Ngày… tháng…

Tôi ngồi uống nước trà đặc, cố làm tỉnh táo cái

đầu óc đầy mộng mị kì quái của tôi. Đột nhiên, có

tiếng lợn ăn rất lạ làm tôi sửng sốt. Tiếng lợn ăn như

reo, như vỗ tay. Nhịp điệu vỗ máng bắt đầu nhịp

nhàng từ tốn sau trở nên hối hả. Đó là tiếng đớp cám

của chú lợn Bò. Nó vừa ăn vừa thở hổn hển. Nó ăn

tuyệt quá, đến nỗi tôi ngồi uống nước trà không yên.

Tôi càng sốt ruột hơn khi nghe tiếng thằng Linh thúc

dục động viên ngoài chuồng lợn:

- Hãy ăn mạnh lên! Mạnh nữa lên! Hoan hô!…

Tôi xỏ dép ra ngay chuồng lợn. Linh quay lại:

- Bố đến mà xem. Con lợn Bò ngốn như thuồng

luồng. Khác hẳn ngày hôm qua. Bố biết tại sao

không? Vì hôm qua nó ăn bèo, còn hôm nay nó ngốn

quyển “Karamazov” . A! Gau gáu! Ngon lành chưa!

Nó đang nhai chân cụ Đốt.

- Thằng tồi tệ! Mày lại bán sách – Tôi buồn rầu

– Mày coi thường lương tâm của bố mày.

Nghe giọng nói thảm hại của tôi, Linh không

dám đùa cợt nữa. Nó lẳng lặng cùng tôi quay vào

nhà. Hai bố con đối diện nhau trước bàn trà. Thằng

bé có vẻ thương hại tôi. Nó đã thôi giọng bông lơn,

và quay trở về nghiêm túc.

178

- Bố giận con ư? Con đâu dám coi thường bố.

Bố hiểu cho. Con chỉ muốn tìm ra một sự thật.

- Sự thật?

- Vâng, điều con tìm ra là một sự thật. Dù lòng

bố có tốt, không muốn như vậy; nhưng sự thật vẫn

diễn ra không theo ý bố. Ta không thể chối bỏ nó.

Tôi chua chát:

- Như thế có nghĩa là, ở thế kỷ này, đã chấm dứt

mọi sự trong sạch, và những cái gì gọi là…

- Bố cứ hay khái quát. Không nên thế. Con chỉ

nhận xét thấy một điều: lợn thích ăn sách; và chắc là

xương các nhà văn ròn và nhiều chất can xi nên lợn

rất ham ăn. Nhất hạng, lợn thích nhai xương cụ Đốt.

Con tôi lại trở về giọng bông lơn. Tôi im lặng

thầm nghĩ. Không biết thằng bé học được cái giọng

đùa cợt này từ lúc nào. Tôi có dạy con tôi như vậy

đâu. Có lẽ việc tôi nuôi lợn là một điều kỳ cục, tức

cười quá chăng? Mà có lẽ vậy… Bởi vì lợn là một

giống vật không được hay ho cho lắm. Mà lợn như

con lợn Bò của tôi lại là một con vật ma quái. Thế,

mà ta đã mang nó về nhà nuôi nấng, thờ phụng.

Trong khi con ta đói, thì lợn ăn cơm cá. Trong khi

tâm hồn con ta còi cọc, thì ta bán sách cho lợn ăn.

Rồi ta tâng bốc nó lên, hí hửng khoe khoang với

nhau, để rồi chồng, vợ, con cái cấu xé lẫn nhau. Hay

ta đã rước hoạ về nhà?

