ xuống từng giọt. Không may cho lính nào ngồi dưới. Nước bám vào quần áo, đưa mùi khăn khẳn về nhà, vương hết vào giường chiếu chăn màn, giặt mấy lần cũng không sạch.

Từ ngày phát hiện được điều bí mật trên, chỗ trốn nắng yêu thích của lính là những ruộng hướng dương. Bên những ruộng hướng dương này, Hoàng đã thân với Trịnh. Hai người cùng một tiểu đội, chung một giường hai tầng, một người nằm tầng trên, một người tầng dưới.

Họ nói với nhau đủ chuyện dưới bóng lá, chia nhau nắm hạt hướng dương còn sót lại trong túi. Ngày ấy, nhà trường đào tạo gấp các sĩ quan, mọi trường văn hóa, từ lớp đệ tam phổ thông trở lên, hầu như không còn học sinh. Tất cả đã nhập ngũ, vào học các trường quân sự.

Trịnh học văn sử địa ở một trường dưới Khu Ba. Vì học văn, Trịnh được cử phụ trách tờ báo tường của đại đội. Tài hoa. Giỏi ngoại ngữ. Biết trình bày, trang trí. Làm thơ. Số báo nào cũng có một, hai bài thơ của Trịnh. Báo được dán trên một tấm vải bạt lớn, ban ngày móc lên vách núi ngoài thao trường cho lính đọc vào giờ nghỉ, chiều chiều lại mang về treo trên tường doanh trại.

Thời ấy, các khoa mục ngoài thao trường cũng như trên giảng đường đều học qua phiên dịch. Hầu như không học viên nào nói hoặc viết được Trung văn.

Để giữ bí mật, học viên nhà trường mang danh nghĩa "Bộ đội Lưỡng Quảng", binh sĩ hai tỉnh Quảng Đông và Quảng Tây. Tuy cùng viết một thứ chữ, nhưng người Quảng và người Vân Nam nói tiếng khác hẳn nhau. Tiếng Quảng gần với cách phát âm những từ Hán Việt. Tiếng Vân Nam gần với tiếng phổ thông. "Bộ đội Lưỡng Quảng" và người địa phương không hiểu nhau. Mọi việc đều phải ra hiệu. Nhiều khi người đối thoại đề nghị "bút đàm", trao đổi bằng cách viết chữ, một cách thường làm giữa những người Trung Quốc với nhau. Cũng lại lắc đầu, ra hiệu là "mù chữ", không biết viết.

Để khắc phục thiếu sót này, Trịnh và Hoàng rủ nhau học Trung văn. Mỗi ngày không nhiều nhưng đều đặn, chỉ năm chữ, viết vào lòng bàn tay, xòe tay ra xem trong các giờ trốn nắng và giờ ăn trưa. Ngày nào học chính trị hoặc thảo luận tổ, có điều kiện hơn ngày đi tập, mỗi ngày học mười chữ. Nghe giảng lơ mơ. Thỉnh thoảng phát biểu để khỏi bị nhắc nhở. Vì không tập trung, đôi khi phát biểu lạc đề, khiến mọi người cười rộ. Chốc lát lại mở bàn tay, lẩm nhẩm đọc trong đầu rồi kín đáo nắm tay lại. Trưa nghỉ, rửa sạch năm chữ đã học thuộc buổi sáng, viết tiếp năm chữ mới để học buổi chiều.

Trịnh còn rủ Hoàng dịch sách cho tiểu đoàn. Tiểu đoàn có một đài truyền thanh, phát sau kèn ngủ, mỗi buổi kéo dài ba mươi phút.

- Thư viện trên đoàn Cố vấn có nhiều truyện tiếng Anh, tiếng Pháp. Bọn mình chọn cuốn nào thật hay, xin tiểu đoàn cho dịch, đọc trong các buổi đọc truyện đêm khuya.

