Năm
Hôm sau từ tang tảng sáng, hầu hết dân làng đã tụ tập ngoài bãi để dự buổi hạ thủy chiếc thuyền của Chemban. Như thường lệ, khi một chiếc thuyền mới được hạ thủy thì tất cả các thuyền khác trên bãi đều phải ra biển cùng một lúc. Chakki, Karuthamma và Panchami cũng có mặt ngoài bãi biển. Panchami kín đáo chỉ cho Karuthamma thấy Parikutti đứng ở gần. Karuthamma bấm Panchami ra hiệu bảo em yên tâm
Ramanmuppan gọi ra những người ra muộn, còn Ayiankunju thì rủa ầm lên.
- Đã biết hôm nay có thuyền mới hạ thủy sao bọn ấy lại ra muộn thế?
Những tay chài làm cho thuyền Chemban đã đến đúng giờ và đứng sang một bên. Một người trong bọn cất tiếng hát bài ca Parikutti thường hát. Đó là một bài ca lâm ly thống thiết.
Bên trên những tàu lá dừa cao ngất ở phía đông, mặt trời còn nán lại xem thuyền của Chemban xuống nước. Nữ thần Biển xem chừng cũng vui vẻ. Tất cả các tay lưới đều đã đứng sẵn sàng quanh thuyền của mình. Thuyền Chemban xuống nước đầu tiên. Ayiankunju cất cao tiếng hoan hô. Mọi người hoan hô theo. Bãi biển vang động tiếng reo hò của người đánh cá.
Ramanmuppan bảo:
- Này Chemban Kunju, ông cầm chèo cái đi.
Chemban cầm lấy cái chèo đặt lên đầu. Ông lâm râm cầu khẩn các vị thần. Mọi người cùng hợp lức đẩy thuyền. Chiếc thuyền miết trên cát kêu kin kít rồi trượt xuống bãi biển, cưỡi lên các con sóng vừa xô tới. Karuthamma và Chakki đứng khoanh tay, mắt nhắm nghiền. Khi hai mẹ con mở mắt ra thì chiếc thuyền đang đưa trên ngọn sóng, tiến xa ra ngoài khơi về phía tây như một con chiến mã chạy nước kiệu nhẹ nhàng duyên dáng.
Theo truyền thuyết, chuyến đi biển đầu tiên của con thuyền chứa đựng những dấu hiệu báo trước số phận của nó sau này. Ramanmuppan hỏi và Ayiankunju đứng trên bờ theo dõi xem tương lai của nó.
- Triển vọng ra sao, Ayiankunju? – Ramanmuppan hỏi
- Nó đang chẳng theo hướng tây đấy ư? – Ayiankunju đáp.
- Đúng, nhưng nó lại đang dạt về hướng nam. Chakki tò mò sán lại gần. Bà nóng lòng muốn biết sự đánh giá của các bô lão. Bà hỏi:
- Ông Ayiankunju ơi, điềm có lành không ông?
Ra vẻ cái gì cũng tinh tường, Ayiankunju bảo:
- Tốt đấy, bà Chakki ạ. Bà không bao giờ phải túng thiếu đâu.
Nghe thấy vậy, Chakki chắp hai tay cầu nguyện. Bà cầu khẩn Nữ thần Biển phép lực vô song. Con thuyền lao vùn vụt ra biển khơi. Nó lao đi rất nhanh như vững lòng tin ở thắng lợi.
- Thuyền nhà ta được thần linh phù hộ, phải không mẹ? – Karuthamma hỏi
- Thuyền nhà ta có một dáng đi riêng. – Chakki dõi mắt nhìn ra biển , đáp lại
- Có gì mà ngạc nhiên hả bà Chakki? Ayiankunju bảo- Bà vừa mới nhận thuyền, nhưng bà biết rõ nguồn gốc của nó rồi. Không đâu có được một con thuyền nhiều may mắn hoặc nhiều điềm lành như nó. Cái gì thuộc về Panlikunnat Kandankoran mà chẳng thế. Bà vợ ông ta thật là người quí giá. Mà lại kiều diễm làm sao! Và ngôi nhà của ông ta mới tuyệt vời nữa chứ! Cái số ông ta nó thế đấy. Bây giờ nhà bà được chiếc thuyền của ông ta, tức là vận may đã đến với bà, bà Chakki ạ, vận may của bà đấy
Sau khi các thuyền khác lần lượt ra khơi, trên bờ chỉ còn lại Chakki , hai cô con gái bà và Parikutti. Parikutti hơi rùng mình trong làn gió lạnh. Anh chầm chậm bước lại chỗ Chakki. Karuthamma tránh đi, bước ra đằng sau mẹ, nhưng Panchami thì cứ đứng trân trân nhìn thẳng vào mặt Parikutti.
Parikutti hỏi câu thường lệ, nhưng lần này anh hỏi người mẹ. Không hiểu là đùa hay vì không biết hỏi câu gì khác mà từ trước đến nay anh chỉ có một câu hỏi ấy:
- Bà sẽ bán cá cho nhà cháu chứ?
- Có chứ, cháu ạ. Không bán cho cháu thì bác bán cho ai?
Chakki không hiểu ý nghĩa của câu hỏi ấy, bà sẽ không bao giờ nhận ra được ý nghĩa của nó. Đây không phải là câu hỏi tình cờ, nó chứa đựng cả một nỗi lòng.
Đứng sau mẹ, Karuthamma nói:
- Mẹ ơi, con thấy lành lạnh.