Bệnh dịch, hay một cơn điên, hay là Poóc xi nô

ma ni? Đầu óc tôi lại nhức nhối. Lại sốt, lại rét, lại

quay cuồng. Những suy nghĩ bề bộn, không đầu,

không cuối. Lắm lúc như hé mở, như đã tháy một

179

điều gì đó rõ ràng minh bạch; nhưng rồi lại sợ hãi

không dám tin vào những suy nghĩ của mình nữa. Ta

lo lắng, giơ tay ra như muốn bấu víu lấy một cái gì

đó thật là vật chất, thật là cụ thể; nhưng tay ta chợt

hẫng, vì ta đã bíu vào một không gian loãng, mờ ảo

và rất hấp dẫn…

Tôi ngồi ở chiếc ghế bành cà khổ ấy cho đến

đêm, để mơ màng, suy nghĩ đến trăm điều, và để

cuối cùng chẳng còn gì đọng lại trong đầu. Những ý

tưởng của tôi như những gã mù loà chống gậy dò

dẫm trong một không gian đen kịt.

Những hình thù kỳ dị bỗng đột nhiên hiện ra

trong óc: con lợn Bò khổng lồ biết nói; và một bóng

người mờ loãng, toàn thân hư không, tất cả chỉ còn

đọng lại một bộ râu và những sợi tóc. Tôi hỏi:

- Lợn Bò thì ta biết rồi. Còn ông, ông là ai?

Một giọng trầm trả lời theo nhịp râu lắc lư:

- Lợn Bò của anh nghiến ngấu rất phũ. Chỉ một

ngày, nó đã gặm hết toàn bộ thân thể ta. Riêng bộ

râu và tóc không ăn được nên nó chừa lại.

Lợn Bò hể hả:

- Thịt cụ Dos thơm lắm. Còn món tóc và râu thì

khô như rơm…

Tôi hỏi bộ râu:

- Vậy cụ là Dos?

- Vâng tôi là Dos.

Tôi lo lắng hỏi:

- Con lợn của tôi đã ăn mất cả đầu cụ, cả khối

óc cụ? Trời ơi! Con quỉ!

180

- Xin cám ơn vì anh đã lo lắng cho tôi. Nhưng

đừng lo. Tôi không như Tchekhov. Tchekhov còn

muốn giữ lại trái tim. Còn tôi, dù con quỉ của anh có

ăn hết toàn bộ hình hài, tôi cũng chẳng lo. Song, tôi

vẫn e ngại một điều.

- Thưa cụ, điều gì?

Đốt hất hàm, để bộ râu cằm chĩa về phía con

lợn Bò đang chễm chệ, đấc chí đang ngồi trên chiếc

ghế bành thứ hai của tôi:

- Anh thử nhìn xem, con quỉ của anh muốn gì

vậy? Hôm nay, nó nhai cuốn Karamazov. Nó bỗng

chợt hiểu ra một điều ta nói trong đó: “Chúa đã chết.

Thời vô trị đã đến” và con quỉ của anh đã nảy dã

tâm.

- Hà hà… chứ sao! – Lợn Bò cười ngạo nghễ.

Bàn tay nó vỗ nhẹ vào chiếc tay ngai ghế bành, rồi

gật gù đắc chí.

Tôi giận điên người:

- Mày phải cút ngay. Mày phải rời ngay khỏi cái

ghế đó. Đừng giở trò phè phỡn.

Lợn Bò càng trêu ngươi. Nó ôm cái bụng núng

nính cười thật to. Tiếng cười xoáy vào óc tôi nhức

buốt. Tôi cáu kỉnh, cầm chiếc dép ném thẳng vào

mặt nó và quát:

- Cút đi! Cút đi!

Con tôi nghe tiếng hét vội bật đèn. Nó thấy tôi

ngã sóng soài trên mặt đất. Và toàn thân vã mồ hôi

như tắm.

181

Ngày… tháng…

Tôi ngồi im lặng trên chiếc ghế bành, chờ đợi.

Chờ đợi rất lâu. Đêm đã khuya, chắc phải nửa đêm

ông ấy mới đến. Tôi rất sốt ruột, tôi muốn trò

chuyện riêng với ông.

