Ngày… tháng…
Chiến tranh lạnh!
U ám gia đình!
Tôi không nói. Vợ tôi không nói. Mẹ tôi không
nói. Con tôi không nói. Vợ tôi không nói chuyện vì
giận tôi. Mẹ tôi không nói vì buồn phiền. Còn con
tôi không nói vì chán nản. Những đứa trẻ vốn là diện
mạo tinh thần của gia đình. Nhìn lũ trẻ, ta có thể
xem tướng một gia đình. Trẻ con tươi tắn, cởi mở,
đôn hậu, là gia đình đang vượng. Trẻ con ủ rũ là gia
đình đang biến. Trẻ con khùng loạn là gia đình đang
suy.
Cậu Linh dạo này lại đọc tới Nam Hoa Kinh
của Trang Tử. Con ơi! Mày định ru hồn vào giấc mơ
bướm của Trang Tử hay sao? Thì cứ mơ đi! Giấc mơ
đôi lúc cũng cứu người. Ta chỉ sợ cái thực đời đến
một ngày nào đó sẽ giết hết giấc mơ của ngươi. Mất
Phật, mất Chúa, con người đã mất một giấc mơ lớn.
Mát giấc mơ lớn, con người lồng lộn săn đuổi những
giấc mơ nhỏ nhoi thường nhật, nhưng rồi cũng chẳng
đạt được. Cuối cùng người ta phỉ báng sự mơ. Con
người trở nên què quặt, bất túc.
Con ơi cha cũng đang trở nên bất túc đây.
76
Ngày… tháng…
Ta bỏ bễ “cơn lợn”. Ta mặc xác con lợn Bò. Ta
cưỡi xe đạp dong chơi phố phường Hà Nội. Ta trốn
chạy cái nhà ta ở. Ta sà vào quán nước, quán rượu.
Ta lê la các nhà bạn bè để nói những chuyện tầm
phơ. Ri-gân đắc cử ư? Một người phẫn chí tự thiêu
ư? Cải cách giáo dục ư? Chủ nghĩa Mao man rợ ư?
Cải cách nội các ư? Chuyện một bà lớn áp phe kim
cương ư?… Để rồi, đêm ta về nhà, bật chiếc đèn
ngủ, mà nghe lợn kêu, mà mung lung chán phè…
Buổi chiều, Tám đưa ta một mảnh giấy. A! Một
mảnh Bách Khoa Lợn. Nào, thì đọc.
NGƯỜI LỢN và LỢN NGƯỜI
Văn chương thế giới và đời sống thực đều có
những chú ”Lợn Người“. Trư Bát Giới là lợn người.
Phải kể thêm con lợn Chiến Sĩ của Lân cũng là một
thứ lợn người. Có lẽ nên để bạn đọc tự rút ra định
nghĩa về khái niệm “Lợn Người“.
Còn khái niệm “Người Lợn” cũng thấy sách sử
ghi lại. Tư Mã Thiên có nói Lã Hậu chặt chân, chặt
tay người phi yêu dấu của Hán Cao Tổ, vứt vào nhà
xí và gọi đó là con lợn. Sợ rằng xác dịnh khái niệm
người lợn như vậy là quá ư thô thiển.
77
Tôi đọc sách thấy có nhiều đoạn nhắc đến thứ
Người Lợn, vậy xin ghi lại tham khảo.
Thời nhà Lê, thời kỳ cực thịnh của phong kiến
Việt Nam có khá nhiều người lợn. Cái hồi Trần
Nguyên Hãn và Nguyễn Trãi mới gặp Lê Lợi ở Lỗi
Giang, Hãn bảo Trãi: “Tướng Lê Lợi là tuớng lợn,
người ấy chỉ có thể vui với ta lúc đói nghèo gối đất
nằm sương, chứ không thể chung hưởng với ta khi
phú quí.” Quả nhiên về sau, Lê Lợi giết Trần
Nguyên Hãn đầu tiên khi kháng chiến thành công. Té
ra Lê Lợi là một thứ người lợn. Cháu chắt ông ta là
Tương Dực Đế xây Cửu trùng đài cũng được dân
Thăng Long gọi là Vua Lợn. Quan lợn thời Lê cũng
có. Thời Lê Nhân Tông, trong Đại Việt Sử Kí Toàn
Thư có ghi: “Đến khi thi đình, vua thân ra đầu đề
văn sách, hỏi về lễ nhạc hành chính, cho Nguyễn
Nghiêu Tư đỗ Trạng nguyên… Nghiêu Tư đã từng
thông dâm với mẹ vợ… Có người hát ở đường cái
rằng: “Trạng Nguyên Trư, Nguyễn Nghiêu Tư” nghĩa
là “Trạng nguyên lợn, Nguyễn Nghiêu Tư”
Té ra ngày xưa có cả ông nghè lợn.
Đêm đen.
Chẳng thấy gì. Chỉ nghe tiếng con lợn Bò ngáy
ngoài chuồng lợn… và tiếng vợ ta thở dài trong giấc
mơ.
Ta ngủ sao nổi. Cứ nghĩ vẩn vơ mãi. Có ai thì
thầm trong óc: “Hãy suy nghĩ cho kỹ. Có phải anh
cùng một duộc với Nguyễn nghiêu Tư hay không?”
78
Thằng Linh mê ngủ bỗng thét lớn: “Đồ tể! Đồ
tể!” Và con lợn Bò giật mình cũng rống lên hồng
hộc.
Ta bịt tai lại. Phải rồi! Đúng rồi! Ô nhiễm!
Đúng nhà ta đang bị ô nhiễm như hôm nao Tám đã
tiên tri.
Ngày… tháng…
Nói theo kiểu cô Sagan nước Pháp: “Chào cái
buồn”. Còn nói theo kiểu của ta: ”Thôi, cút đi, cái
buồn” . Ư, ta cần gì cái buồn, ta cần cái vui cơ. Thì
vui. Thì say sưa. Một người bạn rủ ta đi uống rượu,
nào ta đi uống cho say.
Bạn ta tổ chức một tiệc rượu. Có hoa, có ảnh,
có đàn, có hát, có bánh ga tô… có lòng lợn, có tiết
canh, có xôi, có thịt… có hoạ sĩ, có giáo sư, có nhà
thơ, có nhạc sĩ và nhiều người cầm bút. Đấy, cái
lương tâm thời đại. Đấy, cái gương mặt Hà Nội…
Người bạn già vẽ phố đổ, mặt siêu… Tiếng lảnh lót
ngâm thơ về một dòng sông mộng mơ cổ kính Người
ta luận đàm về những phạm trù triết học, sử học …
Xin lỗi các bạn. Tôi không nhớ gì cả, tôi không
cần gì cả, lúc này, chỉ mỗi một điều tôi thèm khát:
cái vui. Và cả theo định nghĩa của tôi, người ta chỉ
vui khi người ta thật, nghĩa là ta lột vỏ, là ta nguyên
hình, là ta bình đẳng, là ta… tuyệt đối. Hãy tung hê
hết mọi ước lệ, mọi quá khứ, mọi qui định, mọi trói
79
buộc… để trở về với cái thần ngây thơ và lung linh.
Những phút hiếm.
Giấc mơ xác định nhân dạng tôi:”Anh là Người
Lợn”. Hỡi ôi! Tôi đích thực là giống thô bỉ. Chối
sao được. Có người định nghĩa tôi: thằng hề. Có bạn
bảo tôi: thằng khùng, thằng say. Một nhà nhân đạo
chủ nghĩa nhận xét tôi: thằng gàn… Tôi biết chọn
tính từ nào để mặt cho hợp cái dáng lom thom gày
guộc, để đắp cho tròn cái típ người – phổi lép kẹp.