Đúng vào ngày thuyền đi biển chuyến đầu tiên, Chakki không thể chia tay với Parikutti mà lại không nói với anh một điều.
- Nhờ có anh mà hôm nay thuyền được xuống nước đấy. Không có anh thì không thể có ngày hôm nay.
Parikutti lặng yên không đáp. Karuthamma sung sướng thấy mẹ đã có cách để bày tỏ lòng biết ơn
- Hết mùa tôm vào tháng bảy, nhà bác sẽ trả lại tiền anh. – Chakki nói tiếp
- Đừng bác ạ, bác coi như cháu không muốn lấy lại tiền
- Không muốn lấy lại tiền à? Thế nghĩa là thế nào?
- Cháu không bao giờ có ý nghĩ là món tiền ấy phải được hoàn lại – Parikutti nói.
Chakki không hiểu. Karuthamma thì hiểu, và gò má cô ửng đỏ. Một thoáng nghi ngờ thoáng qua óc Chakki lúc đó.
- Thế là thế nào hả cháu?
- Không bác ạ. Cháu không muốn lấy lại tiền –Parikutti rắn rỏi nói.- Karuthamma hỏi tiền cháu để mua thuyền và lưới. Thế là cháu đưa. Cháu không muốn lấy về.
Trong khoảng khắc, Karuthamma cảm thấy trời đất tối lại, đầu óc cô quay như chong chóng.
Chakki hỏi, hơi xẵng:
- Tại sao anh phải đưa tiền cho Karuthamma? Nó là gì đối với anh? – Bà nói tiếp, cao giọng hơn- Không, không được đâu. Chúng tôi không muốn có chuyện như vậy. Anh phải lấy lại tiền của anh.
Parikutti hiểu rằng Chakki nói nghiêm trang.Anh lặng im. Như một người mẹ bày cho con điều hay lẽ phải, Chakki bảo:
- Cháu ơi, gia đình bác thuộc đẳng cấp dân chài. Cháu không nằm trong cộng đồng bà con ngư dân như nhà bác. Cháu và Karuthamma thuở nhỏ chơi đùa với nhau ngoài bãi biển. Chuyện ấy lâu rồi. Nhà bác sẽ gả nó cho người con trai dân chài tử tế. Và cháu sẽ phải lấy một cô gái tử tế thuộc cộng đồng nhà cháu.
- Hai đứa trẻ người non dạ, chưa hiểu việc đời đâu – Bà nói tiếp – Hai đứa không được chuốc lấy tiêngs xấu. Dù chỉ gặp nhau thế này, nhưng nhỡ có ai thấy thì người ta sẽ kháo chuyện. Xem này, quanh đây có người đấy.
Chakki gọi con gái và toan đi. Nhưng bà đứng lại, quay sang trìu mến nói với Parikutti:
- Cháu ơi, cháu hãy nghe lời bác. Cháu phải lấy lại món tiền ấy.
Chakki bước đi trước. Karuthamma và Panchami theo sau.
Parikutti thẫn thờ nhìn ba mẹ con đi xa.
Khi mặt trời mọc, Chakki và hai con lại ra bãi. Tất cả các thuyền đều đã ra xa tít ngoài biển. Xem chừng hôm nay đánh được nhiều cá.
- Hôm nay đánh được loại cá gì hở mẹ? Karuthamma hỏi
- Xem chừng là cá mòi.
- Có nghĩa ngay từ đầu nhà ta đã làm ăn tốt- Karuthamma phấn khởi reo.
- Đều nhờ ơn Nữ thần Biển con ạ. Rồi, như một đứa trẻ vòi mẹ, Karuthamma nói:
- Mẹ ơi, nhà ta phải giao mẻ cá đầu tiên cho cậu Muthalali chứ mẹ?
Chakki không nổi nóng. Bà không hỏi xem cậu Muthalali là gì đối với Karuthamma. Chakki cũng nghĩ như cô, nhưng trong óc, bà có một điều nghi hoặc.
- Tao không biết bố mày liệu có chịu nghe không.
Karuthamma nghĩ ra một cách để thực hiện ý định của mình:
- Khi thuyền về gần bờ, con và mẹ ra đứng chờ sẵn. Và mẹ phải bảo với bố giao mẻ cá đầu tiên cho cậu Muthalali.
Chakki nhận lời. Đây là một việc hệ trọng. Một việc cần làm.
Nhưng lại nảy ra một vấn đề khác. Mấy bà hàng xóm, Nanlapennu, Kalikunju, Kungipennu và Laksmi đến gặp bà, nêu lên một yêu cầu đặc biệt. Kungipennu hỏi nhà bà có ý định bán gộp cả mẻ cá đánh được trong ngày cho bọn lái buôn hay không, hay sẽ chia nhỏ ra làm nhiều mớ bán cho họ. Ở cái làng này có cái lệ là thường bán cả mẻ cho các tay buôn cá, khiến cho phụ nữ trong làng muốn đem cá về miền đông bán lẻ bị bọn lái buôn hớt tay trên cả.
- Chúng mình khỏi phải nói, Chakki ắt hiểu- Kungipennu bảo.
Chakki quả đã hiểu vấn đề của chị em phụ nữ làng chài. Nếu họ phải mua lại của bọn lái buôn rồi đem đi bán thì còn gì lời lãi. Chúng đòi giá bao nhiêu, họ cũng phải chịu, ngoài ra lại còn phải nghe chúng chửi rủa nữa.
- Các chị bảo tôi làm gì? Chakki hỏi
- Chị cứ để lại mẻ cá nhà chị cho chị em chúng tôi đi bán- Nanalpennu nói giọng chắc nịch
Chakki không biết nói gì. Đều là hàng xóm láng giềng với nhau cả, và họ nói đúng. Nhưng bà không thể nhận lời trước, chắc đâu Chemban đã ưng thuận. Với lại Parikutti đã hỏi mua cá rồi. Bà cũng không thể kể với họ chuyện đó được.
- Sao chị không nói gì, Chakki? – Kalikkunju hỏi- Có phải vì Chemban không đồng ý chăng? Chị phải nói mạnh vào. Chính chị đã góp phần sắm thuyền lưới bằng cách đem cá vào mạn trong để bán đó thôi.
Chakki nhận đúng là như vậy.
- Chị còn định đi với chúng tôi vào miền trong bán cá nữa không? Laksmi hỏi.
- Sao các chị lại hỏi thế? Dù nhà tôi có đến chục chiếc thuyền thì Chakki vẫn mãi mãi là Chakki.
- Đó không phải là ý tôi muốn nói – Laksmi chữa – tôi không có ý nói chị đã thay đổi. Tôi chỉ muốn biết chị có dành ra một ít trong mẻ cá để chia cho chúng tôi không.
- Không biết ông nhà tôi có bằng lòng hay không cơ chứ.- Chakki thấy bà đành chịu bó tay trong biệc này.
- Chị phải bảo với ông ấy- Nanlapennu nói – Chị mà bảo chắc sẽ được.
Kalikunju đã bảo Karuthamma:
- Cháu cứ phải nói với bố cháu. Karuthamma đã trả lời rành rọt, dứt khoát:
- Cháu không nói.
Nhưng Panchami hứa sẽ nói với bố, vì cô cũng muốn có phần. Mỗi lần thuyền về, cô muốn nhặt lấy một thúng cá đem phơi cất để riêng. Cô muốn hôm nào cũng sẽ làm như vậy. Nếu dân lái mua gộp cả mẻ thì không có phần.
Chakki không biết làm thế nào, đành nói: “ Để tôi thử xem”. Bà biết có nói cũng không xong. Thế nào mọi người cũng sẽ phàn nàn kêu ca.
Đến trưa, trẻ con và phụ nữ đem sọt đứng thành dãy ngoài bãi. Dân buôn cũng có mặt. Xa tít ngoài biển, hải âu sà cánh xuống các thuyền đánh cá. Rõ ràng là lưới đang được kéo lên. Mọi người bắt đầu đoán xem hôm nay đánh được loại cá gì. Lão lái buôn Kada cho rằng có thể là một mẻ lẫn lộn nhiều loại cá con. Dù là cá gì đi nữa thì đây cũng là một mẻ cá tốt, đó là điều chắc chắn. Bỗng có hai con hải âu từ ngoài biển bay vào. Một con ngậm một con cá ở mỏ. Mọi người ngẩng đầu lên nhìn.
- Cá trích – mọi người reo lên.
Chakki lại lầm rầm cầu xin Nữ thần Biển phù hộ.Bây giờ đoàn thuyền đang lên đường trở về, lướt trên ngọn sóng. Đã biết là cá gì rồi nên trên bờ rất nhốn nháo, ồn ào, Kungipennu, Nanlapennu, Kalikunju và Lanksmi đứng sát cạnh Chakki. Karuthamma đánh đố với mẹ xem thuyền nhà ở đâu, nhưng chẳng mấy chốc nhận ra ngay chiếc đi cuối cùng đang lao vùn vụt như chim bay, lướt nhẹ từ ngọn sóng này sang ngọn sóng khác. Xem ra có vẻ khoang thuyền đầy ắp cá.
- Thuyền nhà ta chỉ có một cặp chèo thôi à? – Panchami nói, khó tin. Chả là các tay chèo chèo quá đều và nhịp nhàng.
Đoàn thuyền tiến vào bờ như một đám rước lớn. Bên trên bay lượn những con hải âu. Tiếng reo hò phấn khởi vang xa tít ngoài khơi.
Đứng ở mũi lái chiếc đi đầu là Chemban. Không phải là đứng, ông khác nào đang nhảy múa, mái chèo cái của ông đang vẽ thành những vòng tròn, một nửa vòng trong nước, một nửa trong không khí. Tưởng như ông đứng trong không trung, bên trên mặt thuyền. và chiếc thuyền lướt cao trên đỉnh sóng, chỉ thỉnh thoảng mới chạm nhẹ vào ngọn sóng.
Thật là một cảnh tượng kinh hoàng. Ai nấy đều cảm thấy chiếc thuyền ấy có một cái gì hùng vĩ.
- Các bà ơi, đừng ai nói gì nhé. Đừng làm gì xúi nhé. – Chakki van vỉ
Thuyền cập bờ. Những người trên thuyền đặt mái chèo xuống, nhảy lên bờ rồi kéo thuyền lên bãi cát. Panchami đứng quanh đám trẻ con xúm xít quanh thuyền.
Chemban nhảy vọt lên bờ,hét to một tiếng. Đám trẻ con kêu ré, chạy toán loạn. Nhưng Panchami vẫn đứng yên. Việc gì cô phải sợ?
- Không đứa nào được mót cá con dưới huyền. Chemban hét.
Ông tóm được Panchami và đẩy cô một cái. Panchami ngã chúi, kêu lên một tiếng: “Mẹ ơi”. Chakki và Karuthamma bật khóc. Có ai đó thốt lên:
- Lạy trời, loại người nào thế? Quỷ sứ ư?
Panchami nghĩ mình là con nên có quyền đến gần thuyền của bố nhặt cá. Chemban không nhận ra con ư? Người ta không được mờ mắt như thế.
Mẻ cá ông đánh được đã tự nó sinh sôi nảy nở trên biển. Không có ai phải gieo trồng hoặc chăn nuôi gì nó. Vậy thì một phần trong mẻ cá ấy phải thuộc về những người nghèo khó đến nhặt cá loại. Đó là luật của biển.
- Đồ độc ác, nhẫn tâm!- Chakki kêu lên và kéo Panchami lại mình. Bà và Karuthamma xoa cho nó. Con bé bị ngã rất đau.
Các tay lái buôn xúm xít quanh thuyền. Parikutti đứng hẳn lên trước, Chemban đưa mắt nhìn như không quen biết ai.
- Chemban Kunju, ông định lấy mẻ cá của ông hôm nay bao nhiêu? – Tay lái Khada hỏi.
Kungipennu, Laksmi và những người đàn bà khác loay hoay chạy đi chạy lại xung quanh. Panchami lúc này hứa hỏi cá cho họ, bây giờ còn đang nằm sóng sượt , thở khó nhọc, bên cạnh có Chakki. Đám lái buôn thì đang mặc cả.
- Hay ta cứ hỏi xem – Kungipennu bảo với các bà bạn. Nanlapennu không nghe. Bà bảo: “Hỏi tên độc ác ấy làm gì?”
Những thuyền khác sắp lần lượt vào bờ. Chemban muốn bán xong mẻ cá của mình trước khi các thuyền khác về tới nơi.
- Ông sẽ bán cá cho tôi chứ? – Parikutti hỏi.
Chemban làm như không quen biết gì anh. Ông bảo:
- Có tiền không? Ta bán lấy tiền ngay.
Tay lái Khanda lập tức dúi vài ba tờ một trăm rupi vào tay ông. Việc mua bán thế là xong.
Parikutti chạy sang các thuyền khác. Thuyền nào cũng đã bán xong cá. Lúc Panchami đã phần nào bớt đau, Karuthamma nhác thấy chàng đang thất vọng đi về. Nàng nói với mẹ:
- Hôm nay cậu Muthalali không mua được tí cá nào, mẹ ạ!
Chakki bước lại gặp Parikutti. Bà nói:
- Cậu Muthalali, hôm nay cậu không mua được tí cá nào ư?
- Không ạ.
- Sao thế?
Parikutti lặng thinh nhưng Chakki đã hiểu. Bà đã nhìn thấy sự thay đổi diễn ra ở Chemban. Bà bảo:
- Lão ấy là y như bị ma ám.
- Cháu có đem một ít tiền. Cháu định trả sau cho ông ấy nốt. – Parikutti nói rồi bỏ đi.
Chemban chia phần cho những người làm trên thuyền của mình .
Ông rũ lưới đem phơi rồi về nhà. Ông nắm trong tay rất nhiều tiền. Ông đã bước vào một cuộc sống mới. Ông đã làm cực lực từ sáng đến giờ mà không thấy mệt.
Ngôi nhà không vui. Chemban giơ cho Chakki xem tập giấy bạc ông đem về nhà. Chakki có vẻ thờ ơ. Bà hỏi:
- Tiền ấy để cho ai?
- Ờ hay nhỉ lại có gì thế hả?
- Đi mà nhìn vào ngực con Panchami ấy.
Panchami đang khóc nấc từng tiếng.
Chemban đỡ con dậy. Ngực cô bé thâm tím, sưng vù.
- Tại sao mày lại đứng đấy con? – Chemban hỏi.
Chakki giải thích ý định của con. Nghe thấy thế Chemban thương con vô cùng. Con ông cũng đang cố kiếm tiền. Chemban hứa với con từ nay trở đi mỗi hôm sẽ cho con một sọt cá đầy.
Chakki hỏi chồng về Parikutti. Bà bảo:
- Thế chẳng phải là tồi à? Ai giúp cho ta sắm thuyền và lưới?
Chemban không hiểu nổi là ông sai trái.
- Tại sao ông không bán cá cho cậu ta?
- Để rồi tôi phải xoay sở ra sao? Tôi phải chia phần cho các tay chèo của tôi. Nếu tôi bán cho nó, nó sẽ trừ vào món tiền nhà ta nợ nó.
- Thế có nghĩa là cậu ta đã mất không số tiền và mất luôn cả quan hệ buôn bán của ông chứ gì?
Karuthamma cũng không giữ nổi bình tĩnh, cô nói:
- Dù sao đi nữa, bên nhà sấy cá hôm nay chẳng có gì để sấy.
Sáu
Chemban là người may mắn. Ở làng biển này, không ai đánh được mẻ nào bằng mẻ cá của ông. Cá ông đánh được thường nhiều gấp đôi người khác. Ông đã thả lưới là không bao giờ thả sai. Đó là một chuyện kỳ lạ.
Đến tối, lúc Chemban đếm tiền, Chakki thường bảo:
- Bây giờ ta phải cho con gái đi ở riêng thôi.
Chemban không bao gờ trả lời thẳng vào câu chuyện. Chakki hỏi tiếp: - Ông nghĩ thế nào. Không thể để nó cứ lẳng nhẳng mãi thế này. Chemban vẫn lặng thinh. Chừng nào ông còn kiếm được nhiều tiền thì chuyện đó đối với ông không phải là vấn đề gì lớn. Khi ông muốn, khắc ông sẽ giải quyết xong.
Chemban đã mua được mọi thứ cần thiết cho một chiếc thuyền. Bây giờ ông có thể đi biển vào bất kì mùa nào.
Nhà sấy cá của Parikutti hầu như đóng cửa. Anh chẳng có việc gì đáng gọi là việc. Anh không còn đồng nào. Apđula cha anh đến rầy la anh về công việc làm ăn. Ông bảo là Parikutti đã đem hết tiền cho một người con gái dân chài ngoài biển. Karuthamma nghe lỏm được những lời buộc tội ấy.
Cô giục mẹ trả nợ cho Parikutti. Cô kể cho mẹ nghe những gì Apđula đã nói với con trai. Còn gì nhục nhã hơn? Sự thật chẳng phải là Parikutti đã đem hết vốn liếng cho một người con gái dân chài đấy ư?
- Ta sẽ trả hết, hẵng đợi đấy. – Đó là câu trả lời của Chemban khi Chakki đả động đến.
Sau đó, Chemban bắt đầu những kế hoạch còn đồ sộ hơn nữa. Ông phải có hai bộ thuyền lưới. Ông phải có đất có nhà. Ông phải có tiền trong tay.
- Với lại, chả lẽ người ta cứ phải quần quật suốt đời à? Rồi có lúc phải nghỉ ngơi và hưởng lạc như Panlikunnat ấy chứ? – Chemban nói.
Ông quyết làm cho vợ mình béo ra một chút
- Ừ phải đấy. Ông cho rằng bây giờ tôi sẽ béo ra à? Chakki nói mỉa.
- Kệ thây mọi chuyện. Bà nó sẽ béo ra cho mà xem!
Trước kia, chưa bao giờ nghe thấy Chemban nói đến điều hưởng lạc. Nay ông đã nhiễm một quan niệm sống khác mất rồi. Bà hỏi:
- Ờ, ông sẽ hưởng lạc thế nào khi ông về già? Ông học được ở đâu thế? Hẳn đã học lỏm được ở một nơi nào đó thôi.
- Tất nhiên, người ta có thể chơi bời ngay cả lúc vè già. Đi mà xem Panlikunnat. Giá mà bà được thấy ông ta hưởng cuộc sống như thế nào. Tôi xin nói để bà biết, bà vợ ông ta là Pappikunju cũng trạc tuổi bà. Nhưng bà ta còn đẹp người lắm. Giá mà bà nhìn thấy bà ta với mái tóc chải ngược gọn gàng, đôi môi đỏ chon chót và dấu đẳng cấp trên trán. Nhìn bà ta thật sướng mắt như ngắm vàng mười ấy chứ! Người dân chài ấy với bà vợ thật cứ như một cặp vợ chồng son.
- Vậy tôi phải ăn mặc như một đứa con gái hay sao? Chakki hỏi
- Sao không?
- Ông không thấy ngượng à?
- Có gì mà phải ngượng?
- Không, tôi không thể làm như thế được. – Chakki ngượng nghịu nói.
Chemban tả lại cảnh sinh hoạt của gia đình Kandankoran:
- Để tôi kể cho bà nghe chuyện này nhé. Một hôm, sang bên ấy, tôi thấy họ trong vòng tay nhau âu yếm nhau hệt một cặp vợ chồng trẻ. Tôi đâm ra lúng túng.
- Thật là dơ!- Chakki nói.
- Có gì mà dơ? Hai vợ chồng họ sống như bọn trai trẻ, cười đùa suốt ngày.
- Vợ chồng họ không có con hay sao?
- Có mỗi thằng con trai.
Chemban nhìn vợ , nói:
- Tôi muốn làm bà béo lên một chút như bà vợ Kandankoran ấy, và chúng mình phải đùa giỡn như bọn trẻ ấy chứ.
Thực ra, Chakki cũng mong muốn như thế. Muốn được ôm ghì trong cánh tay của chồng và được âu yếm.Nhưng lẽ nào bà lại nói ra.
- Chính ông cũng cần phải béo ra đôi chút- Bà nói
- Tôi cũng sẽ chăm lo đến sức khỏe. Nhờ ơn Nữ thần Biển, mọi việc đều sẽ tốt đẹp. Khi ta có đất có nhà rồi,khi ta có thể sống mà không cần làm việc, đúng thế, lúc bấy giờ ta có thể vui chơi như bọn trẻ. Đến lúc ấy ta sẽ gả chồng cho hai đứa con gái
- Nhưng nhỡ đến lúc ấy tôi chết rồi thì sao?
- Thôi đi, ngốc ạ. Đừng có mà nói gở.
Rồi một hôm biển thay đổi màu sắc. Nước biển đỏ thắm. Người dân chài bảo rằng đó là lúc Nữ thần Biển có kinh. Trong mấy ngày sau thời kỳ này, ngoài biển không có lấy một con cá nào. Sau hai ba ngày nhàn rỗi, Chemban không ngồi yên được nữa. Ông tự hỏi cớ sao không đi ra xa hơn nữa ngoài biển, đi quá chân trời như dân chài thường nói,để tìm cá.
Ông đi gọi người của ông đến thuyền và đem việc này ra bàn. Không một ai muốn trả lời ông. Dân chài ở biển này rất ít khi đi biển vào những ngày như thế.
Khi Nữ thần Biển có kinh thì họ không dám ra khơi.
- Nếu các anh không đi tôi sẽ để mặc các anh chết đói. Tôi không thể cưu mang các anh được nữa đâu - Chemban nói với giọng gay gắt.
Thời kỳ trống rỗng ấy kéo dài ít lâu. Ai nấy dần dần tiêu hết những thứ gì đã dành dụm được. Một vài người đi thử một chuyến nhưng không đánh được con cá nhỏ nào. Những người làm thuê đến quay quả các chủ thuyền, đòi được giúp đỡ và ứng tiền công trước. Nhưng ngay cả chủ thuyền cũng chẳng còn gì.
Achakunju, người đã quyết chí tậu riêng thuyền và lưới,nằm trong số những người quẫn bách nhất, vì ông phải nuôi con.
Rồi một hôm trong nhà ông chẳng còn gì nữa. Hôm trước, có con cá nhép hoặc mẩu cá khô nào, ông đã vét sạch cả rồi. Hai vợ chồng bắt đầu cãi nhau.
Achakunju nổi sung lên với người vợ khó bảo, đánh vợ hai cái tát rồi bỏ đi. Bà vợ phải ở lại gánh lấy bọn trẻ. Bà đâu có thể bỏ nhà đi được?
Nanlapennu rủa chồng:
- Ông bỏ nhà đi chỉ cốt đến quán trà nốc đầy bụng chứ gì?
Bà đợi chồng đến tận tối mịt mà không thấy về. Sau cùng, bà phải vớ lấy mấy cái cốc đồng sang nhà Chakki. Bà bảo bà muốn đem cầm mấy cái cốc đó cho Chakki hoặc bán lấy một rupi. Chakki lấy mấy cái cốc và đưa cho Nanlapennu một rupi.
Laksmi nghe thấy thế bèn cầm đôi hoa tai của con chạy sang. Những người đàn bà khác cũng mang của cải nhà mình đến. Chakki bắt đầu thấy ngại. Bà làm gì có tiền mà phân phát như vậy. Nhưng sẽ chẳng có ai tin nếu bà nói bà chẳng có tiền. Kalikunju làm lụng vất vả dành dụm một năm trời mới mua nổi cái bát đồng, bây giờ cũng cầm sang nhà Chakki.
- Nếu các bà kéo cả đến thế này thì tôi biết làm sao? Tôi không còn đồng nào chôn giấu đâu. Chakki nói với người mới tới.
Kalikunju phải sang vì con cái đang đói lả.Bà không ngờ phải nghe những lời từ chối hoặc cách đối xử như thế của Chakki.
- Ai cũng muốn Chemban có tiền. Nhưng khi ông ấy gặp chuyện lôi thôi thì mọi người bỏ mặc. – Chakki bảo.
- Chúng tôi làm gì không phải?- Kalikunju hỏi
- Không làm gì cả! Nhưng nhà tôi không còn đồng nào nữa
- Tại sao nhà chị lại nói như không quen biết tôi thế? Sao chị xấc lấc thế?
Thế là bắt đầu cuộc cãi lộn. Karuthamma xen vào giải hòa. Cô sợ rằng nếu xảy ra cãi nhau thực sự thì chuyện cô có thể bị khơi lên. Karuthamma sờ tay vào chân Kalikunju xin bà đừng nói nữa. Thất vọng Kalikunju cầm cái bát đồng ra về.
- Sao mẹ lại thế? Mẹ quẩn trí rồi ư? Karuthamma hỏi
- Chứ không à?
- Từ ngày nhà ta tậu được thuyền và lưới, cả bố lẫn mẹ thành người khác.
Tối hôm ấy, lúc Chemban ăn tối, Chakki kể cho chồng nghe chuyện trong làng và chuyện dân chài đói ăn. Ở các nhà không có một bếp nào nhóm lửa.
- Cứ để chúng chết đói! Cứ để cho tất cả bọn chúng nó chết đói! Chemban nói
Karuthamma bàng hoàng
- Cứ để chúng chịu khổ. Có thế chúng mới hiểu – Chemban nói tiếp
Karuthamma không hiểu ý bố nói gì. Lúc ấy cô thấy căm ghét bố.
- Hiểu cái gì? Chakki hỏi
- Cứ để chúng nó khổ! Hễ kiếm được dồng tiền là chúng lại nhảy nhót đùa giỡn. Lại đi ăn tiêu bừa phứa. Vợ ở nhà thì không có cái che thân, nhưng cứ có tiền trong tay là y như rằng chúng lại vác về những thứ quần áo sang trọng. Những lúc ấy chân chúng không dẫm lên đất đâu. Thế thì bây giờ cứ để mặc chúng ngồi đếm sao trên trời.
- Người dân chài không cần dành dụm. – Chakki nói lên một chân lí lâu đời.
- Đã thế, cứ mặc chúng không dành dụm, để rồi phải chịu cái cảnh ấy. Đi dạy cả đứa con gái bé cái điều đó nữa, để rồi nó cũng chết đói luôn thể.
- Ông là người khôn, đã hẳn rồi- Chakki mỉm cười nói
- Đúng, tôi khôn. Tôi có tiền.
- Đừng nói với tôi câu ấy thì hơn- Chakki lại bảo – thằng bé Parikutti đã phải đóng cửa nhà sấy cá của nó rồi. Còn con gái mình đang tuổi xuân thì không có chồng.
Karuthamma muốn nói thêm: “Cả Parikuttti nữa, cũng đáng để cho nó chết đói, có phải không bố?”
Đận khó khăn trong làng kéo dài, Chemban và Chakki vơ vét được nhiều thứ lặt vặt với giá hời: nồi đồng, chảo gang, cả một ít vàng nữa. Thật là tiện cho Karuthamma khi lấy chồng. Một hôm Chakki mua được một chiếc giường rất đẹp. Chồng về, bà kể với chồng, mỉm cười then thẹn.
- Tôi mua được cái giường
- Thế à, mua làm gì? Thế ai ngủ giường ấy?
- Khi nào nhà ta có rể thì cho chúng nó
- Thế ư?
- Chứ còn ai vào đấy. Đâu phải để cho ông già bà cả nằm.
- Hay lắm, thế thì tôi phải kiếm một cái đệm thật đẹp cho tôi đúng như cái đệm tôi thấy ở nhà Kandankoran.- Chemban nói như thật.
- Vậy ông phải có một bà vợ như hệt vợ ông ta để ngủ chung. – Chakki bảo
- Tôi sẽ làm cho bà giống như bà ta.
Một hôm, Chemban ngủ dậy đã thấy Ramankunju cũng là một chủ thuyền trong làng. Ông có hai chiếc thuyền. Nhưng tài sản của ông đã bị cầm cố hết cả. Chính Chemban cũng từng đã có thời gian làm cho thuyền của Ramankunju.
Bây giờ, ông ta cần một ít tiền để trợ giúp cho những người làm của mình hiện không còn gì nuôi miệng. Ông đã nợ Uxep nên không muốn hỏi vay hắn thêm.
- Những người làm cho chúng tôi và trông cậy ở chúng tôi hiện không còn gì ăn. Mà thời gian này không kiếm được gì ở biển. Tôi làm sao có thể ngồi yên nhìn cảnh đó. – Ramankunju nói
Chemban nhận là phải.
- Đúng rồi, cảnh ấy không vừa mắt một chủ thuyền cỡ như ông. Và không mảy may do dự, Chemban bằng lòng cho Ramankunju vay .
- Ông cần bao nhiêu?
- Một trăm năm mươi rupi là đủ
Chemban đếm tiền đưa cho Ramankunju
- Ông không trợ giúp cho người làm của ông đồng nào à?
Chemban gãi đầu nói:
- Tôi trợ giúp thế nào được? Tôi cũng là một người chân lấm tay bùn. Con sóc làm sao há miệng rộng bằng con voi được?
Ramankunju về rồi, Chemban vào gặp vợ cười ha hả như người mất trí. Bà vợ chưa bao giờ thấy chồng hớn hở mừng rơn như vậy.
- Chuyện gì thế? Ông điên à? – Chakki hỏi
- Này, bà nó biết không, bà nó ơi, chiếc thuyền khốn khổ của lão ta nội trong sáu tháng nữa sẽ về tay ta. Có tiền trong tay lợi như thế đó.
Khi những người làm của Chemban đến nài nỉ ông trợ giúp cho họ một ít tiền thì ông hỏi lạ: “ Các anh có sẵn sàng bắt tay vào việc không?”
Họ trả lời sẵn sàng.
- Vậy chúng ta đi một chuyến thật xa ngoài khơi tìm cá.
- Đi thế nào được, đi thật xa ngoài khơi vào lúc thời tiết như thế này ấy à? – Họ hỏi
Chemban mở ra một mưu khác đã tính sẵn: Ông sẽ nhận người khác vào làm. Thế là ông sẽ bắt được chính những người đó sẽ vào làm cho ông. Ông bảo:
- Tôi có thuyền và ngư cụ. tôi không thể để thuyền nằm rỗi được. Để không như thế là mất khối tiền.
Hai ba hôm sau, lúc tờ mờ sáng, Chakki và Karutahmma thấy chiếc thuyền băng băng ra tít ngoài khơi về phía tây. Đến lúc ấy hai mẹ con mới biết chuyện. Hôm đó đàn bà và trẻ con khoảng mười ba gia đình kéo nhau ra tận mé nước ngóng chờ. Họ đứng ngồi lo lắng và cầu nguyện. Mấy người già nhìn ra biển bảo rằng con nước hôm nay trông có vẻ hung dữ lắm. Họ cho rằng ngoài khơi có những xoáy nước ác hiểm.
Chiều đến thuyền vẫn chưa về. Ngoài bãi có tiếgn khóc thút thít, nức nở. Đến tối thì cả làng đổ hết ra bãi. Ai cũng ngóng mắt về phía tây, phía biển cả.
Trời lặng gió và không gợn một vệt mây. Sao đêm lấp lánh. Biển êm ả. Có người bảo có một cái chấm đen xa tít trên mặt biển. Chấm đen ấy rất có thể là thuyền. Nhưng không phải. Không có dấu hiệu gì về con thuyền.
Bà mẹ già anh đánh cá Kochan lấy tay đám ngực đòi Chakki trả lại con trai bà. Người vợ trẻ anh đánh cá Vava tay ẵm đứa con nhỏ, không trách móc ai cả. chị chỉ sụt sùi khóc. Ngoài bãi biển là một thảm cảnh. Gần nửa đêm bỗng có tiếng reo:
- Thuyền về! – Có tiếng ai đó hét lên
Chiếc thuyền phóng mình lao vào bờ như một con chim. Trong khoang thuyền có một con cá mập. Họ đánh được hai con nhưng chỉ đem về được một.
Chemban chặt cá thành từng khoanh chia cho đám phụ nữ đem vào nội địa bán. Ông bảo họ bán xong rồi trả tiền ông sau cũng được. Kalikunju và Laksmi và mấy người phụ nữ khác cũng có phần. Thế là đêm đó nhiều nhà có ngọn lửa trong bếp.
Hai hôm sau, họ lại ra thẳng ngoài khơi. Hôm ấy, Chemban cũng lại đắc thắng trở về. Ngay cả những lúc biển tưởng như cằn cỗi, Chemban vẫn kiếm được tiền. Các bô lão trong làng thua cuộc, phải im miệng. Đàn bà các nhà thì nói là nhờ có Chemban họ mới có cái ăn.
Một vài chủ thuyền khác cũng đánh thuyền ra ngoài đường chân trời.
Sau đận khó khăn này, mọi người mong mỏi rồi sẽ đến những ngày tươi sáng biển đầy tôm. Năm ngoái, mùa tôm đổ về mé bắc Alaypay. Vì vậy năm nay thế nào mùa tôm cũng đổ về làng biển Niakunam này. Bất luận thế nào họ cũng phải chuẩn bị mọi thứ sẵn sàng để khỏi lỡ dịp may. Thuyền và lưới phải được sửa chữa, đắp vá sắp xếp cho gọn gàn ngăn nắp.
Uxep va Govidan, hai tay cho vay lãi, kéo nhau ra bãi biển, túi căng phồng. Ai nấy đều cần tiền. Chúng ra điều kiện thế nào, người dân chài cũng phải nghe. Những lái buôn có nhà sấy cá riêng giao kết với những nhà buôn cá lớn ở Alaypay, Kilon và Kochin hoặc các đại lý của cá nhà buôn ấy. Trong cả nhà, chẳng mấy chốc đã thấy xuất hiện dồi dào những đồng tiền vay mượn.
Lại còn có những người buôn bán nhỏ đến từng nhà cho đàn bà con gái vay tiền. Họ ứng trước tiền cho chỗ cá sẽ được phơi khô đóng gói sau. Mộ tay lái buôn trẻ bị một anh đánh cá đâm cho một mũi dao ngay trong nhà vì ghẹo vợ người ta.
Chemban thỉnh thoảng gặp Ramankunju. Ông này sợ Chemban đòi nợ. Nhưng Chemban không những không đòi mà còn cho ông ta vay thêm nếu cần.
Parikutti không chuẩn bị gì cho mùa tôm. Cha anh đã bắt anh đóng cửa nhà sấy. Apđula bảo Parikutti phải đi nơi khác làm nghề khác, nhưng Parikutti không chịu rời làng biển.
Apđula kinh ngạc hỏi: “ Tại sao?”
- Thưa cha, cha đã đem con đến làng này và để con ở lại đây làm nghề buôn bán cá từ lúc con còn nhỏ. Nay con không biết một nghề nào khác. – Parikutti nói.
- Mày làm thế nào mà phung phí hết cả tiền? Buộc phải trả lời cha, anh nói:
- Thưa cha, buôn bán có khi lãi khi lỗ. Đôi khi ngay cha cũng mất hết cả vốn kia mà
- Nếu mày thua lỗ thêm thì sao?
- Con chỉ xin cái phần cha coi là con có quyền được cha cho. Con không cần cha cho con gì thêm
- Tao chẳng còn gì đáng giá để cho mày nữa!
Apdula có nhiều điều phải lo tính. Trước kia ông giàu có, nhưng nay đã mất sạch. Ông có một cô con gái phải lấy chồng. Apđula kể ra hết cảnh ngộ gia đình. Dẫu vậy, Parikutti vẫn không chịu thay đổi ý kiến.
Karuthamma để ý thấy Parikutti không chuẩn bị gì cho muà tôm. Anh không thuê người cọ rửa nồi luộc tôm. Anh không đi mua chiếu xơ dừa để phơi cá và sọt đựng cá. Cô nhắc mẹ là đã đến lúc trả nợ Parikutti. Nếu nhà cô biết ơn về sự giúp đỡ của anh thì món nợ ấy lẽ ra phải được trả rồi.
Chakki cự nự chồng, nhưng không những không được việc mà còn làm Chemban nổi nóng. Thấy vậy, Karuthamma biết chắc là bố sẽ không bao giờ hoàn lại tiền cho Parikutti. Cô nói với mẹ:
- Con sợ con sẽ không chịu nổi gánh nặng này.
Mẹ cô không hiểu ra ngay, mãi sau bà mới hỏi:
- Con bảo gánh nặng gì cơ?
Karuthamma òa khóc. Chakki an ủi cô. Nhưng Karuthamma không thôi.
- Con sẽ nói hết với bố, nói hết…. đến khi ấy con biết là bố sẽ tìm ra tiền.
Chakki kinh hãi:
- Đừng nói gì cả con!
Nếu Chemban cũng biết chuyện này như Chakki thì chuyện gì sẽ xảy ra? Chakki không tưởng tượng nổi. Nghe Karuthamma nói, bà hiểu ra rằng còn có những điều bà chưa biết
(còn tiếp)
Nguồn: Mùa tôm. Tiểu thuyết của Thakagi Xivaxankara Pillai: Giải thưởng viện Hàn Lâm Văn học Ấn Độ (1957). Hoàng Cường dịch. In lần thứ 2. NXB.Tác phẩm mới, (sau đổi là NXB Hội Nhà văn). 1982. 140 tr.
www.trieuxuan.info
| 