Chờ quá lâu nên tôi đã mơ màng thiếp đi. Khi

tôi choàng mở mắt thì đã thấy ông ngồi ở chiếc ghế

bành trước mặt. Vẫn cái thân xác vô hình vô ảnh ấy,

vẫn bộ râu và mớ tóc ấy. Chỉ có khác là lúc này bộ

râu im phăng phắc. Một tiếng vang lên trong tâm

tưởng tôi:

- Chắc anh muốn nói với tôi điều gì? Tôi biết, vì

mắt anh nói lên điều ấy.

- Thưa cụ, tôi muốn nói một điều mà bấy lâu tôi

cứ băn khoăn. Những chuyện từ xưa, nhưng đến nay

vẫn cần. Đó là kích cỡ con người…

Bộ râu hơi chúc xuống một lúc, rồi ngẩng lên:

- Chắc anh muốn nói rằng sự quá kích cỡ… sẽ

dẫn tới… những điều không lường được.

- Có nên nói rằng dẫn tới… những tội lỗi

không?

- Anh là người khắt khe nhỉ?

- Biết làm sao được hở cụ. Bởi vì điều đó liên

quan tới cuộc sống chúng tôi đang sống. Quá khứ

vẫn toả bóng xuống chúng tôi. Có thể nói quá khứ

vẫn ảnh hưởng nặng nề xuống chúng tôi.

182

- Điều đó, lúc ấy chúng tôi không nghĩ tới.

Chúng tôi chỉ biết cuộc sống quằn quại và nhục

nhằn. Chúng tôi đâu có phải là người đi tìm giải

đáp.Tôi chỉ trình bầy sự thật về sự sống. Sự trình

bầy ấy sẽ tạo ra mỹ cảm và dẫn tới cái Thiện. Cái

đẹp cứu rỗi thế gian.

- Thưa cụ. Chúng tôi rất cám ơn những nhà nhân

văn chủ nghĩa của nước Nga ở thế kỷ các cụ, mà cụ

là một đại diện. Như cụ đã nói, hậu quả của nó thật

không lường được. Chúng tôi đã theo các cụ đi tìm

cái đẹp tuyệt vời ở thế gian này. Hãy không nói đến

mặt tích cực vĩ đại của nó. Đã bao thế hệ rưng rưng

nước mắt. Đã bao thế hệ lao mình xả thân vì cái đẹp

tuyệt vời ấy. Nhưng điều không lường được ở đây là

cái đẹp tuyệt vời ấy lại quá kích cỡ con người.

Chúng tôi đã trở nên con người cuồng tín, những kẻ

cực đoan. Chúng tôi đã đạp đổ các thần linh và đem

con người lên địa vị thần linh. Chúng tôi muốn đi tới

chỗ hoàn thiện hoàn mỹ. Và chính đấy là bi kịch mà

chúng tôi không biết. Chúng tôi đã choàng một tấm

áo lộng lẫy nhưng quá kích cỡ; tấm áo của những

người khổng lồ, trong khi đó chúng tôi chỉ là những

người bình thường. Một thế kỷ trôi qua, chúng tôi dù

có tăng cao được vài phân, tấm áo vẫn là một cái

chăn thùng thình chụp kín chúng tôi vào trong, để

chúng tôi rãy rụa cắn xé lẫn nhau. Bây giờ chúng tôi

mới vỡ lẽ ra, đường đến thiên đàng còn phải đi qua

địa ngục.

Bây giờ thì chúng tôi chán ngấy sự trở thành

khổng lồ rồi, chán ngấy sự cuồng tín bi thảm ấy rồi,

183

chán ngấy những cái gì siêu kích cỡ. Chúng tôi đã

đẩy chúng tôi vào ngõ cụt.