... Kèn tập buổi chiều đã lại vang vang. Từ các vách núi, các mép ruộng hướng dương, lính ào ào tuôn ra thao trường, trong bộ quân phục đã sờn rách và đỏ lòm bụi đất. Lại vật lộn với cây súng cắm lưỡi lê, với chiếc xẻng quân dụng trên bãi tập lạo xạo đá sỏi. Lại lăn lê bò toài, hất từng tảng đá hộc, đào công sự dưới ánh mặt trời gay gắt. Những động tác quen thuộc ấy, làm đi làm lại bao lần, nay đã gần như trở thành những phản xạ tự nhiên. Đôi khi, trong một lúc bất ngờ được ngưng nghỉ, Hoàng cúi nhìn bàn tay, chợt thấy hàng chữ đã bị xóa mờ sau khi miết tay hoài trên báng súng và trên chiếc cán xẻng.

Chiều về, lính lên sân thể thao. Nhảy cao. Nhảy dài. Mâm xoay. Xà đơn. Xà kép... Tất cả đều là những tiết mục chính khóa, có hưóng dẫn viên hưóng dẫn và có kiểm tra kết quả. Cơm chiều xong, sinh hoạt tổ ba người. Mọi việc, mọi thái độ trong ngày được đưa ra bình phán. Tối lính vẫn chưa được nghỉ: tùy hôm, sinh hoạt tiểu đội, trung đội hoặc đại đội.

Quay trong guồng quay tít mù, ai cũng ao ước một ngày nghỉ bất ngờ nào đó để xả hơi, không phải ra thao trường, không phải sinh hoạt tối. Đôi khi cũng có một dịp may hiếm hoi như thế: một ngày vừa mưa vừa mất điện.

Sớm mưa, trưa tạnh, chiều mưa

Tối không có điện... mới vừa lòng ta.

Sớm mưa, chiều mưa để khỏi phải ra thao trường. Tối mất điện để khỏi phải sinh hoạt và được đi ngủ sớm...

*

21giờ 30 phút. Kèn điểm danh kêu vang, báo hiệu một ngày khổ luyện đã gần chấm dứt. Suốt ngày người lính không có lúc nào ngừng hoạt động để nghĩ đến một việc gì khác, ngoài lúc này. Vì thế, như đã thành lệ, dù đang làm gì hoặc ở đâu, Hoàng cũng nhắm mắt, buông rơi mọi hoạt động, tự cho phép mình tĩnh dưỡng một vài phút, vĩnh biệt một ngày trong chuỗi ngày gian khổ sắp trôi qua.

Âm vang của hồi kèn vừa dứt thì trực ban đại đội đã nổi còi tập hợp điểm danh.

Trừ buổi điểm danh tối chủ nhật đại đội đọc tên từng học viên, các buổi khác chỉ là những buổi tập hợp để nhận xét hàng ngày. Hôm nào các thủ trưởng quân sự nhận xét thì đỡ. Những bậc đàn anh ấy phần đông cũng là học sinh như Hoàng, tốt nghiệp các khóa trước. Họ ít lời, không nói điều thừa và nhờ vậy lính sớm được tan hàng.

Trái lại, những buổi điểm danh của các thủ trưởng chính trị thường kéo dài triền miên. Ngày ấy sao người ta thích qui kết đến thế! Những chuyện tầm phào, vô nghĩa được đưa ra phân tích và gán cho những hậu quả nghiêm trọng. Một người lỡ ngáp trên giảng đường bị coi là thiếu tinh thần học tập rèn luyện. Một người hỏi thầm người bên cạnh một thắc mắc nào đó, bị đánh giá là coi thường các cố vấn, thiếu tinh thần giai cấp và tinh thần quốc tế vô sản...

Các thủ trưởng làm lính sốt ruột. 10 giờ đã là giờ ngủ và sau điểm danh, lính còn biết bao nhiêu việc phải làm trước khi được lên giường. Cả hàng quân sốt ruột, cựa quậy lục đục cũng không làm họ nản lòng. Tiếng nói của họ tưởng như không bao giờ dứt. Vì vậy khi trực ban cho lệnh tan hàng thì mọi người sung sướng đồng thanh kêu một tiếng "a a a..." rất to và rất dài, như để chào mừng sự giải phóng.