Tôi biết chọn thứ ngôn từ phấn son nào để xoa kín
những nếp nhăn nhó trên khuôn mặt quắt queo xám
ngoét hằn in những dấu vết của số phận nguyền rủa.
Không! Tôi không thèm phấn son. Tôi thèm khát một
loã thể, dù một loã thể nhăn nheo. Trong những giấc
mơ xưa, tôi bị chôn sống trong một đống ngôn từ
óng ánh sắc cầu vồng. May mà tôi thức dậy kịp. Bây
giờ thì tôi dị ứng sắc cầu vồng.
Cám ơn các bạn đã tặng tôi thứ tính từ xam
xám. Tức là các người đã nhân đạo với tôi, đã thể tất
cho tôi. Cám ơn! Cám ơn!
Nhưng có lẽ các bạn không hiểu, trong khoảnh
khắc tiệc ấy, tôi đã nhìn thấu sự trần truồng; không
gian trần truồng và người trần truồng, tôi uống rượu.
Tôi đã xem tướng và ngây thơ muốn giao cảm với
các bạn:
- Sao mọi khi anh thành thật, mà lúc này anh dối
trá?
- Cớ sao anh run rẩy và cổ kính?
- Đừng có lên mẽ ông tướng, dù là phò mã. Hãy
ngồi cho bằng tròn, ngang phẳng, và dốc chén cho
80
cạn. Chén rượu sẽ làm con người thực sự bình đẳng,
anh em.
Tôi bảo:
- Ta là thế giới.
Bạn ta chỉnh lại:
- Ta là dân tộc.
Tôi khăng khăng:
- Ta là bất đồng.
Tôi muốn nói đến “vết cắt”. Một lưỡi dao sắc
ngọt xả đôi ta ra… Vết cắt tức là giã từ, là siêu
vượt, là lột xác, là trở về cái đích thực ta, cội nguồn
ta. Ôi! Giã từ thật khó khăn. Ai thét lên như người
đau đẻ? Ai giơ dao lên đâm chém tương tàn trong
trái tim ta? Tôi say như muốn khóc lên trong cõi bơ
vơ. “Ta là dân tộc”. “Không! Ta là thế giới”.
Giã từ sao mà đứt ruột. Nhớ chứ! Yêu chứ! Tôi
vẫn yêu con sông Đuống mộng mơ của anh, bởi vì
chính từ con sông nên thơ ấy, ta mới hành trình đến
được “vết cắt”. Tôi cũng yêu cả những dãy phố
nghiêng nghiêng cổ kính của anh, bởi vì nó là khởi
đầu “vết cắt”. Tôi yêu cả cái dân tộc của anh, bởi vì
chính chúng ta đã chập chững tập đi, tập nhảy từ cái
phạm trù thần thánh ấy. Nhưng ta không dừng lại ở
những bước đi, điệu nhảy; chúng ta còn muốn vươn
lên khoảng không bao la, muốn vươn khỏi cái hạn
hẹp để hành trình đến cái đích thực nhân đạo.
- Tôi đếch cần mọi thứ linh thiêng.
- Thằng say nói bậy.
- Bậy nhưng mà vui.
81
Ta vui trong nỗi lo âu run rẩy, bởi vì ta là nô
lệ, ta là hèn hạ.
- Tôi đéo vào sự nô lệ.
- Tôi đếch cần cái buồn.
- Tôi đéo vào sự vô sỉ.
Bạn ơi! Tôi đang kể cho bạn nghe về con lợn
Chiến Sĩ đó. Thật ngoắt ngoéo. Thật mập mờ.Nhưng
mà vui. Bởi vì trong cái mập mờ, ta đã nhìn thấy,
qua tấm màn tuyn, một loã thể, một trần truồng: đó
là cái vui.
Tôi cứ mê man đi trong cái nửa thật, nửa mơ
như vậy. Cái bảng lảng theo chiếc xe đạp chếnh
choáng của tôi diễu binh trên phố vắng đêm Hà Nội.
Đến tận mười hai giờ khuya, tôi mới lần được về đến
trước cửa nhà tôi.
Thằng Linh vẫn nằm đọc Trang Tử, nó thò đầu
ra khỏi màn và hỏi:
- Bố ăn cơm chưa?
- Tao mới chỉ uống rượu.
- Bố say rồi.
- Có để phần cái gì không? Có lẽ nhắm ít ngũ
cốc vào bụng là hết say.
- Hôm nay không có gạo bố ạ.
- Thì mì sợi.
- Mì hết.
- Thì sắn.
- Mẹ không có tiền mua.
- Thì tớ nhịn vậy.
Thằng con tôi chợt cười:
- Có món đặc biệt đáy bố ạ.
82
- Thứ gì?
- Hôm nay, con thử nấu cháo bằng cám ngô.
- A! Ăn tranh của lợn.
- Cám ngô rắc ít tóp mỡ. Ngon tuyệt! Thơm
phức! Béo ngậy!
Thế là hành trình của tôi đã đi từ một bữa tiệc
đến một bữa cháo cám. Bát cháo cám chợt làm tỉnh
cơn say. Cuộc hành trình bắt đầu từ một cơn vui
điên cuồng đi đến một lặng lẽ tư lự. Chắc chắn tên
gọi của nó là: Cái buồn. Tôi nhắc lại câu nói của
Sagan: “Chào cái buồn!” và nước mắt tôi ứa ra. Tôi
uống rượu trong khi các con tôi ăn cháo cám, tranh
phần lợn. Có thể gọi đó là tội lỗi. Đừng có bẻm mép
lý thuyết thêm nữa; đừng tìm cách biện hộ. che giấu.
Trong lúc này, không lo đủ miếng ăn cho lũ con, đó
là tội lỗi. Cớ sao anh phè phỡn. Anh dửng dưng
chăng? Anh còn lo hão những chuyện to tát đâu đâu
chăng? Anh còn tự phỉnh nịnh ru ngủ bằng cái nghèo
đẹp đẽ, bằng những ngôn từ vĩ đại sáo rỗng đến buồn
nôn chăng? Anh là kẻ vô sỉ, thứ Người – Lợn. Tâm
hồn tôi rưng rức khóc; và những giọt nước mắt nóng
hổi tràn rụa trong lòng khiến toàn thân tôi rung lên.
Ôi chao! Sao ta bất lực.
Ngày… tháng…
Vẫn chiến tranh lạnh. Suốt ngày tôi không nói
với vợ con một câu. Suốt ngày tôi ngồi im lặng trong
chiếc ghế bành cà khổ ấy, và buồn rầu lạc vào cái
83
vương quốc tưởng tượng mà chỉ mình tôi biết, ở đó
cả lũ quỉ và cả những ông thánh đều là những vị
khách thân quen.
Không hiểu sao hôm nay tôi lại lạc về căn
phòng hỏi cung trần trụi mà tôi đã nhiều lần phải có
mặt.
Tôi nhớ đó là cuộc hỏi cung lần thứ hai mươi
thì phải. Người cán bộ an ninh đeo kính trắng hôm
ấy có vẻ nóng nẩy sốt ruột, đó là một tâm lý mà
người hỏi cung thường không bao giờ để lộ ra trên
nét mặt hay sắc điệu của giọng nói.
Anh ta nhìn tôi chằm chằm, không chớp mắt.