Chúng tôi bây giờ thèm một cái áo vừa vặn,

thèm một cái đẹp bình thường miễn là đúng kích cỡ,

thèm một con người nhân hậu hơn là một anh hùng,

thèm một hạnh phúc giản dị hơn là một siêu hạnh

phúc, thèm một nàng tiên cá hơn là một Prométhée…

Bộ râu kia rung rung lên. Ông cụ nói:

- Ta biết chứ. Dù đã ngủ yên một thế kỷ, lương

tâm ta có bao giờ được bình an đâu. Ta vẫn quì sụp

trước nỗi đau khổ của thế gian.

Tôi muốn ôm lấy ông già vĩ đại, song ông đã

lặng lẽ biến hình.

Ngày… tháng…

Tôi sốt ly bì hai ngày liền. Hết sốt, cái mệt mỏi

lại kế tiếp. Sau đó là một nỗi buồn mênh mông ghê

gớm. Chẳng phân tích nổi vì sao nỗi buồn của tôi lại

tăm tối đến vậy. Cứ cảm giác như mình đang ở một

hang đá lạnh, sâu thẳm, âm u và cô đơn.

Phải chăng cái buồn bắt nguồn từ tình yêu? Hồ

ly đi xa, chắc chắn là tôi buồn. Cái buồn vì mất một

bóng râm, hình như nó mang mác nhè nhẹ, gây cho

ta một cảm hứng cao thượng, chứ đâu có tối loà như

thế này. Tôi quờ tay ra quanh mình, chỉ thấy một

bóng đen run rẩy. Hay là tôi buồn vì đói nghèo? Thú

thực sự thiếu thốn quá dai dẳng và trường kỳ đã làm

184

trái tim tôi đâm ra chai sạn. Tôi không còn đủ sức để

nghĩ đến oán hận số phận nữa. Vả lại, kiểu người

như tôi chắc chắn không thể nào bị gục ngã vì những

thiếu thốn… Hay là ta buồn vì tư tưởng? Vì lo lắng

cho thế sự? Chao ôi! Cái thân phận bọt bèo, lau sậy

như tôi mà lại suy nghĩ to tát đến thế kia ư? Thú

thực cũng có lúc hoang tưởng, tôi đã nghĩ đến những

điều ấy. Nhưng bây giờ chắc chắn là không. Tất cả

đã dược khoá kín trong hòm. Dos ư? Marx ư? Lão tử

ư? Nietzche ư? Thích Ca ư? Jesus ư? Kirkegard ư?…

Xin lỗi! Tôi rất trọng các cụ, bằng chứng là tôi đã

băn khoăn, dằn vặt khi bán sách. Nhưng hàng năm

nay, tôi đã không ngó ngàng đến các cụ. Tôi đã để

các vị nằm buồn trong hòm sách mốc. Cuộc sống bận

rộn và tàn nhẫn đã làm con người quên lãng mất tư

tưởng. Tôi còn bận lên cơn lợn; tôi còn bận say mê

lợn. Đêm đêm, còn chút thời gian phù phiếm, tôi lại

lãng du vào những chuyện trinh thám. Tôi cố tự

đánh mất mình đi, tự ru ngủ mình vào những giấc

mơ tầm phào trong cuộc đời trần tục của những thám

tử, những tội ác, những săn đuổi, những đam mê,

những máu và nước mắt. Ôi chao! Tôi đã giã từ tư

tưởng của các vị từ lúc nào chẳng hay. Vậy thì, sao

có thể nói nỗi buồn của tôi mang mầu sắc tư tưởng?

Vậy thì cái buồn thăm thẳm ấy từ đâu đến? Cái

nỗi Buồn đen ấy từ đâu đến? Vợ tôi, từ khi tôi ốm,

đã hết giận giữ, nàng lo lắng cho tôi. Sự lo lắng ấy

hiện trên nét mặt đăm chiêu mà tôi đọc thấy. Sự lo

lắng ẩn trong cái run run của cốc nước trà đặc mà

185

nàng đem tới. Sự lo lắng náu mình trong âm sắc nhẹ

nhàng bối rối khi nàng nói:

- Ông cố mà uống. Có đường pha vào đấy.

Lẽ dĩ nhiên, cái buồn không phải đi từ cốc

nước ra để ám ảnh tôi. Nó cũng không còn bắt nguồn

từ mâu thuẫn vợ chồng.

Có lẽ, một nàng tiên buồn, hoặc một con quỷ

buồn nào đó đã tinh nghịch rót nỗi buồn vào trong

tâm tưởng. Nỗi buồn ấy có lẽ đã ẩn náu trong tôi từ

một đời kiếp nào đó; nó nằm trong phủ tạng sâu kín,

ở một nếp óc, ở một kẽ tim, ở một đường giây nơ

ron được giấu ở chỗ thật tối tăm. Nỗi buồn ngủ lịm

đã từ lâu, nay bỗng giật mình thức giấc.

Thực ra, tôi vẫn có ý thức rằng cuộc sống rất

vui; bởi vì tai tôi vẫn nghe thấy tiếng trẻ hát và

tiếng một cô gái cười ròn rã ngoài đường; nhưng

lòng tôi vẫn thấy buồn. Tôi nằm nghiêng người, nhìn

vào vách đất. Những kẽ nứt sao ngộ nghĩnh. Tôi

chợt nhìn ra hình một chiếc đầu, một chiếc mõm. à,

kẽ nứt vẽ hình một con lợn, hao hao như chú lợn Bò.

Kìa con lợn trên vách bỗng ngoe ngẩy cử động. Lạ

chưa! Nó biết nói, nói thầm trong óc tôi:

- Ta đây. Ta ở trong ngươi từ lâu lắm rồi, có lẽ

từ thủa sơ sinh, từ lúc ngươi mới chỉ biết khóc, biết

cười. Ta quí báu ngươi. Sao ngươi cứ giận hờn ta?

- Giận hờn ư? Ta chẳng cần quan tâm đến một

tình cảm nào khác lúc này. Chỉ cần giải đáp nỗi

buồn của ta lúc này là đủ. Tại sao ta buồn?

- Buồn ư? Ngốc nghếch! Chính ta, chính ta đã

đem lại cho ngươi nỗi buồn. Và chính vì nỗi buồn

186

ấy, nên ngươi trở thành người. Ngươi quên bữa cơm

ăn; ngươi trong mắt nhìn vào đêm đen; ngươi khóc

những giọt nước mắt thầm; ngươi trăn trở; bởi vì ta

bị dìm xuống và ta lại ngoi lên; bởi vì ta là sự sống,

là tồn tại; bởi vì ta là thượng đế, là tôn giáo trong

ngươi.

Kỳ dị chưa! Những tiếng nói mê sảng, hay ta

điên? Đúng, phải rồi tôi điên. Tôi đang lên cơn buồn

của một kẻ điên. Thôi, câm đi! Đừng rì rầm những

lời hoảng loạn ấy vào óc ta nữa. Tiếng nói của lợn

trên vách bỗng tăng âm lượng và trở nên tiếng ồn ào

chói óc. Tôi sợ hãi bịt tai lại. Tôi khoác vội chiếc áo

bông, và lừa lúc vợ tôi xuống bếp, tôi lẻn ra đường.

Tiếng buồn ma ám tan đi và để dư đọng một nỗi

buồn heo héo.

Ngày… tháng…

- Anh Tám ơi! Tôi mắc bệnh thật sao? Trư

cuồng? Làm thế nào bây giờ?

Im lặng.

- Hay là tôi đốt chuồng lợn? Tôi giết con lợn

Bò?

- Nhưng nó ở trong xương tuỷ, trong tim óc ta.

- Vậy, làm cách nào bây giờ? Nhưng liệu có

phải đúng nó không? Đây này, bây giờ đầu tôi lại

mát. Cơn sốt đã lui. Không, tôi không giết con lợn

Bò đâu. Nó là niềm hi vọng của gia đình tôi. Con

187

tôi, vợ tôi, nồi gạo của gia đình tôi đều trông vào

nó.

Ngày… tháng…

Cơn sốt lui chưa đầy một ngày, rồi cơn sốt lại

đến. Lần này, nó đến mãnh liệt hơn. Đứa nào đốt lò

kéo bễ than hồng trong đầu ta? Rõ ràng ta nghe có

tiếng lò rèn phì phò trong óc. Và nghe cả tiếng cãi

lộn léo nhéo.

Bồng bềnh trôi đi những hình ảnh kỳ dị:

một chiếc thủ lợn, một chiếc đầu lâu, một khúc lòng

già, một ông Tchekhov, một con dao nhọn, một

người đàn bà mếu máo… Tất cả diễu binh như một

cuốn phim quay trong sương mù.

Tôi mê man mhưng cố cưỡng lại cơn bệnh. Tôi

cố bíu vào dòng sông hình ảnh sương mù ấy. Nó kéo

tôi đi rất nhẹ nhàng và tôi cảm thấy vơi nhẹ dễ chịu.

Nhưng tôi chợt rùng mình. Thấy gai gai. Có một

tiếng thì thầm trong đầu: “Anh buông xuôi theo dòng

sương mù ấy là xong tất cả đấy”. Tôi chợt hiểu ngay.

Xong ở đây có nghĩa là chấm dứt tất cả. Không. Tôi

không chấm dứt. Chấm dứt có nghĩa là nhẹ nhàng,

nhưng cũng có nghĩa là chẳng còn gì cả. Chấm dứt

cũng có thể định nghĩa là hạnh phúc, nhưng còn có

thể là cái chết.

Dòng sương mù ơi! Ta không muốn chết. Tôi

vội hổn hển cố đi ngược dòng. Vất vả quá. Có phải

188

tôi lội trong bùn? Có một chất keo nhầy đang mút

chân tôi lại, đang cố níu tôi lại. Chợt cảm giác

không phải là chất keo, mà là những bàn tay lạnh

lẽo, những bàn tay ma đang bám dính vào hai chân.

Tôi thét to:

- Buông ta ra! Đồ ma quỷ!

Có lẽ không phải là hét mà chính là tôi gào.

Tôi nghe rõ tiếng mình vang lên tuỵet vọng. Tôi ngã

xuống dòng sông bầy nhầy đó, nhưng vẫn cố đứng

lên. Tôi vẫn gào:

- Ma quỷ! Buông ta ra!

Rồi tôi rãy rụa, tôi đạp. May thay, chân tôi

chợt đụng phải một tảng cứng. có lẽ một mô đất. Tôi

đứng trên mô đất, trên hòn đảo bé nhỏ bơ vơ đó mà

kêu gào. Tiếng gào làm chấn động dòng sông sương

mù, tôi cảm thấy mầu trắng sữa của nó hơi đung đưa.

Tôi cố gào to thêm và chợt thấy mầu trắng sữa ấy có

nhạt đi. Tôi vui mừng vì trông thấy qua màn sương

nhạt, những bàn tay vẫy gọi. Luýnh quýnh quá, tôi

vấp ngã bổ nhào.

Tôi chợt bừng tỉnh dậy, thấy mồ hôi vã ra. Thế

là tan cơn sốt.

Ngày… tháng…

Vẫn sốt liên miên. Những giấc mơ hãi hùng.

Tỉnh dậy chẳng nhớ gì hết.

189

Tôi nhắm mắt nằm yên. Chợt như cảm thấy có

ai đang ngồi trên chiếc ghế đàu giường. Tôi choàng

mở mắt, song chẳng thấy ai.

Thế nghĩa là gì nhỉ? Phải chăng cảm giác ấy

sinh ra do thần kinh ta quá ốm yếu?

Ngày… tháng…

Mệt. Chẳng muốn ăn gì. Miệng đắng. Cơn sốt

như những đợt thủy triều; sáng lui, đêm lại sốt. Cái

nóng vắt kiệt cơ thể. Mồ hôi ở đâu mà ra lắm thế.

Ta sợ đêm tối lắm. Vì đêm đến, cơn sốt cũng

đến theo. Cùng đi với nó là những cơn ác mộng.

Nửa đêm, chợt tỉnh vì bỗng nghe thấy tiếng kẹt

cửa. Ta choàng dậy, hỏi: Ai? Không thấy trả lời. Ta

nhỏm lên nhìn ra cửa. Thoáng thấy một bóng người

to lớn bước ra ngoài. Ta chỉ kịp nhìn thấy chiếc lưng

tròn múp của hắn. Thế là mất ngủ từ lúc đó.

Ngày… tháng…

Cả ngày hôm nay ta băn khoăn với câu hỏi:

“Hắn là ai? ” Ta chờ đêm. Ta chờ hắn đến, nhưng

đêm nay hắn lại không đến.

190

Ngày… tháng…

Hắn như kẻ đánh lén. Hắn có vẻ am hiểu nghệ

thuật quân sự, vì hắn chú ý đến yếu tố bất ngờ. Đêm

nay thấy dễ chịu; chập tối ngủ được một giấc.

Chính lúc ta không ngờ hắn đến, thì hắn lại

đến. Mở mắt ra, hắn đã ngồi đấy, trên chiếc ghế đầu

giường. Hắn có thân hình to béo, ăn mặc giản dị.

Hắn có đôi tay lông lá và khuôn mặt triết gia. Đôi

mắt sắc, râu mép tỉa xén kỹ càng và nốt ruồi trên

má. Chẳng ra người da trắng và cũng chẳng ra người

da vàng. Hắn ngồi đấy, mắt chăm chăm nhìn ta.

Ta định cất tiếng, thì hắn mỉm cười. Rồi thân

hình to lớn của hắn bỗng nhiên mờ dần và biến mất.

Ta lạnh toát người, sợ hãi. Hắn là người, hay ma

quỷ?

Ngày… tháng…

Bây giờ hắn năng đến lắm. Trong lúc hôn mê,

ta chỉ mê thấy lợn. Ta cố thức để khỏi mê. Nhưng cứ

mở mắt ra, lại thấy ngay mặt hắn. Ta tức giận hỏi:

- Ngươi là ai?

Hắn cười to ha hả, rồi bốc hơi biến mất.

Ngày… tháng…

191

Hôm nay, hắn lại lấn thêm một bước nữa. Hễ ta

nhắm mắt, hắn lại cười ha hả để đánh thức ta dậy. Ta

lại hỏi:

- Ngươi là ai?

Lần này, hắn không cười to, mà chỉ nhếch mép

cười bí hiểm.

- Rồi anh sẽ biết.

Ngày… tháng…

Ta hiểu ý định của hắn rồi. Hắn đến để ám ảnh

ta, hành hạ ta, để làm đầu óc ta rối loạn, để cướp đi

giấc ngủ ngon của ta, để…

Đêm nay, ta hỏi hắn bằng câu hỏi khác:

- Ngươi đến đây làm gì?

Hắn thản nhiên trắng trợn:

- Ta đến để xem anh chết.

Ta điên rồ, căm giận:

- Tên sát nhân! Hãy cút đi! Cút đi!

Hắn lại há to mồm và cười ha hả. Ta không

chịu đựng nổi nữa rồi. Hắn nhân danh cái gì để hành

hạ ta như thế? Ta ngồi bật dậy, rồi xông lại đánh

hắn. Bàn tay lông lá của hắn gạt ta ngã sóng xoài

trên mặt đất. Ta vẫn thều thào:

- Cút đi! Cút đi!

Cả nhà chạy đến. Vợ ta ôm lấy ta và nức nở.

Ngày… tháng…

192

Đảo lộn quy luật rồi. Mọi buổi sáng có bao giờ

tôi sốt. