Ba

Cả làng chài xôn xao khi thấy Chemban Kunju thu vén tiền, bắt đầu tìm mua thuyền và lưới.

 Người thì nói Chemban đã vớt được từ lòng biển những thỏi vàng, họ nói là một hôm, ông nhặt được một thỏi đá đen bị sóng đánh lên bờ đem về nhà hóa ra là thỏi vàng. Người thì nói ông gặp may là nhờ ông có con mắt nhìn xa trông rộng. Nhưng điều đó khó ai tin được. Mọi người đều làm ăn cần cù chịu khó như Chemban mà vẫn không đủ ăn. Làm sao mà ông ta lại dành dụm được nhiều tiền đến thế.

 Cạnh nhà Chemban là nhà Achakunju, một dân chài khác. Hai người bằng tuổi nhau và là hai bạn nối khố với nhau từ nhỏ. Mọi người đều hỏi Achakunju: Chemban Kunju mang đi bao nhiêu tiền? Sắm xong thuyền ông sẽ nhận ai vào làm công cho ông ta? Ông ta lấy tiền ở đâu ra?

 Achakunju không biết tí gì. Nhưng ông làm ra vẻ hiểu biết. Chemban đã thành một nhân vật quan trọng nên người bạn gần gũi nhất của ông ta cũng phải mang một vẻ mặt quan trọng.

-         Chúng tôi nghe ông cũng có phần trong chiếc thuyền này. Có đúng không? – Người đánh cá Kochuvolu hỏi Achakunju

 Đó là một câu hỏi khó trả lời đối với Achakunju nhưng ông ta cũng không chịu thua:

-         Khó mà nói tôi có hay không có.

 Kochuvolu cốt hỏi trêu Achakunju đâm ngượng.

-         Sao các ông lại cười? – một người dân chài khác hỏi tinh quái. – Các ông cho rằng Achakunju không mua riêng nổi thuyền và lưới à? Việc gì mà phải chung?

 Vẫn chưa hiểu ra, Achakunju đáp:

-         Nếu ai cũng có thuyền và lưới thì còn ai để đi làm cho người khác nữa?

 Kochuvolu nhịn cười: - Đúng. Chính vì lẽ đó mà Achaknju không mua thuyền riếng đấy. Đến lúc ấy, Achakunju mới hiểu họ giễu mình. Sau đó, hễ có ai hỏi ông về thuyền của Chemban Kunju là Achakunju rủa lại ngay.

 Thấy ông ta rủa, người ta lại càng hay hỏi.

 Thế rồi , một hôm, không biết vì sao, cá đánh về ít. Achakunju chỉ kiếm được khoảng ba rupi. Ông còn chịu người chủ quán trà AmatKutty một món nợ cũ. Hôm ấy, Amat tóm được Achakunju và đòi tiền. Ở nhà, vợ Achakunju là Nanlapennu không có gì nấu buổi tối, đang chờ chồng về. Achakunju về nhà túi rỗng không, thế là hai vợ chồng cãi nhau. Vợ bảo chồng vung hết tiền vào quán rượu. Achakunju chối đây đẩy. Nanlapennu không tin. Để cho vợ thấy mình không uống rượu, ông phà hơi vào mặt vợ nhưng Nanlapennu vẫn không tin.

-         Kiếm được đồng nào là nốc hết sạch. Những hôm không kiếm được thì xoay sở ra làm sao? Nanlapennu nói.

-         Hôm nay tôi có uống không nào? Cái gì cũng không tin, không thể chịu được !

-         Hôm nay có thể không. Nhưng cứ hôm nào kiếm được tiền thì ông lại chả thế là gì? Nanlapennu nói trong cơn tuyệt vọng.

 Ở nhà không có gì ăn, nhưng Achakunju vẫn cao giọng hách dịch : “ Đừng hỗn xược”.

 - Hỗn xược à? Bạn để chỏm của ông thì sắm thuyền sắm lưới, còn ông thì ở nhà một cái bát ăn cơm cũng không. Có gì mà vênh vang cơ chứ!

Nghe thấy thế, Achakunju đánh vợ một cái thật mạnh vào vai. Hãy nhìn vào nỗi bất hạnh của ông ta đây này! Chemban thì tậu được thuyền và lưới. Vì chuyện ấy mà mọi người lại mang ông ta ra giễu cợt. Ngay về nhà ông cũng không được yên thân.

-         Người ta sắm được thuyền và lưới thì việc gì đến tôi mà tôi phải lo buồn? Tôi phải tự làm khổ mình chắc?

 Chemban đã thực sự nhịn đói để  dành tiền. Không chỉ riêng Achakunju mà cả làng này, không ai làm được như ông ta – Vợ Achakunju dè bỉu Chemban

 Chakki và Karuthamma lắng tai nghe tất cả những lời cãi cọ của nhà bên.

-         Achakunju này, dù chúng tôi có nhịn đói đi nữa chúng tôi có bao giờ sang xin ông một bữa cơm nào không? Chakki nói vọng sang.

-         Đừng lắm lời. Tôi biết Chemban mà . Tôi biết ông ta từ hồi bé cơ mà. Achakunju đáp lại.

 Chakki không chịu: “ Ông biết cái gì nào? Hôm nay bếp nhà ông không nhóm lửa. Đó là vì vợ ông có những ý nghĩ xấu xa, đen tối trong đầu”.

 Nghe Chakki nói đến mình Nanlapennu đỏ bừng mặt, vặn lại: “ Này, đừng có động đến tôi. Tôi làm gì mà bà lại gây chuyện”.

-         Những ý nghĩ xấu xa mà bà vừa nói là những ý nghĩ gì? – Achakunju cũng hỏi

-         Ghen tị

-         Ghen tị ai? Chồng bà à? – Achakunju nhổ nước bọt đánh toẹt một cái. Có ai thèm ghen tị với con người bần tiện ấy không ?

 Chakki càng nổi nóng :  “Nếu ông bắt đầu giở giọng ấy thì”

-         Thì bà làm gì? – Achakunju hỏi

-         Thì tôi làm gì à?

-         Hãy nhìn vào cái mặt vênh váo của nhà bà khi có được ít tiền!

 Sợ cuộc cãi nhau bung ra quá to, Karuthamma lấy tay bịt mồm mẹ. Achakunju không chịu thôi. Chakki nghẹt thở, Kruthamma lôi tuột bà vào trong nhà.

 Khi đã nguôi giận, Achakunju bắt đầu nhận ra hôm nay ở nhà ông không nấu nướng gì cả. Nhưng cuộc cãi vã vừa rồi còn làm ông day dứt nhiều hơn. Từ trước đến nay, chưa bao giờ ông to tiếng với Chemban hoặc  với vợ Chemban. Đêm ấy, Achakunju không sao chợp mắt.

 Sáng hôm sau, Achakunju đến gặp nguồi chủ thuyền của mình vay hai rupi đem về nhà cho vợ. Đến trưa ông đưa cho Nanlapennu tất cả chỗ tiền tiết kiệm được trong ngày. Ông bảo từ nay ông quyết tâm làm như thế.

-         Nanlapennu này, từ nay trở đi, tôi kiếm được đồng nào, sẽ đem về hết cho bà. Hãy giữ cẩn thận. Và xem nhà ta liệu có thể để dành được tí chút không.

 Nanlapennu thích cách sắp đặt ăn tiêu ây. Bà nói: “ Dù cho nhà ta không sắm được thuyền và lưới thì ít ra cũng không phải nhịn ăn buổi tối”.

-         Ai bảo là ta không có khả năng sắm thuyền và lưới? Đừng có tin. Biết đâu đấy. – Achakunju nói với một quyết tâm mới.

 Đến tối Achakunju phải ra bãi để xem lại lưới và vá lưới. Những người đánh cá khác hầu hết đã có mặt và bắt tay vào việc khi ông đến. Cả ở đây nữa, câu chuyện xoay quanh Chemban Kunju.

-         Các ông không có chuyện gì khác để nói à? Sao lúc nào cũng nói đến việc riêng người ta? Chuyện Kunju sẽ được xóa hết tội nhờ những lời bàn tán của các ông đấy. – Achakunju hỏi

-         Tôi nói thế thì có gì là xấu?

 Lão Ramanmuppan nêu lên một điều có lý: “ Chúng tôi không có quyền nói về công việccủa chuyện Kunju à?”

-         Quyền gì?

-         Này Achakunju. Bọn trẻ nó hỏi câu ấy thì tôi còn hiểu được. Đằng này ông lại là một dân chài già đời rồi.

 Achakunju không hiểu. Ông chỉ bảo nói xấu người khác là không tốt thôi. Người già đời không được nói thế à? Nói như vậy là không tốt ư?

-         Ông nói vậy là làm sao. Ramanmuppan? Achakunju hỏi.

Ramammuppan dừng tay, nhìn thẳng vào mặt Achakunju nói: “ Achakunju này, dân chài có những phong tục và nề nếp của mình đúng thế không?”

 Achakunj nhận là có.

Ramanmuppan nói tiếp: - Ta xem nào. Chemban Kunju có tôn trọng những phong tục và nề nếp không?

 Achakunju không hiểu nổi ý nghĩa câu hỏi , Ramanmuppan nói rõ thêm:

-         Ở làng chài ta, không chỉ thời trước mà cả thời nay nữa, có khi nào một đứa con gái lớn nghều nghễu trong làng mà không lấy chồng không?

 Thời bấy giờ, chúng ta có một trưởng làng ra trưởng làng – Ayiankunju nói chen vào.

 Ramanmuppan hỏi tiếp- người nào có con gái lớn đến tuổi gả chồng mà lại được đem tiêu hết tiền vào việc sắm thuyền và lưới không?

 Ngày xưa, trưởng làng không để xẩy ra những chuyện như thế. Truyền thống của làng chài là có duyên cớ và không bao gờ được phá vỡ. Truyền thống ấy góp phần tạo nên sự phồn vinh cho dân chài.

-         Lệ làng có nói người con gái phải lấy chồng ở tuổi bao nhiêu không? Ayiankunju hỏi

 Ramanmuppan, vốn là người nệ cổ nói ngay:

-         Ở tuổi lên mười.

 Anh thanh niên Velayiudan xen ngang :

-         Giả sử người con gái quá mười tuổi vấn không có chồng thì sao?

 Anh ta không phải hỏi để biết. Giọng anh ta rõ ràng tỏ ra phản ứng trước cái tục lệ ấy. Nhưng Ramanmuppan điềm nhiên trả lời:

-         Không lấy chồng à? Con gái không được phép ở vậy, có thế thôi!

 Velayiudan nói thẳng ra ý nghĩ thực của mình:

-         Thì trưởng làng sẽ làm gì?

-         Tống cả nhà ra khỏi làng chứ còn gì nữa. Họ sẽ không được ở lại làng chài nữa!

 Một chàng trai đánh cá khác tên là Punian nói: “ Đó là chuyện xa xưa”.

 Ayiankunju giận dữ phản ứng:

-         Không. Ngay bây giờ vẫn thế. Chú mày muốn xem không? Tao sẽ cho chú mày thấy lão Chemban chuyên to xác bò lết trong bùn cho mà coi.

 Ramanmuppan đề cập đến một điểm khác.

Ayiankunju trả lời hung hồn: “ Không”

Ramanmuppan giải thích thêm: Con cái Nữ thần Biển là người chủ của những của cải vô tận. Nhiều khi một người giầu lên và có khả năng mua sắm thuyền và lưới riêng. Nhưng nếu ai trong làng cũng giầu cả rồi thì còn ai đi biển đánh cá nữa?

 - Nếu thực sự quyết tâm thì thử hỏi có ai ở làng này lại không có thuyền và lưới riêng? – ông hỏi thêm.

 Thật thế.

-         Vậy tại sao không phải ai cũng có thuyền riêng? – Ayiankunju hỏi

 Điều ấy có lý do. Dân chài chia làm bốn đẳng cấp: Arayan, Valakkaran, Mukkuvan và Marakkan, và một đẳng cáp thứ năm thấp kém hơn. Lại còn những người đánh cá trong nội địa nữa. Thời xưa, trưởng làng chỉ cho phép người Valakkaran tậu thuyền và lưới. Ngay hồi đó, người Valakkaran cũng phải đến lễ lạt trưởng làng rồi mới được phép.

-         Chú Chemban Kunju thì thuộc đẳng cấp nào? – Velayiudan hỏi

 Punian cười.

-         Đẳng cấp Mukkuvan, - Ramanmuppan trả lời.

-         Velayiudan bây giờ lại đang tìm hiểu xem Chemban và con gái ông ta thuộc đẳng cấp nào – Punian vừa nói vừa cười.

-         Chú mày bảo sao,Punian? – Achakunju hỏi.

-         Anh ta đang tính chuyện cưới Karuthamma con gái Chemban Kunju để làm vợ

-         Tốt đấy. Nó là một đứa con ngoan – Achakunju nói.

 Ayiankunju không bằng lòng, ông bảo:

-         Đối với Achakunju thì cái gì của Chemban mà chả tốt.

 Rồi  Ayiankunju khuyên Velayiudan một câu:

-         Cậu sẽ không được một đồng anna nào của cái lão keo kiệt ấy đâu. Nhớ lấy. Và con bé ấy thì có ra gì.

 Achakunju khó chịu:

-         Ông nói cái gì hả? Khi có người đến xin cưới một đứa con gái mà lại đi cản trở người ta sao? Cùng dân chài mà làm như thế thì có phải hay không?

-         Tôi chỉ nói sự thật – Ayiankunju trả lời.

Anđi suốt từ nãy giờ chỉ lặng thinh, chuyển câu chuyện sang hướng khác:

-         Đã có trường hợp nào người dân chài không đúng đẳng cấp mà lại đi tậu thuyền và lưới không?

-         Có. Nhưng thuyền và lưới ấy không tồn tại được lâu – Ramanmuppan đáp

Ayiankunju đề nghị ông ta thử kể tên những người dân chài và gia đình họ tại các làng chài đã gặp trường hợp đó

-         Gia đình Panlikunnat ở Chectalai này, gia đình Parutikkan ở Anlaylay này, và ở Kunnen đây thì có Ramankuju. Punian hỏi xem phải lễ lạt trưởng làng những gì để được phép sắm thuyền và lưới.

-         Bảy tẩu thuốc lá và mười lăm đồng rupi. Người đẳng cấp Valakkaran phải lễ chừng ấy.

 Thế là câu chuyện chuyển sang chức trưởng làng, các đặc quyền của trưởng làng. Cơ hồ chất vấn những quyền ấy, Valayiudan hỏi:

-         Người ta sắm thuyền và lưới bằng đồng tiền khó nhọc kiếm ra. Việc gì mà phải lễ trưởng làng?

-         Thấy không, anh ta đã nói giọng con rể Chemban Kunju rồi đấy – Punian bảo

-         Được, khi nào bố vợ và con rể đem thuyền và lưới về, cứ để họ thử chọi lại với trưởng làng xem sao. Rồi các ông sẽ thấy – Ayiankunju nói. Đó là một lời thách thức. Họ muốn xem Chemban Kunju sắm thuyền và lưới xong, liệu có ra khơi đnáh cá mà không cần đến trưởng làng cho phép hay không.  Ayiankunju nói chắc như đinh đóng cột là không thể nào có chuyện đó được. Velayiudan định chấp nhận lời thách thức ấy. Nhưng nhận được với tư cách gì? Dẫu vậy, anh vẫn nghi ngờ ý kiến của Ayiankunju.

-         Ông ghen tị đó thôi – Velayiudan nói

-         Một người đánh cá mà ghen tị à?

-         Chứ sao?

 Achakunju sợ cuộc cãi vã có thể chuyển thành xô xát.

-         Thôi đi, anh bạn trẻ - Ông khuyên Velayiudan

 Mọi người im lặng một lúc.

Tối hôm ấy, Achakunju sang chơi nhà Chemban. Ông thuật lại cho Chakki nghe tất cả những gì đã diễn ra ngoài bãi. Một số người đã quyết định gay rắc rối. Cầm đầu là Ayiankunju và Ramanmuppan.

-         Khi Chemban Kunju về, việc đầu tiên là phải xem chuyện rắc rối đó – Achakunju bảo – Chemban Kunju và tôi cùng lớn lên bên nhau. Tôi không thể đứng yên nghe người ta nói, càng không thể đồng lòng với những kẻ gây sự.

 Chakki biết rõ để cho cả làng chống lại mình thì sẽ như thế nào. Nhà bà đã làm việc gì sai trái? Có phải chỉ vì chưa gả chồng cho con gái hay không?

Bốn

Hai lão ngư nhiều tuổi nhất làng là Ramanmuppan và Ayiankunju cùng với hai người nữa đại diện cho bà con ngư dân tìm đến gặp trưởng làng. Họ đem theo những lễ vật thông thường. Họ muốn thưa với trưởng làng một câu chuyện có can hệ chung đến cả cộng đồng dân chài. Chemban Kunju có con gái đã lớn vậy mà ông ta vẫn chưa chịu gả chồng cho con để nó đi vơ vẩn trong làng. Đó là điều khiếu nại chính. Trưởng làng nghiêm trang lắng nghe. Ông hứa sẽ hành động thẳng tay đối với tất cả những ai làm trái lệ làng.

 Nhưng Ayian kunju cảm thấy trưởng làng chưa hiểu đúng những lời họ tố cáo. Ông ta có vẻ chưa nghiêm khắc thích đáng. Vì vậy khi trưởng làng nói xong, họ vẫn đứng yên không nhúc nhích.

-         Các ông còn đứng cả đấy, đợi gì nữa? – trưởng làng hỏi.

 Ayiankunju còn một điều khiếu nại:

-         Trong khi để con gái chạy quanh quẩn trong làng thì Chemban Kunju đi tậu thuyền và lưới.

 Trưởng làng kinh ngạc trước tin này:

-         Chemban Kunju lấy tiền đâu mà sắm thuyền và lưới?

 Những người nghèo túng kia không biết. nhưng Ayiankunju đánh bạo hỏi một cách hết sức khúm núm:

-         Hắn thuộc đẳng cấp Mukkuvan. Không biết ngài có cho phép hắn sắm thuyền không?

-         Không. Tất nhiên là không. Nó chưa xin phép ta.

-         Vậy dân chài chúng tôi phải làm gì?

 Trưởng làng suy nghĩ một lúc rồi nói: “Nó tưởng thời thế đã thay đổi đấy chắc?”

 Ayiankunju gật đầu tán đồng. Sau đó trưởng làng ra lệnh:

-         Cứ để cho nó đem thuyền về. Sẽ không một ai được làm gì với nó khi ta chưa cho phép.

 Ayiankunju đồng ý.

-         Nhưng còn bọn thanh niên. Không biết chúng sẽ cư xử ra sao.

 Ayiankunju nghĩ đến Velayiudan. Trưởng làng không coi đó làm trọng. Ông biết rằng chưa đến thời uy quyền của ông bị công khai thách thức. Ông bảo:

-         Ta sẽ đẻ mắt đến mọi việc. Bảo với dân làng là ta chưa cho phép Chemban Kunju tậu thuyền.

 Ramanmuppan và Ayiankunju đắc chí ra về. Hai người đi hết nhà này sang nhà khác báo tin cho mọi người biết lệnh của trưởng làng. Ayiankunju cảm thấy chỉ có Velayiudan là không mảy may đếm xỉa gì đến họ. Tuổi trẻ không biết đến nguy hiểm. Nhưng rồi nó sẽ phải hối hận. Tình hình đó làm Chakki lo lắng. Bà đã từng được nghe về những nhà bị khuynh gia bại sản vì làm phật ý trưởng làng. Những nhà đó phải khăn gói bỏ làng mà đi. Và đừng hòng đến ở một làng chài nào khác. Bàn tay của trưởng làng vươn dài tới khắp nơi. Những người ấy bị loại trừ khỏi cộng đồng dân chài.

 Ngày nay, quyền lực ấy không còn hoàn toàn như trước nữa. Thời thế đã đổi thay. Dẫu vậy, nếu trưởng làng đã không bằng lòng thì ngay cả thời nay cũng khó kiếm được người đi làm với mình tại các làng chài. Rất có thể mình sẽ bị tẩy chay hoàn toàn. Lẽ ra Chemban phải mang lễ vật đén nhà trưởng làng xin phép trước rồi hẵng đi tậu thuyền và lưới. Vợ chồng ông có làm hại gì ai cho cam? Vậy mà khắp làng này, ở đâu Chemban và gia đình ông cũng trở thành đầu đề bàn tán. Phụ nữ thì vẫn cứ bảo tội chính của họ là có đứa con gái lớn mà không chịu gả chồng.

 Karuthamma thầm nghĩ giá như cô không ra đời thì hơn. Cô đã gây cho cha mẹ cô biết bao điều rắc rối buồn phiền!Cô ghét thân mình sao lại lớn lên như vậy. Cô chưa mảy may làm điều gì để nhơ bẩn cho làng xóm. Vả lại, giả sử cô có phải sống cuộc đời người con gái không chồng đi nữa, thì chuyện đó có động chạm đến ai đâu. Nhưng cách lập luận ấy không giải thoát cho cô được mảy may.

Người mẹ và cô con gái nóng ruột chờ đợi Chemban về.

 Bên nhà Kalikunju có bốn năm người đàn bà đang tụ tập. Họ đang kháo nhau về Karuthamma và gia đình cô. Chakki đứng nấp nghe trộm. Một người nói Karuthamma dan díu với Parikutti, người ấy đã thấy hai đứa đùa cợt và đùa giỡn với nhau dưới bóng thuyền. Và đây là nguyên do vì sao Karuthamma chưa lấy chồng.

 Chakki không chịu nổi thứ chuyện ngồi lê đôi mách ấy. Từ chỗ nấp, bà nhảy bổ ra như một con hổ. Và thế là xảy ra lời qua tiếng lại giữa mấy người đàn bà.

Một người bảo chính Chakki hồi trẻ cũng đã là câu chuyện đầu lưỡi của cả làng. Chakki trả miếng, hỏi ai là bố của một trong những đứa con nhà Kalikunju. Bố nó là tay lái cá Hồi giáo đi mua cá kho từ nhà này sang nhà khác trong làng chứ còn ai vào đấy! Những người đàn bà làng chài đều đã tụ tập tại đây, và trước họ là mẹ họ, bà họ cũng thế. Người nào cũng có chuyện để nói. Nhưng hôm nay, có mỗi mình Chakki một phe, còn những người khác về hùa với nhau chống lại bà. Chakki đối đáp chống trả hết sức mình.

 Đứng ngoài hàng rào, Karuthamma nghe được hết. Cô bàng hoàng. Phải chăng mẹ cô cũng đã từng yêu ai hồi trẻ? Và tất cả những người phụ nữ ấy có làm nhơ bẩn làng biển này không? Có lẽ nào những truyền thống làng biển lại không có ý nghĩa gì? Hay tất cả chỉ là chuyện vu vơ? Và dù cho có những chuyện xấu xa đi nữa, biển bây giờ vẫn như biển tự ngày xưa. Ngay hôm nay, thuyền vẫn ra khơi. Đánh cá về vẫn đầy khoang. Và người dân chài vẫn làm ăn khấm khá lên. Vậy thì tất cả những câu chuyện này có  nghĩa lý gì?

Cãi nhau hăng lên, đám phụ nữ quay sang chuyện Karuthamma. Cô bịt tai lại. Bịa đặt ghê gớm chưa! Họ bảo cô là người tình của Parikutti.

Họ nói phải là người như Parikutti mới nuôi nổi cô. Bố mẹ cô làm ăn phát đạt là nhờ ở anh. Và vì không muốn để mất chỗ nhờ vả đó nên bố mẹ cô mới không gả cô cho ai.

 Karuthamma nghĩ: cứ cái kiểu ấy thì những chuyện mẹ cô kể về người khác, và những chuyện người khác kể về mẹ cô, chắc đều bịa hết.

-         Đợi đấy rồi bà sẽ biết. Trưởng làng đã định đoạt rồi.- Kalikunju dọa Chakki.

 Chakki không chịu thua. Bà quật lại:

-         Trưởng làng định đoạt cái gì nào? Trưởng làng thì làm gì vào đây?

-         Trưởng làng biết cách xử trí đối với những kẻ không tuân theo luân thường đạo lý – Karuthapennu nói

-         Ông ấy sẽ xử trí với chúng tôi. Chúng tôi sẽ trở thành người Hồi giáo hay người Thiên chúa giáo. Đến nước ấy thì trưởng làng làm gì? Chakki hỏi

-         Đã thế sao không nói thẳng ra? Bà đã nghĩ trước khi đem con gái gả cho đứa con trai Hồi giáo chứ gì? Một người phụ nữ khác nói.

-         Ấy thế lại tốt đấy, tốt cho cả mẹ lẫn con, - một người khác chêm vào.

-         Thì có gì sai trái? Chakki hỏi. Trong đời chưa bao giờ Karuthamma có tâm trạng rối bời như bây giờ. Có phải là nỗi đau không? Khó mà nói được. Hay là một trạng thái nhẹ nhõm đột nhiên mà có? Cô cũng không biết nữa. Trong phút quẫn, cô gọi mẹ rõ to. Nghe tiếng gọi, Chakki bỏ về. Bà cãi vã thế là đủ rồi.

 Về nhà, Chakki vẫn còn lẩm bẩm mãi những gì nghe không rõ. Karuthamma muốn hỏi mẹ nhiều nhưng không dám. Ý nghĩ nhà cô có thể  trở thành người Hồi giáo cứ lẩn quẩn trong đầu. Trí óc cô mệt mỏi rã rời.

 Có phải là điều tự nhiên không? Cô đã rơi vào vòng yêu đương, nhưng lại thuộc về cộng đồng được rào chắn bằng những điều nghiêm cấm và những nề nếp nghiêm khắc. Nếp sống của họ như thế đấy. Nó là kết quả của cuộc sống cơ cực nhiều gian nguy của họ, lúc nào cũng phải chiến đấu với thiên nhiên. Trở thành người Hồi giáo đối với Karuthamma xem ra là lối thoát tốt nhất khỏi cái thành trì này. Chỉ cần quyết định là tốt đẹp mọi việc. Trở thành người Hồi giáo! Rồi sau sẽ ra sao? Ăn vận như một người con gái đạo Hồi, mặc áo choàng, đeo hoa tai vàng, cô sẽ đến với Parikutti.Anh sẽ mừng rỡ biết bao. Rồi Parikkutti có quyền say đắm nhìn cô. Cô không hiểu được hết ý nghĩa việc này. Và cô khỏi phải sống một quãng đời còn lại làm vợ một người đánh cá ngày nào cũng đi biển.

 Nhưng mẹ cô có nói thực không? Có thể bà chỉ nhỡ mồm nói trong cơn tức giận. Cô sợ không dám hỏi. Cô có thể bị hiểu nhầm là cô muốn thế.

 Mấy hôm sau, thuyền của Chemban tậu được về làng. Đó là thuyền của Panlikunnat Kandandoran, một ngư dân nổi thiếng thuộc đẳng cấp Valakkaran, một chiếc thuyền đã lừng lẫy một thời. Bây giờ nó đã hơi cũ, nhưng ở làng Chectala không có thuyền nào địch nổi nó. Người dân làng biển này đều biết thế. Cớ sao Kandankoran lại đem bán chiếc thuyền này đi, dù nó đã hơi cũ? Ông ta đang sa sút. Ông ta sống quá xa hoa và huyênh hoang, nên cuối cùng ông ta phải bán thuyền.

 Mọi người đổ xô ra xem. Trong thân tâm, họ có phần ghen tị thấy Chemban tậu được chiếc thuyền đẹp.

-         Niềm tự hào của dòng họ Panlikunnat đã về tay Chemban Kunju với chiếc thuyền này đây – Achakunju nói với bạn bề.

 Ayiankunju rủa một câu và nhổ nước bọt đánh toẹt một cái

-         Một người như Chemban làm sao thừa hưởng được danh tiếng của một người quí tộc trong tầng lớp ngư dân. Kandankoran có màu da nâu sáng, gương mặt ông nói lên sự thịnh vượng của ông. Giá mà các người được nhìn thấy ông ta đứng chờ thuyền của mình đi biển về , ăn vận sang trọng, đường hoàng và tự tin. Sao các người có thể so sánh thằng cha này với ông ta?

 Ramanmuppan cũng nhận xét:

-         Nếu Chemban sẽ cư xử như Kandankoran thì mụ Chakki gầy còm, hốc hác, đen đủi cũng phải ăn mặc như Pappikunju, người vợ kiều diễm của Kandankoran chứ. Các bạn đã trông thấy bà ta chưa?

 Ayiankunju nói:

-         Thấy rồi. sắc đẹp của bà ta làm mọi người lóa mắt.

 Về đến nhà, Chemban sững người trước những chuyện nghe được và những việc mà ông ta phải đương đầu. Lúc trên đường về nhà, lòng ông tràn ngập vui sướng. Tậu được chiếc thuyền này là một dịp may bất ngờ. Ông muốn về kể tỉ mỉ cho vợ nghe ông đã đến gặp Panlikunnat Kandankoran tại nhà như thế nào, đã ăn bữa tối ở đấy ra sao và tất cả những gì diễn ra. Ông còn muốn kể cho Chakki nghe về Pappikunju người vợ của Kandankoran, và sắc đẹp của bà ta. Trái lại , ông được đón tiếp bằng tin chẳng lành.

 Người ta lên án ông chỉ vì ông không xin phép trưởng làng trước khi đi sắm thuyền. Sự thật đúng như thế. Ông đã phá vỡ một nề nếp lâu đời, rất lâu đời. Ông đã phải vất vả khó nhọc biết bao mới gom góp đủ tiền mua thuyền và lưới. Ông không thể trích ra hai mươi nhăm rupi lễ lạc trưởng làng được. Dù sao, ông không tưởng tượng nổi chuyện ấy lại trở thành một vấn đề nghiêm trọng đến thế.

 Tuyệt vọng, không biết xoay sở ra sao, ông quay sang hỏi vợ:

-         Chúng mình đã làm gì họ?

-         Không phải là chúng mình đã làm gì họ. Đây chỉ là thói ghen ghét thôi.

 Đúng vậy. Nhưng mọi việc lẽ ra sẽ ổn hỏa nếu như họ có khoảng hai mươi nhăm rupi. Nhưng ông lấy tiền ấy ở đâu ra bây giờ? Dù thế nào, ông cũng phải dành ra một ít tiền để mua sắm những thứ cần dùng trên thuyền chứ? Hiện nay, ông chỉ còn vỏn vẹn có một cái lưới.

 Chemban Kunju lần lượt kể hết với vợ những nỗi phiền muộn của mình. Ông còn biết kể với ai bây giờ? Và có ai khác lại chịu nghe tất cả những chuyện đó? Nhưng Chakki không tìm cách khuyên giải ông. Bà hỏi:

-         Tại sao ông lại đi buộc vào người gánh nặng khốn khổ ấy?

 Chemban lặng im. Có lẽ ông cảm thấy quả thực ông đã ôm lấy một gánh nặng quá sức. Mọi việc gờ đây đã xong xuôi. Chính những người dân làng ông chống lại ông

-         Giá đem gả con gái với số tiền ít ỏi mà ta có thì liệu tai họa này có xảy ra không? Chakki hỏi.

 Chemban không trả lời. Đã có tham vọng lớn thì không thể bình yên. Có lẽ nên xoay xở, lo toan với những gì mình có thì hơn.

 Tối đến, Chemban bảo vợ:

-         Giá tôi có khoảng ba mươi lăm rupi thì mọi chuyện ổn hết. Chakki lấy ra tất cả món tiền mà bà đã bí mật cất riêng. Như vậy là đồng tiền để dành cuối cùng của bà đã bỏ ra rồi.

-          Ông đã thấy vất vả khó khăn chưa. Ví thử trước đây ông mua cho tôi một thứ gì đó, thậm chí chỉ là một thứ trang sức nhỏ mọn nhất…nhưng lúc bấy giờ ông đâu có nghe tôi

 Chemban chịu là phải.

-         Có một cách bà nó ạ.

-         Cách gì?

-         Đó là…- Chemban ngập ngừng – Tôi mà tóm được thằng nhóc phổi bò ấy là xong.

 Chakki lấy tay bịt miệng chồng. Bà không biết Karuthamma ngủ hay chưa.

 Chemban gỡ tay vợ ra và hỏi:

-         Bà làm cái gì thế?

-         Nói khe khẽ chứ.

-         Được, nhưng sao nào?

 Đó là chuyện không ai đem kể với người bố, song vẫn cần thiết nói ra. Chemban hỏi lại, Chakki nói nhỏ vào tai chồng:

-         Con Karuthamma nó bảo làm thế là chuốc nhục vào người. Sẽ lôi thôi nếu nó biết…

-         Thế thì còn cách nào khác đâu?

-         Chính tôi cũng đang nghĩ, sau một lát. Chemban hỏi

-         Hiện giờ nó có ở nhà không?

-         Có lẽ có.

-         Để tôi gặp nó xem

 Chakki lặng thinh. Chemban mở cửa bước ra ngoài.

 Karuthamma đang ngủ. Cô không hay biết gì về những sự việc đang xảy ra. Khi Chemban về, mặt ông tươi tỉnh, hớn hở. Rõ ràng ông đã đạt được nhiều điều mong muốn.

-         Thằng nhỏ tội nghiệp. Nó tốt lắm. Đang giắt trong người ba mươi rupi, nó đưa hết cho tôi.

 Sáng hôm sau, Chemban đến gặp trưởng làng. Thoạt tiên trưởng làng rất tức giận, song chẳng mấy chốc ông ta đã nguôi. Ông bắt Chemban phải thỏa thuận gả chồng cho con gái càng sớm càng tốt. Ngoài ra, hàng ngày đánh được bao nhiêu cá, Chemban còn phải đem một phần đến biếu trưởng làng. Chemban phàn nàn về thói đố kị của làng. Trưởng làng bảo ông cứ yên tâm, trưởng làng sẽ để ý giải quyết.

 Thế là lúc ấy, Chemban đã vượt qua được những khó khăn. Nhưng muốn cho chiếc thuyền xuống nước có đủ các thứ cần dùng thì phải có thêm năm trăm rupi nữa. Món tiền ấy phải tìm ra bằng được.

-         Bằng cách nào? Chakki hỏi

-         Lại thằng Parikutti sẽ đem đến cho ta. – Chemban trả lời

 Chakki choáng váng. Hai vợ chồng thực sự to tiếng với nhau về việc này, nhưng Karuthamma vẫn không hay biết gì hết. Lấy quyền người chồng, Chemban bắt vợ phải đi vay.

-         Không. Tôi không đi.

-         Vậy cứ để yên thuyền trên bờ

-         Cứ mà để

Nhưng Chakki không đành lòng để thuyền nằm yên trên cạn. Bà sợ nếu bà không nhượng bộ thì Chemban nhất quyết không hành động.

-         Được nhưng ông phải trả nó đủ nợ nhé. Chemban hứa sẽ trả hết tiền nợ lẫn lãi.

 Thế là Chakki đến gặp Parikutti hỏi vay tiền. Đêm đó, bên nhà sấy cá của Parikutti bán đi nhiều cá khô. Và thuyền của Chemban chuẩn bị xuống nước với đầy đủ giàn lưới  và các thứ cần dùng.

Bây giờ mới đến chuyện ai sẽ đi làm cho Chemban. Trưởng làng cho gọi những người đánh cá già giặn và nhiều kinh nghiệm đến để thu xếp. Thực ra không có gì khó khăn. Ai cũng muốn làm cho Chemban một khi đã thấy thuyền.

 Achakunju hy vọng Chemban sẽ hỏi ý kiến mình về mọi chuyện và tin chắc mình sẽ được mời đi làm cho Chemban. Ông đã để xảy ra mối bất hòa trong gia đình ông cũng chính vì việc ấy. Vì bạn ông đã sẵn sàng đấu tranh ngay cả trưởng làng. Thế nhưng, hai người gặp nhau mấy lần mà Chemban vẫn không ngỏ ý gì. Cheman chọn mười hai ngư dân trong làng làm việc trên thuyền của ông. Achakunju không nằm trong số đó.

 Làng chài nào cũng có tục lệ lâu đời là trước hôm hạ thủy thì phải có một bữa cỗ nho nhỏ. Chemban mua chịu mọi thứ cho bữa cỗ ấy ở hiệu Hatxan Kutti. Ông phải mời một số họ hàng và bạn bè ở các làng bên Kakkadam và Punnuppara. Ông sai Karuthamma đi mời.

 Bước dọc  theo bờ nước, chìm đắm trong suy nghĩ, Karuthamma bỗng nghe thấy câu hỏi thân quen:

-         Nhà em sẽ bán cá cho anh chứ?

 Karuthamma sững sờ đứng lại. Parikuttti đang đứng trước mặt cô. Anh ở đâu và xuất hiện như thế nào? Karuthamma lặng im. Thậm chí cô cũng không nói là cô sẽ bán cá cho anh nếu được giá cao nữa. Cô không còn là cô gái Karuthamma trước kia. Cô cúi gằm mặt.

-         Karuthamma giận anh à? – Parikutti hỏi

 Cô vẫn không nói. Tim cô đập mạnh, khéo vỡ mất.

-         Nếu em không thích anh sẽ không nói với em nữa vậy.

 Thực ra, cô muốn nói với anh rất nhiều, muốn hỏi anh rất nhiều. Cô còn muốn hỏi anh là liệu cô có thể cải giáo theo đạo anh được không?

 Cô đứng đấy, dưới  bóng một con thuyền trên bờ cát. Parikutti không dứt mắt nổi khỏi bộ ngực thở phập phồng của cô. Và cô không bảo anh đừng nhìn cô như thế nữa.

Karuthamma ngẩng đầu lên:

-         Để em đi cậu Muthalali ạ.

 Nhưng có phải Parikutti giữ cô lại đâu. Cô không bỏ đi thẳng được ư?

-         Nhỡ ra có ai thấy chúng mình,  - cô bồn chồn nói tiếp. Đi được vài bước, cô nghe thấy tiếng gọi:

-         Karuthamma!

 Có cái gì khác thường trong giọng nói, trong tiếng gọi. Tai cô, lòng cô trào dâng một cảm giác mới lạ. Karuthamma đứng sững lại như thể bị ai đó đột ngột níu lấy chân. Anh không bước lại chỗ cô, tuy cô thầm chờ đợi.

 Cả hai đều không biết họ đứng như vậy bao lâu.

Biển không nổi sóng cồn. Trời không lay gió mạnh. Biển mỉm cười, những làn sóng nhỏ chạy lô xô rồi tan ra thành đám bọt trắng xóa. Những chuyện tình như thế đã diễn ra tại làng biển này từ lâu rồi.

 Mỗi niềm hy vọng của Parikutti sau cùng kết thành câu hỏi:

-         Karuthamma em có yêu anh không?

-         Có – cô trả lời mà không biết mình đã nói.

-         Yêu riêng mình anh chứ?

-         Vâng, riêng anh.

 Giọng nói của cô làm cô lảo đảo như khi nghe tiếng sấm, đó là lúc cô sực tỉnh và hiểu ra tất cả sức mạnh của những lời cô nói. Cô nhìn thẳng vào gương mặt anh. Mắt họ gặp nhau. Họ đã nói với  nhau tất cả. Họ đã ngỏ lòng với nhau rồi.

Và Karuthamma bước tiếp đi.

(còn tiếp)

Nguồn: Mùa tôm. Tiểu thuyết của Thakagi Xivaxankara Pillai: Giải thưởng viện Hàn Lâm Văn học Ấn Độ (1957). Hoàng Cường dịch. In lần thứ 2. NXB.Tác phẩm mới, (sau đổi là NXB Hội Nhà văn). 1982. 140 tr.

 www.trieuxuan.info