Tôi biết mình đang nằm trong một giai đoạn đấu
tranh kịch liệt nhất, và anh ta quyết định đánh gục
tôi hôm nay. Anh mắt anh ta nóng bỏng áp đảo, còn
ánh mắt tôi cố giữ vẻ điềm tĩnh phớt đời. Anh mắt
thôi miên ấy bỗng lóng lánh vẻ tinh quái:
- Này, có phải anh tự cho rằng anh chỉ là con
người ưa trầm tư suy ngẫm chứ không phải con
người muốn hành động?
Tôi đột nhiên bị lúng túng, vì không hiểu ẩn ý
của câu hỏi là gì? Phải chăng anh ta châm biếm chế
nhạo tôi? Phải chăng trong câu hỏi có gài một cái
bẫy? Tôi nghĩ ngợi rồi trả lời:
- Nói chung ai chả hành động …
- Không nói chung. Riêng anh thì sao?
- Tôi ư? Cũng thế thôi. Nhưng không phải hành
động chính trị.
- Này, thế cái “Que faire” thì sao?
Tôi chợt nhìn anh ta trừng trừng
84
- Anh nói gì?
- Que faire.
- A...a …
Tôi choáng váng không tin ở tai mình nữa. Và
hai tiếng “Que faire” như một điệp khúc bỗng vang
vang trong trí não tôi. Thì ra họ biết cả chuyện ấy
nữa ư? Một cảm giác vừa tức giận, vừa sợ hãi, vừa
buồn bã bỗng xâm chiếm toàn thể con người tôi,
chắc nó đã làm cho gương mặt tôi sạm lại. Anh ta
tiến công tôi liên tục không cho tôi kịp hồi tỉnh:
- Người ta đã khai hết cả rồi. Ngay cả X người
cầm đầu cũng khai lời nói của anh ra. Vậy mà anh,
anh còn cố quanh co che giấu cho họ làm gì? Sao
anh dại vậy. Trong nhóm chống Đảng anh chỉ là một
quân tốt đen. Người ta thí tốt, vậy thì anh cần gì
phải bảo vệ cho họ …
Tôi lặng lẽ ngồi trước tờ giấy trắng. Và trong
óc tôi thì dấy lên biết bao ý nghĩ …
Hôm đó, gia đình tôi tiếp khách. Khách gồm có
anh X, một cô bạn gái mà một thời tôi đã yêu, một
anh bạn trai viết văn vốn là bạn nối khố với tôi. Về
phía gia đình có tôi và vợ tôi.
- Anh nhớ lại đi, hôm ấy X mang đến chai rượu
Liên Xô, vợ anh rang lạc, còn cô bạn gái pha cà phê
… có đúng không nào? Tiếng nói của anh cán bộ an
ninh gợi ý như muốn đưa cho tôi một cái cột mốc để
níu lại những bóng mờ dĩ vãng.
Tôi cần gì một điểm bấu víu. Buổi hôm ấy tôi
nhớ rành rành.
Que faire? (Làm gì?)
85
Que faire? (Làm gì?)
Đó là tên cuốn sách của một nhà văn nổi tiếng
Nga thế kỷ 19. Tôi không phải người sính dùng tiếng
nước ngoài nhưng bởi vì tôi chú ý đến câu nói đó,
mà hai tiếng Que faire lại gợi cho tôi một âm hưởng
đặc biệt nên tôi cứ hay dùng hai chữ đó để thay thế
cho hai chữ làm gì. Thú thực, tôi đã cố gắng đọc
cuốn tiểu thuyết đó mấy lần, nhưng chịu không đọc
nổi, đọc vào cứ bật ra, không nhớ nổi nội dung câu
chuyện. Có lẽ cuốn sách không hợp khẩu vị của tôi.
Nhưng điều kỳ lạ, cái tên cuốn sách lại hấp dẫn tôi
ghê gớm. “Làm gì? Làm gì?“. Tôi cứ hay thầm nhắc
trong óc câu hỏi ma quái đó. Lắm lúc trong những
đêm trắng nằm bâng quơ buồn rã rượi tôi lại cứ tự
hỏi tôi “Làm gì đây? Làm gì?” Ô hay! Đời đang vui,
đời đang lên, sao ta lại hỏi “Làm gì?“. Số kiếp tôi là
số kiếp những kẻ mua dây buộc vào mình nên cứ hay
lẩn thẩn như vậy. Khi con người ta đứng trước dông
tố, đứng trước một bước ngoặt, đứng trước cái sống
và cái chết, phải đối mặt giữa cái thiện và cái ác, thì
câu hỏi “làm gì” là câu hỏi của lương tri. Lúc đó
con người phải lựa chọn, phải tra vấn lương tâm
mình, phải ra quyết định cho thái độ của mình. Lúc
đó, biết mà dửng dưng, mà trốn chạy câu hỏi đó lại
là một tội ác.
Tôi là thằng điên, hay thằng gàn, hay một kẻ
mộng du… vì thế chính cái hôm ấy, trong bữa ăn
vui, tôi dã hỏi mọi người:
- Que faire?
- Sao?
86
- Làm gì?
Vợ tôi lẽ dĩ nhiên im lặng vì không phải lĩnh
vực của cô ấy. Người bạn nối khố của tôi thì lặng lẽ
buồn rầu. Anh X thì nắm tay tôi thông cảm:
- Hoàng nghĩ vậy là phải.
Còn người đàn bà có một thời đã yêu tôi, thì
lúc tôi tiễn cô ra về, đã nói:
- Hoàng ơi! Hoàng vẫn kỳ cục như xưa.
- Nghĩa là cô đã thất vọng vì tôi chăng.
- Sao lại thất vọng. Có lẽ càng thích thêm thì có.
- Đừng có đùa.
- Mình nói thật. Thấy tiếc Hoàng rồi đó.
- Lúc nào cũng đùa dai.
Tôi quay đi để tránh những kỷ niệm cũ bỗng hiện về.
Và người bạn gái thở dài bắt tay tôi từ biệt.
… … …
Tiếng người cán bộ an ninh khêu gợi cắt đứt
dòng suy nghĩ của tôi:
- Đấy, hành động bắt đầu từ buổi họp mặt hôm
ấy. “Làm gì” đó là những câu hỏi để dẫn tới những
kế hoạch, chương trình, dẫn tới những giải pháp tổ
chức. Hôm ấy X có nói: “Không tổ chức! Ở Xã hội
chủ nghĩa tổ chức là chết”. Hắn ta làm động tác giả
đấy. X là một con cáo già, đã tù Tây ở Sơn La, đã
tham gia hoạt động thời bí mật, hắn hiểu rõ hoạt
động chống đảng không thể bàn ở một cuộc họp như
vậy, mà phải cực kỳ bí mật, khéo léo...
87
Thực ra trước khi anh hỏi “làm gì”, hắn đã có
sẵn một tổ chức chống Đảng rồi.
Tôi không nghe thấy tiếng hắn nữa, dòng suy
nghĩ của tôi làm chìm tiếng nói của người cán bộ an
ninh đi. Lúc này trong tôi là day dứt.
Chúng tôi năm người hôm ấy. Vậy thì ai là
người đã khai chuyện đó ra với an ninh? Anh X ư?
Vô lý, đó là người mà nhân cách của anh tôi vô cùng
kính trọng. Anh bạn nối khố của tôi ư? Hay là người
bạn gái thân thương đã một thời dan díu cùng tôi?
