NĂM

Karl Van Ax mở toang cửa cho Xêmmi Naiđu đi qua trước mặt mình. Căn phòng rộng, ấm cúng và nếu như không có chấn song trên những ô cửa sổ thì không bao giờ có người nào lại nghĩ rằng căn phòng này được sử dụng để hỏi cung. Ánh sáng êm đềm, dịu dàng tỏa ra từ những cây đèn trên tường được che bằng những chiếc chụp đèn. Chỗ nghỉ tạm là một chiếc đi văng không lớn đặt dưới cửa sổ, hai chiếc ghế bành tiện nghi kiểu cổ và chiếc bàn giấy với chiếc ghế kê rất khéo để cho người ngồi đằng sau bàn có thể đồng thời nhìn thấy cả cửa ra vào lẫn cửa sổ. Chiếc bàn con thấp tịt đặt phía trước chiếc đi văng và tấm thảm không phải loại xoàng, mặc dù đã cũ, đã làm tăng thêm ấn tượng chung của sự tiện nghi trong căn phòng nằm ở tầng trên của cơ quan An ninh. Ngay sau khi Karl Van Ax nhìn thấy Naiđu, hắn lập tức hiểu ra rằng, khả năng duy nhất đạt được một cái gì đó là đưa anh ra khỏi cơ quan Điều tra hình sự trung ương. Hắn lấy làm ngạc nhiên trước việc Gianxen chấp nhận đề nghị của hắn quá dễ dàng.

- Tôi nghĩ rằng tiến hành cuộc nói chuyện ở đây sẽ dễ chịu hơn đối với ngài, - Karl Van Ax nói. - Chắc gì ngài đã thích nề nếp sinh hoạt thô lỗ ngự trị ở cơ quan Điều tra hình sự trung ương. Tôi hoàn toàn không khoái mấy thứ đó. Ở chỗ chúng tôi yên tĩnh hơn nhiều.

- Ở đây thì tôi cũng không thể trốn được. - Naiđu lẩm bẩm.

- Lẽ tất nhiên. Ở chỗ chúng tôi không có nhiều cửa như ở chỗ họ, mà cũng chưa có ai chạy thoát ra khỏi chỗ này. Xin mời ngài ngồi xuống. Tiện nhất là ngồi trên chiếc đi văng ấy.

- Tôi sợ rằng cả sự mềm mỏng lẫn sự hà khắc cũng không giúp gì được cho ngài. - Xêmmi Naiđu nói bằng giọng hơi mệt mỏi. - Chẳng có gì khác nhau cả. Ngài muốn sử dụng kiểu đón tiếp nào cũng được.

- Ngài quá tin vào sức mình đấy, mister Naiđu.

- Không. Giản đơn là tôi không muốn tham dự trò chơi của ngài.

- Tại sao? Hay là chúng ta bắt đầu bằng sự giải thích điều này chăng? Nhưng trông ngài có vẻ kiệt sức rồi. - Hắn nhấc ống nghe máy điện thoại. - Làm ơn mang cho cà phê nhé. Một bình cà phê lớn và hai cái ly… Được… Nếu có… Được thôi. - Hắn quay về phía Naiđu - Hãy cho chúng tôi cả bánh sandwich!

Naiđu nhìn đồng hồ: đã hai giờ thiếu mấy phút.

Van Ax gieo mình xuống ghế bành.

- Xin lỗi, vì chúng tôi đã quấy rầy ngài vào lúc khuya khoắt như thế này. Lệnh là giải ngài vào lúc sáng sớm kia. Than ôi, những sự việc ngốc nghếch như thế này thường xảy ra khi chúng tôi phải sử dụng người của cơ quan Điều tra hình sự. Nhưng ở cơ quan An ninh không nhiều những chuyên gia tinh thông nghiệp vụ nên chúng tôi không thể bố trí người cho những công việc như thế này. Tất nhiên, hết sức là đáng buồn vì cả hai chúng ta đều mất ngủ, nhưng điều này chưa phải là tồi tệ. Tồi tệ hơn cả là việc bắt giữ ngài quá sớm đã báo trước cho tất cả mọi người biết về mối nguy hiểm… - Karl Van Ax đợi câu trả lời, không hề giảm bớt cái nhìn chăm chú đối với Naiđu, nhưng người này không hề trả lời gì cả. - Ngài không muốn tuyên bố phản đối ư?

- Ngài biết rồi đấy, tôi quá mệt mỏi. - Naiđu nói.

- Không có gì khó hơn, - Karl Van Ax nói, - là tiếp xúc với một người ngụy trang bộ mặt thật của mình một cách kỹ lưỡng. Đành phải buông câu một cách may rủi mà đây là một việc khá là xuẩn ngốc.

- Tôi đồng ý là xuẩn ngốc.

- Bởi thế, xin chớ bắt buộc tôi tiếp tục…

Đôi mắt của Naiđu sáng rực lên vẻ thích thú và ngạc nhiên, nhưng rồi vụt tắt ngay lập tức. Anh nói từ từ, giống như hoàn toàn bận bịu với những ý nghĩ của mình:

- Phải chăng ngài cho rằng, dường như mọi người sẽ đích thân trèo lên cây thánh giá và ngoan ngoãn giơ tay ra cho những tên đao phủ chỉ vì ngài gọi họ là các ngài và đối xử với họ lịch sự?

- Tôi hoàn toàn không hiểu chúng tôi sẽ nói với anh cũng cùng là một vấn đề ấy hay không?

- Thế nếu như là không, vậy thì vì sao tôi lại ở đây?

Nghe thấy tiếng gõ, Van Ax đi đến gần cửa, bưng khay và đặt nó trước mặt Naiđu.

- Thế đấy, mister Naiđu, đã đến lúc đi thẳng vào việc, - hắn nói, rót cà phê vào các ly. - Vì sao ngài ở đây ư? Chúng ta sẽ không nhắc đến việc ngài bị bắt giữ quá sớm, ngài ở đây bởi vì chúng tôi đã chạm trán với sự trực tiếp vi phạm pháp luật của đất nước chúng ta, mà thiếu sự thi hành đúng pháp luật thì cuộc sống văn minh hoàn toàn không thể nào chịu được. Hãy cố mà kiên nhẫn! Bây giờ, tôi sẽ kể cho ngài về tất cả những gì tôi được biết, cả những điều dự đoán lẫn kết luận của mình nữa. Chúng ta bắt đầu từ một người mà chúng tôi được biết dưới cái họ là Ketxe, còn ngài biết dưới cái họ là Vexthiuzen và người ấy đã bị giết chết mười một ngày trước đây. Nếu ngài muốn tin vào sự đầy đủ của những tài liệu của chúng tôi, tôi có thể trưng hồ sơ cho ngài thấy. Chúng tôi có bằng chứng người ấy là phái viên làm thuê của tổ chức hoạt động bí mật. Những bằng chứng này hiện còn chưa đầy đủ, nhưng ngài hãy tin vào lời tôi. Chúng tôi sẽ có tất cả những gì cần thiết vào cuối tuần này, sớm nhất là ba ngày. Sau đó, chúng tôi sắp xếp và lúc đó chúng tôi sẽ có những bằng chứng đầy đủ rằng: Ngài - mister Naiđu, đã từng quen biết Ketxe Vexthiuzen cả với tư cách là Ketxe lẫn tư cách là Vexthiuzen. Tôi cho rằng: ngài thậm chí đã nhân danh tổ chức hoạt động bí mật giao nhiệm vụ cho anh ta, mà điều đó có nghĩa ngài là một trong số những thành viên của tổ chức ấy. Nhưng điều đó chỉ mới là những giả thiết của tôi, mà những giả thiết ấy chưa có chứng cứ. Đồng thời, tôi còn cho rằng: vào đêm hôm trước ngày xảy ra vụ án mạng của Ketxe Vexthiuzen, ngài và một người nữa gặp anh ta và anh ta chuyển giao cho ngài một người Phi mang họ là… nói chính xác hơn, được biết dưới tên họ là Risarđ Nkôzi - người đã được người ta cho đổ bộ lên bờ từ một chiếc tàu ngầm nào đó. Người này đã mang tiền đến. Và còn một chi tiết phụ cho ngài nữa đây: nhờ vào một sự ngẫu nhiên hoàn toàn, tôi biết cái người mang tên Risarđ Nkôzi đó là ai… Ngài ngạc nhiên lắm sao? Chẳng có gì đáng phải ngạc nhiên cả. Hiện thời, tôi là người duy nhất đã phát hiện ra bí mật này. Ngài hãy hiểu cho, mister Naiđu, tôi không tán thành nhiều điều trong luật pháp hiện hành, nhưng luật pháp là luật pháp. Và mặc dù nó còn có những khiếm khuyết, song chúng tôi vẫn cứ phải bảo vệ nó, nếu như không muốn rơi vào tình trạng vô chính phủ và cả sự vô nhân đạo.

Cuối cùng, để không phải kéo dài cuộc nói chuyện này, tôi nói với ngài như thế này: tôi biết rằng ngài - mister Naiđu, có quan hệ với tổ chức bí mật và tiến hành nhiều cuộc nói chuyện với Ketxe Vexthiuzen. Tôi cảm thấy chán nản trong lòng với ý nghĩ rằng ngài biết nơi mà tôi có thể phát hiện ra Risarđ Nkôzi, mà chắc có lẽ ngài cần bằng chứng là tôi quả thực đang hình dung khá rõ anh ta là người như thế nào? Được thôi… Đây là một con người không to lớn lắm, vóc người gần năm foot năm inch, nghề nghiệp: họa sĩ. Anh ta có cái nhìn chăm chú, thẳng thắn, giọng nói dịu dàng và trí tuệ sắc sảo. Tôi hy vọng là không cần những bằng chứng khác nữa chứ?

Karl Van Ax im lặng, rót cho mình một tách cà phê nữa và ngả người trên lưng ghế bành.

“Nếu như mình bóp chết hắn ngay bây giờ thì Nkôzi là người như thế nào vẫn còn là một điều bí mật” - Naiđu ngẫm nghĩ. Đúng vào lúc đó, anh quyết định biến ý nghĩ này thành hành động. Anh chồm về phía trước, vươn đôi cánh tay của mình, sẵn sàng siết vào cổ đối thủ. Đó, anh đã chụp được Van Ax. Đó, anh đã chụp được cổ họng của hắn. Giờ thì chỉ còn việc bóp chặt, thật chặt. Đột nhiên một cơn đau dữ dội chụp xuống người anh, một thoáng thôi, nhưng không thể nào chịu nổi, sau đó là một sự trống rỗng hoàn toàn.

Cuối cùng, ý thức đã được hồi phục. Naiđu mở mắt, trong những ý nghĩ của anh mọi sự đã rõ ràng nhưng cơ thể lại từ chối hành động. Anh cay đắng tự rủa mình về sự thất bại. Van Ax vẫn ngồi yên ở ghế bành như cũ, bình thản nhấm nháp tách cà phê của mình.

- Đừng lo, - hắn nói. - cơn tê liệt rồi sẽ qua ngay thôi. Tôi hy vọng là ngài tự hiểu được rằng, đây là một điều ngu xuẩn hết mức. Ngài cứ thử hình dung ra rằng ngài đã thành công trong ý đồ của mình. Tôi sẽ không nói đến những hậu quả mà ngài sẽ gánh chịu những điều gì sẽ xảy ra với dân tộc ngài. Những kẻ hay sinh sự như cái gã cảnh sát trẻ lúc nào cũng muốn kiếm chuyện với ngài ấy, đã nhận được mệnh lệnh của cấp trên về việc tạo ra ngày lễ tế thần thực sự của bạo lực. Và, ngài hãy tin tôi đi, chính quyền không vội gì trong việc ngăn cấm cái ngày lễ này. Thành công của ngài có thể gây tai hại gấp trăm lần những cơn tê liệt của ngài, mister Naiđu ạ. Đây là ý định ngu xuẩn nhất đấy, và nếu nó có thất bại thì cố nhiên, chẳng phải là do lỗi của ngài.

“Hắn thậm chí không tính đến việc trả thù mình” - Naiđu ngạc nhiên.

- Vậy đó, mister Naiđu ạ, giờ thì ngài hẳn đã biết rằng khả năng tính trước mọi chuyện của tôi không đến nỗi tồi quá chứ. Cho phép tôi thú nhận là tôi luôn luôn dành những ấn tượng sâu sắc nhất và sự kính trọng cho con người mà chúng ta vẫn cứ gọi như trước bằng cái tên Risarđ Nkôzi. Nhưng tôi phải thực hiện trách nhiệm của mình, phải bắt giữ anh ta và trong việc này tôi trông cậy vào sự giúp đỡ của ngài…

- Ngài xéo đi với quỷ dữ! - Naiđu thở hắt ra.

- Tôi thấy là ngài có cả tài ăn nói nữa kia đấy. Nhưng khả năng vận động… Thôi được. Đây là đề nghị của tôi đối với ngài. Ngài hãy trao Nkôzi cho tôi và để bù lại điều đó, chúng tôi để cho ngài, Nankhu và tất cả những người khác có trong danh sách của chúng tôi được yên. Nói một cách khác, hãy nộp Nkôzi cho tôi và tôi bảo đảm có được sự ân xá trọn vẹn đối với nhóm của ngài. Nếu ngài từ chối, chúng tôi sẽ tóm cổ toàn bộ ban lãnh đạo của các ngài. Cho đến lúc này, tôi đã ngăn chặn được việc bắt giam các bác sĩ, các cô y tá và các nhà giáo của các ngài. Nếu như ngài vẫn khăng khăng từ chối, muộn nhất là mười hai giờ sau, chúng tôi sẽ bắt đầu phát lệnh bắt giữ. Ngài có sẵn sàng gánh vác trách nhiệm về việc này không? Điều gì sẽ xảy ra với các bệnh nhân và những đứa trẻ? Ngài có sẵn sàng gánh vác trách nhiệm như vậy không, hả mister Naiđu?

Sự bình tĩnh cao độ đã trở lại với Naiđu. Anh hiểu rằng anh đang đứng trước những thử thách mà anh đã chờ đợi suốt cả cuộc đời mình, rằng tất cả cử chỉ và hành động của anh, tất cả những gì mà anh đã học được, đã cảm nhận và suy nghĩ từ giây phút chào đời xa xưa và cả cái giây phút mà anh đối mặt với con người này đã hòa nhập thành một họa tiết có thể nói là đã hoàn chỉnh.

Đôi mắt của anh đỏ ngầu. Anh cảm thấy một cơn xao động nhè nhẹ không thể nào kìm lại được; nhưng ở đâu đó, trên khóe miệng anh, nụ cười yếu ớt đã biến mất.

- Ngài và tôi, - Naiđu điềm tĩnh nói, - cả hai chúng ta đều biết rằng, trong thực tế tôi không có một sự lựa chọn nào cả.

Anh cúi xuống, rót thêm cà phê cho mình và lần đầu tiên anh cầm lấy miếng bánh sandwich ở trong đĩa. Van Ax ngó theo anh với một sự chú ý cao độ. Hắn hỏi cung đã nhiều người và cảm nhận được những thay đổi nhỏ nhất trong thần sắc của họ.

- Nhưng tôi đã đề xuất cho ngài một sự chọn lựa rồi: sự ân xá đối với những người thân thích của ngài.

- Với điều kiện là tôi trao Nkôzi cho ngài. Thế nếu như tôi từ chối?

- Tôi đã nói rồi.

- Chưa hết.

- Về phần còn lại thì ngài tự đoán lấy!

- Nhưng dù sao thì tôi vẫn muốn để ngài nói ra.

- Để làm gì?

- Tôi cho rằng tôi có quyền biết hết mọi chuyện. Trước khi tin vào sự khẳng định của ngài, dường như ngài phụng sự cho pháp luật mặc dù trong pháp luật ngài cũng nhìn thấy nhiều khía cạnh đáng ghê tởm của nó. Tôi cần phải biết vì sao ngài đề nghị tôi làm cái việc mà trong mắt tôi nó còn đáng ghê tởm hơn, đó là việc phản bội lại sự nghiệp của mình. Chuyện gì sẽ xảy ra nếu như tôi không nộp Nkôzi cho ngài?

- Ngài bất chấp những chuyện sẽ xảy ra đối với những người thân thích của ngài?

- Vâng.

Karl Van Ax chậm rãi đặt tách cà phê lên bàn, đứng dậy và bắt đầu đi đi lại lại quanh phòng, từ cửa ra vào đến cửa sổ và lại từ cửa sổ đến cửa ra vào.

- Dù thế nào thì chúng tôi cũng sẽ biết được ở ngài điều chúng tôi cần biết. - Karl Van Ax gằn giọng. - Có thể là sẽ không biết sớm được đâu. Ngài là một con người kiên định, nhưng cuối cùng rồi chúng tôi cũng sẽ thành công thôi. Tôi thiết nghĩ ngài đã hiểu điều đó rồi đấy, mister ạ. Ngài làm phức tạp thêm cả tình thế của ngài lẫn của tôi để làm gì kia chứ?

- Chỉ là vì tôi không có quyền lựa chọn. Dù quyết định của tôi có thế nào đi nữa thì ngài vẫn cứ nhận được cái mà ngài cần, bằng lòng tốt hoặc là bằng vũ lực.

- Vâng, đúng thế.

- Và ngài, mister Van Ax ạ, ngài muốn tránh việc dùng bạo lực phải không?

“Vậy là lần đầu tiên hắn công nhận sự tồn tại của mình.” - Van Ax tự nhủ.

- Phải, tôi tính như vậy đó.

- Vì sao?

- Lẽ nào điều đó lại quan trọng đến thế? Tôi là kẻ chống lại bạo lực, không cần đến những biện pháp thẳng tay. Tôi kết án dân tộc tôi vì nó đã đẩy mọi chuyện đi quá giới hạn. Tôi cho rằng chúng ta cần phải bắc những chiếc cầu của sự hiểu biết lẫn nhau. Cuối cùng, tôi cho rằng tất cả những gì đang diễn ra có thể dẫn đến một cuộc lưu huyết vì lý do này hoặc là nhiều lý do khác nữa.

- Nhưng trong trường hợp cần thiết, mặc dù không muốn, ngài vẫn cứ phải dùng đến bạo lực để nhận được ở tôi những tin tức cần thiết.

- Tôi không tin vào bạo lực, Naiđu ạ.

- Lẽ nào ngài vẫn thật sự tin rằng, tôi sẽ trao Nkôzi cho ngài ư?

- Không. Nhưng tôi hy vọng rằng ngài sẽ hành động theo lý trí.

- Và tôi sẽ biến thành kẻ phản bội?

- Mọi sự tùy thuộc vào cách nhìn nhận vấn đề.

- Thế bản thân ngài nhìn nhận việc đó thế nào, hả mister Van Ax?

Karl Van Ax cảm thấy mình đang sa vào thế phòng thủ khác thường, trong mối quan hệ giữa họ đã bắt đầu có chút chuyển đổi gì đó. Tất cả quyền lực vẫn còn nằm trong tay hắn nhưng vai trò của người thẩm vấn đã chuyển dần sang vai trò của người bị thẩm vấn.

- Chúng ta đi chệch hướng rồi đó, mister Naiđu.

- Tôi không tin vào điều này. Nhưng quả thật tôi muốn tìm hiểu rõ vì cái gì mà người ta đưa tôi đến đây. Thực sự ngài nghĩ rằng tôi sẽ kể hết mọi chuyện cho ngài chăng?

- Không.

- Vậy thì vì cái gì?

Karl Van Ax nhớ lại đêm hôm ấy, khi hắn đi đi lại lại trên đường phố Xơvanđôri, không dám đi lên xưởng họa của Đup. Đây là một trong những trường hợp ít khi xảy ra trong đời hắn, mà ngay cả Minđret Xcott cũng không biết.

(còn tiếp)

Nguồn: Quyền lực của đêm tối (The night of their own). Tiểu thuyết của PETER ABRAHAMS. Thái Thành Đức Phổ dịch từ tạp chí Văn học nước ngoài, Matxcơva, số 6 & 7 năm 1986. Nhà xuất bản Văn học, 2006.