Các trực nhật đã khiêng những thùng nước nóng về cho đại đội đánh răng. Một ngày lính được đánh răng hai lần, buổi sáng và buổi tối.

Trịnh và Hoàng đánh răng rất mau rồi cùng đến trước trung đội trưởng.

- Báo cáo...

Bao giờ trung đội trưởng cũng hiểu ngay họ muốn gì, trước khi họ hết lời. Anh ngừng chải răng, mồm ngàu bọt:

- Lai báo cáo, báo cáo! Sao không tập cho quen buối sáng?

- Báo cáo, tập mãi cũng không quen.

- Báo cáo, buổi sáng đông quá, đợi lâu...

- Ai cũng làm được, sao chỉ hai người không làm được. Giờ nào việc ấy...

May sao trung đội trưởng chỉ nói đến đó rồi gắt:

- Đi đi! Mau rồi về trước kèn ngủ.

Giờ nào việc ấy. Có một điều lệnh không thành văn mà lính phải hiểu: người ta dành cho lính tận 30 phút vệ sinh cá nhân vào buổi sáng sau giờ thể dục thì không phải chỉ dùng cho rửa mặt và chải răng. Hai việc ấy làm sao mà hết được 30 phút. Trong khoảng khắc này, người lính phải làm tất cả những gì cần làm cho những đòi hỏi về vệ sinh cá nhân, trước hết là những đòi hỏi phiền phức nhất, cần nhiều thời gian nhất trong một ngày.

Đại đội có một chỗ đi cầu tập thể. Đó là một cái chuồng che chắn sơ sài, lỗ nọ nối tiếp lỗ kia. Mỗi buổi sáng, trong lúc chừng hai chục lính ngồi thì ba bốn chục lính khác đứng vây quanh chờ đến lượt mình. Người nọ nhìn thấy người kia ì ạch, mặt mũi méo mó, tím tía.

Hoàng và Trịnh khiếp sợ trước cảnh này. Đành là lính tráng thì phải quen với sự xô bồ nhưng nếu muốn coi trọng nhau thì không bao giờ nên nhìn nhau ở những tư thế đó.

Hoàng và Trịnh chọn giờ đêm. Đêm nơi này vắng vẻ, chỉ lác đác dăm ba người, có lẽ dân "tạch tạch sè" (5) các đại đội khác, những người vẫn chưa sao quen được với nếp sống trần trụi. Đèn tối tù mù không ai thấy rõ ai, mỗi người có thể chiếm một chỗ rất xa nhau, người này ở đầu dẫy thì người kia ở cuối.

Khi Hoàng và Trịnh trở về, chiến sỹ vệ sinh trung đội đang đi nhỏ thuốc đau mắt cho từng người. Cặp mắt phơi trong gió bụi thao trường đêm nào cũng được rửa sạch. Lúc này là lúc ồn ào nhất trong ngày. Lính cười đùa, chớt nhả, cấu véo nhau, gọi nhau "mày tao, cậu tớ" thả giàn, mặc cho trung đội trưởng chốc chốc lại cảnh cáo gay gắt:

- Mày tao, cậu tớ! Đây không phải là nhà trường văn hóa. Đã bảo bao nhiêu lần, bộ đội cách mệnh không có mày tao, cậu tớ, chỉ có đồng chí thôi. Gọi lại đi: đồng chí, đồng chí! Nghe rõ không?

Lính phớt lờ, làm như không nghe thấy gì. Những thời khắc cuối cùng trong ngày được mặc nhiên coi là những thời khắc buông thả.

Kèn ngủ bỗng ngân vang, kéo dài trong đêm :

Đi ngủ thôi, ngủ thôi lính mới...

Đi ngủ thôi, ngủ thôi lính mới...

Chóng ngoan tớ không thổi "báo động kèn" đâu...

Tiếng kèn ngủ chậm chậm và đều đều như ru, nhưng Hoàng luôn nghe trong đó có chút gì vuốt ve, giả trá. Nhiều đêm chỉ một lát sau khi tắt, nó lại bừng bừng thét vang cái hiệu lệnh báo động đáng sợ, trong lúc đám lính mệt mỏi chỉ vừa kịp ngả lưng cho giãn xương cốt và thiu thiu ngủ.

Vì thế, mặc dù kèn ngủ đã ngân vang, công việc của một ngày vẫn chưa chấm dứt. Rất nhanh mọi người đảo mắt kiểm tra lại lần cuối cùng các quân trang, quân dụng: khẩu súng, chiếc mũ, đôi giày, đôi tất... xem mọi thứ có còn ở đúng vị trí của chúng không.

Sống được yên ổn trong tập thể lính là cả một nghệ thuật. Nơi đây là cuộc đời thu nhỏ, lẫn lộn mọi điều thiện ác, trong đó người hào hoa ở lẫn với người nhỏ mọn, người tốt lành độ lượng ở lẫn với người ích kỉ, hẹp hòi.

Hoàng đã nhanh chóng tìm được một phương châm xử thế thích hợp: hãy sống chan hòa và hữu nghị với mọi người, đừng gây xích mích với ai. Nhiều khi một xích mích rất nhỏ mà ta đã quên bẵng từ lâu, bỗng một đêm nào đó gây hậu quả tai hại: một chiếc giày của ta đã bị đá vào giữa gầm giường, một dãy giường hai tầng san sát không một kẽ hở, không dễ gì tìm lại được khi nổi kèn báo động để có thể ra tập hợp đúng thời gian quy định.

Tiếng kèn ngủ vừa ngừng thì mọi ánh đèn vụt tắt. Khu nhà đột nhiên tối om. Mọi tiếng nói vụt tắt theo. Lúc này những hoạt động công khai đột ngột chấm dứt, nhường chỗ cho những hoạt động im ắng, đầy vẻ bí mật. Những tiếng cựa quậy khe khẽ vọng lên, rồi ở một chỗ nào đó bỗng có tiếng giát giường rung rào rào.

Trung đội trưởng đang đi kiểm tra lần cuối cùng. Anh la rất to gần nơi vừa vẳng ra tiếng rào rào đó:

- Giường này sao tận bốn chân? Lại cái trò "hủ hóa" hả?

Rồi có tiếng chân xầm xập chạy đi bật đèn.

Trong bóng tối, một tiếng hỏi bỗng cất lên:

- Tró "hủ hóa" gì thế thủ trưởng?

- Ai hỏi đấy? Đừng có giả vờ. Muốn gọi đích danh nó ra phải không? Mấy ông mãnh này không bắt được quả tang thì không bao giờ chừa.

Một ai đó nhái lại nho nhỏ câu nói thường ngày của trung đội trưởng, nhưng vừa đủ để cả phòng nghe rõ:

- Đây không phải là nhà trường văn hóa. Bộ đội cách mệnh không có mày tao cậu tớ, càng không có ông mãnh. Chỉ có đồng chí thôi...

Mọi người cười rộ. Hoàng chẳng hiểu đầu đuôi ra sao, thì thầm hỏi người nằm ở màn bên cạnh :

- Trò gì thế?

- Lại cả mày nữa! Đừng có mà giả vờ!

- Không biết thật mà!

- Mấy ông mãnh chơi trò vợ chồng.

- Sao lại thế? Chúng nó đều là con trai.

- Dốt ơi là dốt! Mày có biết dốt như mày thì các cụ gọi là dốt... gì không? Đồ "dốt đ...!"

Nói rồi phá lên cười.

Hoàng chợt hiểu và bàng hoàng vì một sự kinh sợ cộng với một nỗi rạo rực khó hiểu. Có một cái gì chưa hề biết chợt thức dậy trong Hoàng. Sau này, dần dần từng trải đời lính, Hoàng nhận ra người lính có hai nỗi ám ảnh: cái chết và tình dục.

Cái chết chỉ là nỗi ám ảnh thoáng qua, nó thường đến lúc chờ đợi một trận đánh. Nhưng khi súng đã nổ, khói súng khét lẹt làm cho mắt mũi cay xè và mờ mịt thì nỗi sợ hãi ấy vụt biến mất và người lính tự nhiên lao lên, theo tiếng gọi thúc giục đã in vào trong óc tự bao giờ.

Chỉ có nỗi ám ảnh của tình dục là triền miên. Nó đến bất cứ lúc nào, trên đường hành quân, đến chỗ trú quân, khi nghe chập chờn đâu đó một điệu tình ca, khi thoáng thấy bóng dáng mềm mại của một cô gái, nhất là trong đêm ngủ, khi người lính thực sự trở lại là mình. Lúc nào cũng một điều khắc khoải ấy: ngày mai có thể mình sẽ chết mà chưa biết thế nào là một người đàn bà...

Đèn bỗng bật sáng. Vụt lóe lên trong bóng tối dày đặc, ánh đèn trở nên chói trang, lóa mắt. Một vài lính vội nhỏm dậy, thò đầu ra ngoài màn ngơ ngác nhìn, cái đầu trọc nhẵn thín bóng lên trong ánh điện.

Trung đội trưởng chạy đến, giày đinh đập mạnh trên sàn. Nhưng khi anh đến được chỗ cũ thì tiếng rào rào đã im bặt tự bao giờ và trên giường lại chỉ còn hai chân.

Anh cáu kỉnh đe dọa:

- Lần sau còn làm cái trò ấy mà bắt được thì đề nghị cảnh cáo trước đại đội, ghi lý lịch. Lúc ấy tha hồ mà đẹp mặt.

Nhưng mặc cho lời cảnh cáo gay gắt, "cái trò ấy" chỉ tạm ngừng vài ba đêm, để một đêm nào đó lại thấy trung đội trưởng quát tháo. Lần này anh chỉ đích danh sự việc:

- Giường này sao bốn chân. Lại chơi cái trò vợ chồng.

Những từ "cái trò vợ chồng" đầy bí ẩn, Hoàng nghe nó lần đầu ở nơi này, nơi đã một thời nổi tiếng hào hùng. Chẳng biết chuyện có xảy ra với các học viên khóa trước, những sỹ quan trẻ tuổi mà Hoàng coi là "thần tượng"?

Chuyện không diễn ra giữa bọn học trò, cho đến lúc ấy vẫn còn ngơ ngác rụt rè, mà thường diễn ra giữa những người lính lâu năm, đã qua mặt trận trở về bổ túc. Chừng như sau một thời gian tiếp xúc với chiến trận và nguy nan, đã nhiều lần lướt kề bên cái chết, họ trở nên lầm lì, chai sạn, không còn gì để sợ sệt, giữ gìn.

Đời lính xô bồ trần trụi quá, chẳng có gì giống trong tưởng tượng lãng mạn của Hoàng và bè bạn. Tuổi học trò, nuôi dưỡng bằng những bài ca "Sơn nữ", "Một chiều xuân chia phôi", bằng những tấm ảnh nữ sinh dịu dàng mang lời đề tặng "Người sỹ quan trẻ tuổi và anh hùng của em", cái tuổi đầy mộng ước ấy không còn đủ sức đứng vững. Cuộc tiến công thì ồ ạt, quy mô trong lúc những chống đỡ thì lẻ loi, âm thầm, khiến mỗi ngày nó một rời xa Hoàng.

Nó nhạt nhòa dần sau những buổi điểm danh, những thôi thúc "giờ nào việc ấy" và sau khi Hoàng nghe vang trong đêm những từ "trò chơi vợ chồng"...

___

(1) Ngựa Hồ ( Mông Cổ) hí lên khi gió bấc thổi.

(2) Ngũ tinh hồng kì anh phong phiêu dương. Thắng lợi ca xướng... Cờ hồng năm sao bay trong gió lành. Bài ca chiến thắng...

(3) Mẹ nuôi Trung Quốc, nhạc và lời Doãn Nho, học viện Lục Quân khoá 6

(4) Ủng hộ các đồng chí bộ đội. Ủng hộ...

(còn tiếp)

Nguồn: Trang lứa. Truyện vừa của Vũ Hùng. Viết và in tại Pháp sau năm 1991. Bản điện tử của vu-hung.com