Vô lý! Vô lý! Hay là vợ tôi? Máu ghen của ngưới
đàn bà… Sự trả thù của người đàn bà… Sự yếu đuối
của người đàn bà… Kể cả có thời khi tôi đã sa cơ
thất thế quá chừng, khi tôi đã là kẻ khố rách áo ôm,
khi tôi luôn bị rình rập đe doạ… thì… thì tất cả đều
có thể lắm chứ… Chính vợ tôi đã kể lại cho tôi nghe
rằng một bà phó giám đốc đã thương vợ tôi hồng
nhan bạc mệnh, lấy phải thằng văn sĩ gàn mà phản
động, nên đã giới thiệu cho cô ta gặp gỡ một cậu
thiếu tá công an… Cũng chẳng hiểu cái duyên nợ
nào đã trói buộc cô ta ở lại với tôi.
… … …
Trong chiếc ghế bành tả tơi rách nát ấy, tôi liên
tục rít thuốc lào để lạc về những hồi ức tối đen,
chúng từ những đáy thẳm lãng quên lồm cồm thức
dậy, làm trĩu nặng lương tâm, tạo ra những màn khói
ngờ vực hận thù kéo mờ ý thức.
88
“Làm gì?”
“Làm gì?”
Câu hỏi khi xưa lại trở về tra vấn tôi. Tôi chợt
thở dài. Cũng may ở đời còn có câu hỏi đó.
Ngày… tháng…
Tôi vẫn đêm ngày ngồi trên chiếc ghế bành cà
khổ để suy ngẫm, để kết tội mình, để kết tội người,
để cho độc tố của sự căm giận thấm dần vào từng
thớ thịt từng tế bào. Phải chăng thứ nọc độc quái quỉ
ấy đã tạo ra một khoái cảm nào chăng? Có thể là như
vậy, bởi vì có như thế thì tôi mới chịu đắm mình lâu
như thế để tắm đẫm cái thứ nước nhờ nhợ nhớp nhúa
ấy, cái thứ nước có lẽ người ta vừa thấy thích vừa
thấy ghê ghê. Cơn xung nộ âm ỉ ấy làm những giác
quan bên ngoài của tôi hầu như bị tê liệt: lưỡi tôi
đắng chát ăn chẳng biết ngon; tai tôi dửng dưng với
mọi âm thanh, mọi thứ tiếng lợn kêu, người nói lúc
này chỉ là những âm sắc thấp cao không ý nghĩa; mắt
tôi chỉ thèm những bóng mờ; còn mũi tôi thì điếc
đặc. Tôi khoá kín tôi trong cái hình hài lom thom
gày guộc để nó tự giãy rụa tuyệt vọng, tự tìm ra lối
thoát bằng những hồi ức, những liên tưởng, những
độc thoại… Ừ! Tại sao nhỉ? Tại sao tôi lại tập trung
vào cái người đàn bà đã sống hơn hai chục năm cùng
tôi? Tại sao tôi lại trút nghi ngờ, và căm giận lên
đầu cô ta. Vì cô ta đã làm vỡ nốt cái ảo vọng cuối
89
cùng của đời tôi chăng? Vì cô ta đã phá vỡ nốt cái lô
cốt cuối cùng, cái tế bào gia đình mà tôi đã cố công
xây dựng làm ốc đảo của đời mình chăng? Có thực là
cô ta đã phản bội tôi không? Cô ta đã nói nhịu, nói
lỡ mồm: “Không khéo rũ tù!”. Rồi cô ta lại bĩu môi,
cái bĩu môi đầy hàm nghĩa. Có người bảo rằng cái
nói nhịu mới là những ý nghĩa thầm kín trung thực
nhất của con người mà bao giờ con người cũng cố
giấu kín đi. Vậy chắc chắn, trong thẳm sâu, cô ta
muốn tôi đi tù. Chắc chắn, trong thẳm sâu, cô ta căm
thù tôi. Thế đấy! Sự thực cay đắng đến thế đấy.
Nhưng, cũng có thể lý giải tình cảm theo một cách
khác. Có thể cô ta chỉ là một cái cớ để trút giận.
Thực ra tôi oán giận một cái gì đó to lớn hơn, bao
trùm hơn, và tôi đã chuyển di nỗi hờn giận ấy lên cô
ta. Người đàn bà mềm yéu đáng thương của tôi chỉ là
một cái thùng để tôi nôn mửa những nọc độc ghê
tởm chán chường của cuộc đời mình vào đó chăng…
Và nếu như vậy, đối với cô ta tôi đã bất công, và có
tội…
Những ý nghĩ giằng xé ấy cuối cùng đã dẫn tôi
đến một liều thuốc ngủ. Cũng may, liều thuốc ngủ
tôi có trong tay chỉ đủ để tạo cho tôi một giấc ngủ
dài suốt một đêm ngày.
Giấc ngủ triền miên ấy là một liều thuốc an
thần; cũng may loài người cơ cực còn có giấc ngủ
xoa dịu; nó đẩy lùi mọi đắng cay, chôn vùi mọi thất
vọng vào tận thẳm cùng những miền âm ti sọ não, nó
tắm rửa sạch sẽ những bụi bặm của kiếp sống, khoác
cho tâm hồn ta một bộ áo tươi mát, đôn hậu, ban cho
90
ta một tinh lực mới để khi tỉnh dậy ta mới có đủ can
đảm để sống tiếp.
Tôi đã may mắn gặp được giấc ngủ đầy ơn
phước và quên lãng ấy. Khi tôi tỉnh dậy thì lòng tôi
chỉ còn một chút bùi ngùi. Giá như tôi lại tiếp tục
nhận được những kích thích mới, có thể tôi sẽ điên
rồ trở lại. Nhưng, vợ con tôi đều lặng lẽ và ân cần;
có thể họ đã bàn luận với nhau trong khi tôi ngủ, có
thể họ còn chút thương tôi, còn chút luyến tiếc với
cái ốc đảo mà họ đã cùng tôi bao năm chắt chiu xây
dựng; và tôi chắc rằng trong tôi cũng còn chút lương
tri, tôi cúi đầu xuống tránh gặp ánh mắt ngơ ngác dò
hỏi của vợ tôi Cầu xin cho màn sương lãng quên đôn
hậu hãy phủ xuống chúng tôi, đẻ xoá kín những vết
rạn nứt của kiếp sống bọt bèo; cầu xin cho sự bằng
an đã bao năm ở cùng chúng tôi lại trở về trên ốc
đảo, xứ thiên đường ảo tưởng của chúng tôi…
Ngày… tháng…
Thường dễ đã nửa tháng, hôm nay tôi mới lại
ngó đầu vào chuồng lợn. Tôi giật mình; con lợn Bò
của tôi đang đứng sững im lặng trước chậu cám, vẻ
tư lự. Tôi gọi:
- Linh ơi! Lợn làm sao? Hôm nay, con lợn Bò
không ăn.
91
Linh cười:
- Cậu ấy làm điệu đấy. Thùng tóp mỡ vơi rồi.
Hôm nay, cám ít tóp mỡ nên cu cậu biếng ăn
- Sao không cho thêm vào? Được đến đâu, hay
đến đó. Hết lại tính sau.
Linh rầu rầu:
- Bố không biết là nhà ta đã hết gạo, hết tiền
phải ăn cháo cám ư? Và cả cám ngô cũng sắp hết.
Lợn biếng ăn là dĩ nhiên. Mẹ con bảo: người trước
tiên… sau đó mới đến lợn.
Tôi im lặng, nhìn chú lợn Bò. Con Bò nghiêm
trang nhìn tôi như muốn bảo:
- Các ngừoi đã ăn tranh tóp mỡ và cám của ta.
Tôi bực bội với con con lợn láo sược:
- Chính ngươi mới là kẻ ăn tranh phần của
chúng ta. Chúng ta phải làm quần quật để nuôi
ngươi. Con ta hết cái ăn; còn ngươi, mỗi ngày ta vẫn
phải cung phụng cho hàng chục bạc.
- Khi ta mới về, ngươi săn sóc, chăm chút ta, ta
cứ tưởng ngươi là kẻ thông hiểu sự đời. Mi tưởng ta
hèn hạ ư? Hãy nhìn vào cơ bắp ở vai ta, ở lưng ta, ở
mông ta… Hãy nhìn vào chiếc miệng bẹ dừa to lớn
của ta… Mi thấy chưa? Ta là quý tướng.
Rồi con lợn bỗng cười to, và giọng nói trở
nên hùng hồn, kỳ dị:
- Quý tướng! Ngươi biết không? Rồi… ta sẽ là
bão tố… là khủng khiếp… là tuyệt đối… là tất cả…
Ngươi hãy chiêm nghiệm lời ta… Rồi sẽ thấy. A, mà
ta cần gì tranh cãi nhỉ… Bây giờ đây, ta đang chỉ
92
cần tăng nhanh sức vóc của ta… Rồi ta… tương
lai… tương lai sẽ là của ta… Tất cả sẽ là của ta…
Tôi ngây người, có pha chút sợ hãi trước
những lời tiên tri đầy bí ẩn và quỉ quái của chú lợn
lông hung vàng, mà trước đây tôi cứ tưởng là ngây
ngô, chẳng biết gì.
Con lợn Bò bỗng không thèm nhìn tôi nữa.
Nó cúi xuống, và mặc dù trước mặt nó là máng cám
đầy bèo, nó cũng ăn ngon lành. Nó ăn với một tốc độ
kinh hoàng. Tộp! Tộp! Tộp!… Nó ăn như vỗ tay reo,
không ngơi nghỉ. Tộp! Tộp! Tộp!… Tiếng ăn ròn rã
tưởng như súng nổ liên hồi. Tôi ngây người nhìn con
lợn. Thật hay là ảo? Có phải, đúng là con lợn đã nói
với tôi lúc nãy? Một thoáng gai gai, rờn rợn, chạy
dài suốt dọc sống lưng tôi. Kìa! Cái máng ăn đã như
chùi sạch nhẵn. Con lợn Bò ngước mắt nhìn tôi bằng
đôi mắt to mầu nghệ hay mầu trắng nhởn. Ma quái!
Ngày… tháng…
Ít lâu nay, Tám liên tục viết cuốn Bách Khoa
Lợn. Nhà giáo hí hửng trao cho tôi một đoạn bản
thảo. Anh nói:
- Đoạn này, tôi nghiên cứu chồng chéo sang cả
lĩnh vực ngôn ngữ học. Có lẽ… thú vị chăng?
- Nhà sinh vật cả gan thật! Dám đặt chân sang
cả mảnh đất ngôn ngữ. Không sợ cấm địa sao?
Tám dụt dè:
93
- Thì cũng thử một chút xem sao.
Tôi đeo kính, trang trọng cúi đọc.
Đồ tể
Tìm từ nguyên của từ “đồ tể” thấy gồm hai
thành tố: tiền tố đồ và hậu tố tể.
Riêng hậu tố “tể” chỉ thấy hiện diện trong hai
từ khác: chúa tể và tể tướng. Hoá ra anh làm nghề
giết lợn lại có họ hàng gần với những bậc chí cao:
ông vua và quan đại thần tột bậc. Họ gần gũi nhau ở
điểm gì? Xét cả ba nghề làm vua, làm quan, giết lợn,
thì thấy cả ba giống nhau ở chỗ đều có quyền giết
chóc kẻ khác. Vua và tể tướng có quyền giết dân, đồ
tể có quyền giết lợn. Giết người là một quyền uy to
lớn nhất, tối cao nhất trong mọi quyền. Suy cho
cùng, có thể nói nghề vua quan cũng là một thứ nghề
đồ tể; chỉ có khác, đối tượng giết ở đây là con
người.
Thế mà nghề đồ tể lại bị khinh rẻ. Ngày xưa,
nhà Mạnh Tử ở gần nhà đồ tể, Mạnh Tử bắt chiếc
chọc tiết lợn; mẹ Mạnh Tử là hiền mẫu, không muốn
con tập nhiễm thú tính, bà liền dời nhà đi nơi khác.
Xã hội khinh rẻ kẻ chém giết lợn, cho là kẻ thất đức
nên trước chữ tể đặt thêm chữ đồ. Đồ lưu manh, đồ
ăn cướp trong hai từ ấy, tiền tố đồ dùng để chỉ sự
khinh miệt. Người ta khinh kẻ giết lợn, nhưng lại
trọng kẻ giết người. Trong thiên hạ, ai cũng ham
94
ngôi chúa tể, ngôi tể tuớng. Than ôi! Một thang giá
trị đảo điên!
Riêng tôi, tôi vẫn giữ lại trong ký ức hình ảnh
người đồ tể thời xưa. Đó là một con người to lớn,
vạm vỡ, mặc bộ quần áo nâu cứng đờ vì vấy máu.
Xóm tôi ở gần Lò Lợn, mà mẹ tôi không phải là một
hiền mẫu như mẹ Mạnh Tử, nên hình ảnh người đồ tể
xưa in rất đậm nét trong bộ óc thời thơ ấu của tôi.
Một điều ta dễ thấy là anh đồ tể nào cũng hay uống
rượu. Anh đồ tể của tôi thường đi chệnh choạng trên
hè phố, mặt lầm lỳ, mắt đỏ ngầu, tay xách cái bị
rủng roẻng những dao nhọn. Gặp người say, trẻ con
thường hay chòng ghẹo, riêng đối với anh đồ tể, dù
anh ta say khướt cũng chẳng đứa trẻ nào dám lơ mơ,
ho he. Tôi còn nhớ rất rõ, cứ mỗi khi thấy bóng anh
ta ở đầu phố, là lũ trẻ con lảng xa ngay. Anh đồ tể
bước ngang qua cửa nhà tôi, đôi mắt vằn tia đỏ của
anh nhìn thẳng vào mặt tôi, tôi vội vàng run rẩy cúi
xuống. Chợt nhớ tới câu thơ xưa của Hàn mặc Tử:
… Run như run thần tử thấy long nhan…
Ngày xưa, khi nhà vua du hành qua, thì người
dân ai cũng phải quì rạp xuống, cúi đầu xuống,
không được phép nhìn. Nhìn Vua là mắc tội khi
quân. Anh đồ tể cũng có phong khí một ông Vua,
nên ai ai cũng phải run sợ khi thấy anh ta.
Có lẽ dần dần con người đã nhận ra được cái
quyền uy đặc biệt ấy ở nghề đồ tể, nên con người
hiện đại đã thay đổi cách nhìn đối với nghề giết lợn.
Cũng có thể, tính chất đồ tể của xã hội hiện đại ngày
càng mạnh, nên người ta không những không ghét,
95
mà trái lại người thời nay quay trở ngược lại thích
thú nghề giết lợn. Cũng có thể, vì ai ai cũng thích
làm Vua, làm quan, nhưng ngôi vị Vua, quan lại quá
ít, mà người thèm khát ngôi vị ấy lại quá nhiều, nên
con người đã vô thức chuyển di sự thèm khát của
mình sang nghề đồ tể. Như ta đã biết cả ba nghề ấy
đều có quyền chém giết như nhau, song nghề Vua
quan dù sao cũng phải chém giết một cách lịch sự,
một cách gián tiếp, giết thế cũng hả đấy nhưng
không được nhìn thấy dòng máu đỏ phụt ra… Còn
nghề đồ tể thì lại khác, anh đồ tể ngày nào cũng
được giết, mà lại giết một cách trực tiếp. Những
xung động hung hãn nguyên thuỷ như thể chắc được
thoả mãn hơn, kẻ đồ tể chắc thấy “đã” hơn anh quan,
anh Vua. Vì dù sao thì cũng là máu, máu người, máu
lợn đều đỏ như nhau…
Cái chất Trư Bát Giới hiện đại đang được xổng
xích. Dục vọng hiện đại đang sôi như bão lốc.
Nhưng có điều phải tinh ý, anh đồ tể hiện đại rất khó
phân biệt với người thường. Phải nhớ, anh ta không
mặc bộ quần áo nâu cứng máu như thời xưa, và mắt
không lờ đờ vằn tia đỏ như ngày xưa. Tôi đã được
hân hạnh dự một cuộc liên hoan ngoài Lò Lợn gần
đây.. Những chàng đồ tể hiện đại trông như những
thư sinh, thân thể thon thả trong những bộ trang
phục đắt tiền nhất, hợp thời trang nhất… Họ biết
uyển chuyển nhẩy những điệu vũ rất uốn éo và cũng
biết cầm cả những cây ghi ta xanh đỏ để hát những
bản tình ca mùi mẫn…
96
Mà cứ gì anh đồ tể. Chúng ta hãy tự lặng lẽ suy
ngẫm về mình. Tại sao ta chẳng nói rằng bất cứ ai
cũng có thể là anh đồ tể. Con người hiện đại yêu
cuồng dại, mà căm thù cũng cuồng dại, vì thế trong
tim ai cũng đều lấp ló một anh đồ tể.
*
* *
Thực ra, anh bạn Tám của tôi đã viết một bài
nghiên cứu có tính xã hội học. Đọc xong bài viết, cứ
thấy nhức nhối trong lòng. Cứ nhớ mãi câu kết:
“Trong tim ai cũng đều lấp ló một anh đồ tể.” Tôi
chợt cảm thấy một nỗi buồn thấm thía. Ân hận
chăng? Té ra tôi là một anh đồ tể, tôi đã chọc tiết
tâm hồn vợ con tôi. Tôi biết mấy đêm nay vợ tôi vẫn
khóc thầm khi tôi ngủ. Đêm nay, tôi chợt giật mình
thức giấc giữa đêm khuya. Có một tiếng động gì tấm
tức bên tai. Tôi lắng nghe và hiểu ra, tôi nằm lặng,
cứng đờ. Đằng sau lưng tôi người đàn bà đang nức
nở… Có thể sự xấu hổ, sự tự ái đã bắt tôi nín lặng.
Có thể tôi không đủ trơ trẽn để tự cho mình là cao
thượng, để làm lành với nàng. Cũng có thể tôi không
đủ đạo đức giả để tin mình là không độc ác, để cho
rằng sự giận hờn, sự nghi ngờ đã tan biến trong tôi.
Tôi nằm im bên tiếng tấm tức với nỗi sầu muộn,
với sự sợ hãi và không phải là không có niềm thương
xót. Và cuối cùng không chịu nổi tiếng tấm tức ấy,
tôi ngập ngừng quay lại, giơ tai đặt lên mặt nàng. Có
97
lẽ đêm tối làm bàn tay run rẩy của tôi quên xấu hổ,
nó nhẹ nhàng xoa khô những giọt nước mắt trên má
người đàn bà, rồi lặng lẽ nhẹ nhàng trườn lên mí
mắt, và bò xuống vành tai, cái vành tai đầy đặn, cái
vành tai đẹp, cái vành tai quí tướng mà nàng vẫn
thường khoe và vẫn thường thích tôi mơn man nhẹ
nhàng trên đó.
Người đàn bà lặng im để yên cho tôi ve vuốt
khuôn mặt. Nàng đã thôi khóc. Khi bàn tay mơn man
đến vành tai thì có lẽ sự thờ ơ, sự xấu hổ trong nàng
cũng tan biến. Cái thân thể nóng hổi của nguời đàn
bà chợt run rẩy trong tay tôi.
Thân xác con người đôn hậu hơn tâm hồn. Nó
rộng lượng hơn và bao giờ nó cũng đi đầu trong
những cuộc làm lành. Nó là người thợ hoá trang rất
tài tình, nó biết khâu lại xoa kín đi, những rách nát
đời người. Nó là nhà ngoại giao uyển chuyển có thể
làm xích lại, thoả hiệp những xung đột tưởng chừng
như không hoà giải. Một nhà ngoại giao không cần
lời nói, nhà ngoại giao của những bàn tay và những
làn da.
Nàng có một làn da rất đẹp, một làn da trắng
mịn ngọc ngà, một làn da mát mẻ đầm ấm, một làn
da mà tôi quên lãng bao lâu. Nàng có một hốc nách
ngai ngái, cái hốc nách mà tôi vẫn chúi mũi vào để
khơi gợi cái khao khát trong nàng thức dậy. Người
đàn bà giang rộng vòng tay đón nhận tôi. Tôi lặng lẽ
đi vào bên trong thẳm sâu nàng. Tôi đi vào một cách
vụng về, không háo hức. Hình như thân xác tôi còn
mơ ngủ, mới chỉ nửa chừng thức dậy. Còn nàng nàng
98
đã tha thứ hết. Tôi hiểu vậy, làn da nàng nói như
vậy, thân xác run rẩy của nàng nói như vậy. Nàng
đằm thắm gọi hồn tôi về nhập vào cuộc giao hoan.
Tôi ra sức chiều nàng, cố đáp ứng lại nàng… song…
lạ chưa! Tôi vẫn như kẻ mộng du trong cơn ân ái. Sự
cố sức ấy chẳng thể đánh thức nỗi khoái cảm thức
dậy trong tôi. Tôi âu lo… còn nàng thì ngỡ ngàng.
Tôi úp mặt vào đôi vú tròn trịa và thở dài… Bỗng
dưng nàng chợt hiểu… có thể nọc độc của những
hờn căm dai dẳng đã làm tê liệt những cảm xúc rất
người trong tôi. Có thể ở một góc tối nào của tâm
hồn tôi còn bị che phủ mờ, nó vẫn còn chối bỏ sự
xoa dịu. Một con vật thầm kín nào đó thức dậy trong
tôi, nhưng cũng có một con vật thầm kín nào khác
còn ngủ lịm trong tôi. Một cuộc giao hoan thảm
thương!
Tôi nằm lặng song song bên nàng, mắt nhìn trân
trân vào bóng tối. Còn nàng bỗng dưng nức nở. Nàng
ôm lấy tôi và nức nở. Tủi hận vì cho mà chẳng được
nhận chăng? Lo sợ một cái gì khủng khiếp đã xảy ra
trong thân xác tôi chăng? Thương chăng? Giận
chăng? Tôi lặng lẽ vuốt ve làn da trắng mịn. Làn da
run lên khi gặp tay tôi. Làn da ngọc ngà cũng biết
đắng cay. Sự thương xót bỗng dâng lên tràn ngập.
Tôi vuốt ve, vuốt ve và thì thầm: Nín đi em! Nín đi
em!
Ngày… tháng…
99
Lợn Bò định âm mưu gì? Nó lầm lầm lì lì. Tôi
đứng bên chuồng lợn ngắm nghía nó hàng tiếng. Mới
chỉ lơi quan sát ít lâu, mà có cái gì đó khác lạ xảy ra
với nó. Mọi khi thoáng thấy bóng tôi là nó đã chồm
ngay lên, bám hai chân trước vào dóng tre và rống
lên đòi ăn. Hôm nay, nó không làm thế, nó chỉ đứng
lặng lẽ gườm gườm nhìn tôi như muốn nói “Tại sao
ngươi cứ rình mò ta? Sao ngươi không để ta yên.
Đây là chuồng lợn, hãy nhớ đây là chuồng lợn chứ
không phải chiếc ghế bành cà khổ bên bàn trà để
ngươi ngồi tư lự”.
Ngày… tháng…
Vợ tôi lặng lẽ. Cuộc gặp gỡ thân xác đêm xưa
vẫn không xoá nổi nỗi buồn phiền. Cô ta hiểu im
lặng lúc này là cần thiết. Cái kỷ niệm đêm hôm ấy
thật quá ngỡ ngàng, thật không tương hợp với những
đổ vỡ quá ư to lớn trong đời sống vợ chồng. Giá như
từ điểm xuất phát đêm xưa, tôi cố từ từ xích lại…
đằng này tôi cũng chỉ im lặng. Có lẽ vì vậy nên sự
lặng lẽ của vợ tôi là đúng. Bắt đầu là im lặng, tiếp
theo là lẩn tránh. Cả hai chúng tôi đều ít muốn đối
diện với nhau. Lắm lúc, tôi cứ tự hỏi tại sao tôi lại
im lặng. Có lẽ tôi lặng lẽ vì thân xác tôi muốn tôi
lặng lẽ. Sự bất lực đêm xưa là một tín hiệu, một
ngôn ngữ ẩn ngầm. Gượng ép để làm gì? Giả dối để
100
làm gì? Thân xác tôi nói vậy. Tôi để mặc cho nọc
độc hờn oán trong từng tế bào li ti của tôi dần phai
nhạt để biến thành nỗi phiền muộn ưu uất. Ước
mong một ngày kia nó sẽ thăng hoa thành niềm
thương xót… Cũng có thể sự lặng lẽ ấy là dư âm của
những nghi ngờ, dư âm của một mơ ước bị lăng nhục
… Cũng có thể nó là khởi đầu của sự dày vò hối hận,
của sự tự trừng phạt của một linh hồn nhạy cảm…
Nào ai có thể hiểu cặn kẽ cội nguồn của nó.
Cậu con trai của tôi cũng lặng lẽ. Nó bị lây
nhiễm vì không gian lặng lẽ. Cứ ở trường đại học về
nhà, là nó lại trèo lên gác xép, chúi đầu vào đọc
Trang Tử. Ô hô! Cái ông già Trang Tử, khi vợ chết,
đem mâm ra gõ, mang nồi ra gõ, rồi cầm đàn vừa
gẩy vừa hát nghêu ngao, hoá ra cũng có chỗ đúng
trong cái mùi sặc sụa, mùi lợn này sao?
Cả đến con lợn Bò cũng im lặng. Chúng ta im
lặng còn có lý. Còn ngươi sao ngươi im lặng? Đúng
là ngươi vẫn đang âm mưu một cái gì.
Tám bách khoa đến chơi; anh chàng hình như
đánh hơi thấy cái mùi lặng lẽ của nhà tôi. Anh chàng
gàn ấy sộc ngay ra chuồng lợn, ngắm nghía chú lợn
Bò, sau đó quan sát căn nhà tôi ở, rồi thốt lên khúc
láy quái gở:
- Ô nhiễm! Ô nhiễm!
Tiếp đó, Tám thốt lên một từ ngữ la tinh khoa
học gì đó nghe rất kỳ dị. Anh ta nói lầm bầm nên tôi
chỉ nghe ra một thứ âm “nô nô ni ni” rất lạ tai. Tôi
hỏi :
- Anh nói “nô nô ni ni” là cái gì?
101
Tám không trả lời. Hình như anh không nghe
thấy lời tôi hỏi. Hay có thể nói, Tám đang bận tư lự
một điều gì đó rất quan trọng. Tôi mời nước, Tám
cũng không nghe thấy tiếng tôi mời. Tôi nhìn bạn,
thương hại. Tôi thầm nghĩ: chắc Tám ốm. Hôm
trước, tôi đến chơi, thấy Tám nằm đắp chăn trên
giường; cửa đóng kín mít; nhà tối như hũ nút.
- Anh không đi dạy học hôm nay?
- Tôi xin nghỉ một tuần.
- Sao?
- Còn sao nữa? Chúng ta là một lũ lợn. Anh còn
định bắt tôi dạy học sao? Tôi… rất thương lũ trẻ.
Tôi ôn tồn:
- Tám ơi! Anh ốm rồi đấy. Anh cần nghỉ ngơi.
Có lẽ anh nên xuống ở với tôi. Anh ở đây một mình
lỡ ra ốm to, ai chăm sóc cho anh?
- Cám ơn! Tôi không ốm. Mà tôi cũng không thể
nào xa căn phòng này được. Sống ở ngôi nhà lạ, tôi
thấy bối rối, khó chịu. Cứ để tôi ở đây…
Có mấy người bạn đã cho tôi hay về những
hành vi khác thường ở Tám. Từ ít lâu nay người ta
bảo Tám đến lớp rất rộng rãi với học trò. Học sinh
thích điểm nào, Tám cho ngay điểm ấy.
- Em xin thầy điểm bảy.
Đó là yêu cầu của một học sinh biết điều.
- Em xin thầy điểm chín.
Một học sinh kém lại yêu cầu Tám cao đến thế.
- Em thích điểm mười tôi cũng cho – Tám lầm
bầm – Cho em điểm mười, tôi cũng chẳng mất cái gì,
và em cũng chẳng được cái gì. Một khi tai hoạ đang
102
đổ xuống đầu chúng ta thì keo kiệt một vài điểm với
các em cũng chẳng ích gì.
Lũ trẻ ngạc nhiên:
- Thưa thầy, tai hoạ gì ạ?
- Khốn khổ! Các em thì ngây thơ, còn tai hoạ
thì… tràn lan. Thật khủng khiếp!
Chính vì vậy, nên khi Tám xin nghỉ, ông hiệu
trưởng chấp thuận ngay. Ông còn giục Tám đi khám
bệnh, song Tám không đi. Anh chỉ nằm dài suốt
ngày trong phòng, đóng kín cửa lại và ăn bánh mì,
uống nước trắng.
Tôi ngồi xuống bên Tám:
- Có lẽ anh nên ngừng viết.
- Anh bảo sao?
- Tôi cho rằng anh nên tạm ngừng viết cuốn
Bách Khoa Lợn. Tôi sợ rằng… anh nghĩ ngợi quá
nhiều đâm sinh bệnh.
- Anh thật ngớ ngẩn, ngốc nghếch. Có bao giờ ai
viết sách lại sinh ốm đâu. Anh nên hiểu: viết sách sẽ
khỏi bệnh. Người suy nghĩ, nếu không viết, chữ
nghĩa sẽ bề bộn trong óc, gây cho ta phát sốt hoặc
chí ít gây ra mệt mỏi. Nhưng nếu chữ được tuôn ra
trên trang giấy, óc có chỗ thoát, ta sẽ được vơi nhẹ.
Tất là khỏi bệnh.
- Nghe ông nói, cứ tưởng như ngôn ngữ có thể
trị bệnh.
- Chứ sao! Viết là một phương pháp trị bệnh:
ngôn ngữ liệu pháp.
- Nói xong Tám mỉm cười. Chẳng còn biết anh
nói đùa hay nói thật. Còn tôi thì lắc đầu.:
103
- Ông điên rồi. Ông chỉ bịa ra những lý thuyết
quái quỉ.
Sau hôm gặp ấy, tôi cho rằng Tám đang bị rối
tinh thần. Tôi đi đến một quyết định: có lẽ không
nên tranh cãi với Tám, và cũng không nên để cho
Tám nói nhiều. Chính vì vậy, hôm nay tôi im lặng,
mặc dù tôi rất muốn hỏi ra cái chữ “nô nô ni ni”
quái quỉ của Tám.
Tôi im lặng nhìn bạn; còn Tám cũng ngồi im
lặng. Ông khách lạ lùng ấy không thèm nhìn chủ
nhà, cũng không thèm gợi chuyện chủ nhà. Như một
người điên, Tám đăm đăm nhìn vào một cõi xa vời.
Dáng trầm ngâm của anh làm tôi bối rối, chẳng biết
phải nên đối xử ra sao. Rồi, bất thình lình, Tám
đứng dậy, chụp cái mũ len xuống kín mít đầu. Qua
khoảng hở của chiếc mũ, đôi mắt long lanh của anh
nhìn tôi chằm chằm, và môi anh lẩm bẩm. Đôi mắt
ấy, đôi môi ấy đang tiên tri một điều gì đó qua câu
thần chú khó hiểu:
…Nô nô.
…Ni ni.
Ngày… tháng…
Tôi và Lân đến thăm Tám. Bạn tôi khoá trái
cửa, anh nói vọng từ trong phòng ra:
- Các cậu về đi. Tuần này, tôi không thể tiếp bất
cứ ai.
- Ông giận chúng tôi sao?
104
- Tôi chẳng giận ai. Xin để tôi yên. Một tuần lễ
nữa, tôi sẽ tiếp các cậu.
- Có chuyện gì vậy? – Chúng tôi lo lắng.
- Chẳng có chuyện gì cả. Tôi chỉ cần yên tĩnh
một thời gian. Có thế thôi.
Chúng tôi trở về với tâm trạng vô cùng lo
ngại. Hay là… hay là… Tám đã bắt đầu điên?
Ngày… tháng…
Người hàng xóm của Tám bảo đã ba hôm nay
Tám không hề ló mặt ra đường, vì vậy nỗi lo ngại
của tôi và Lân lại càng tăng. Tám ốm, lại không ra
đường, vậy ba hôm vừa rồi Tám ăn uống ra sao? Có
thể anh ấy đã ốm nặng. Chúng tôi cương quyết gõ
cửa phòng Tám, nhưng chẳng thấy tiếng trả lời. Nỗi
lo ngại càng tăng, chúng tôi gõ cửa mạnh hơn, rồi
thậm chí xô đập cửa, rồi đấm cửa thình thình. Và
chúng tôi gọi to: “Tám! Tám”. Vẫn cứ lặng như tờ.
Chúng tôi đưa mắt nhìn nhau. Lân bảo:
- Chắc đã xảy ra chuyện gì.
- Hay là… ta phá cửa.
- Tôi giơ chân đạp mạnh. Đến lúc ấy mới thấy
tiếng nói của Tám.
- Này hai anh bạn. Đừng làm ồn ĩ như thế.
Chúng tôi van vỉ:
- Tám đấy ư? Cậu ốm nặng đấy. Hãy mở cửa cho
bọn mình.
105
Bên trong, một tiếng cười ngặt nghẽo của Tám:
- Rõ vớ vẩn! Tớ vẫn khoẻ như vâm. Chẳng sao
cả.
- Cậu nói dối. Chúng tớ van cậu… Hãy mở cửa
ra… Cậu rất cần bác sĩ lúc này.
- Thôi đi! Quấy rầy! Quá đủ rồi – Tám cáu kỉnh
- Đã bảo người ta chẳng làm sao cả.
- Chả sao mà lại nằm lì, đóng cửa phòng ba
hôm.
- Người ta cần yên tĩnh. Yên tĩnh! Hiểu chưa?
- Thế… ăn uống ra sao?
- Rất ngon lành. Tớ đã có ba cân bánh mì tẩm
đường, sấy khô, và một gánh nước. Lại cả bếp dầu…
Lại cả chiếc bô vệ sinh… Tám nói xong cười rúc
rích.
Chúng tôi nhìn nhau. Đúng là giọng Tám vẫn
sang sảng. Và cũng chẳng thấy dấu hiệu gì là mất trí
khôn trong cách đối đáp của anh ta. Tám không ốm
thật. Chúng tôi thở phào. Tuy nhiên riêng tôi vẫn
nghĩ thầm: “Tay này chưa điên đâu, nhưng ít nhất
cũng đang lên cơn gàn, tức là đang mấp mé bên bờ
vực của những cơn rồ dại.” Chúng tôi lặng lẽ ra về;
trước khi đi chúng tôi còn dặn dò nhờ người hàng
xóm trông chừng anh bạn của chúng tôi, và nếu có
điều gì khác lạ thì phải báo cho chúng tôi ngay.
Ngày… tháng…
106
Một sự việc quan trọng đã xảy ra trong chuồng
lợn của tôi. Có thể nói, một cuộc cách mạng đang
xảy ra ở đấy.
Sự việc đầu đuôi như sau: Hôm nay, nhà tôi có
ba chiếc đầu cá mè. Vợ tôi mua được ba cân cá
phiếu. Khúc giữa và khúc đuôi dành để người ăn,
còn khúc đầu dành phần cho lợn. Bỏ ba chiếc đầu cá
mè vào, nồi cám lợn bỗng thơm ngon khác hẳn mọi
ngày. Có váng mỡ nổi lềnh bềnh, thậm chí có mùi
thơm phức.
Khi tôi đổ cám vào máng, con lợn Bò liền
xông ra trước tiên. Nó đã có vóc dáng khoảng chừng
bốn chục cân. Nó đã to ềnh, còn lũ ỉn thì đang còn
choai choai chỉ khoảng trên hai chục cân mỗi con.
Hôm nay có cám ngon, đột nhiên con lợn Bò thay
đổi hẳn tính nết. Nó mới ăn được vài miếng thì ba
con ỉn mới bắt đầu sục mõm vào máng. Bò ta tức thì
hất băng con ỉn lang đứng cạnh, sau đó quay mặt
sang phía bên kia để cắn vào tai con ỉn trắng còn
đang mải miết ăn. Con lợn trắng kêu ré lên thảm
thiết. Lần đầu tiên, con lợn Bò có hành vi hung bạo
đến thế. Lũ ỉn bị tấn công bất ngờ, cả ba con thoạt
đầu còn ngơ ngác, nhưng chỉ một lát sau cả ba con
ỉn đều nhất loạt xông vào đánh lại. Hình như con lợn
Bò đã chuẩn bị sẵn trước. Nó đứng lùi vào một góc
chuồng để tránh bị tập hậu. Như một võ sĩ nhà nghề
đã quen chiến trận, nó nhằm vào con ỉn lang, con ỉn
đầu đàn, rồi lao đến như một quả trái phá, cắn vào
bụng. Con lợn ỉn ngã chổng bốn vó lên trời. Thế là
con lợn Bò thả sức nào cắn, nào nhay, nào húc…
(còn tiếp)
Nguồn: Trư cuồng. Tiểu thuyết của Nguyễn Xuân Khánh. Bản điện tử của © 2005 talawas.
| 
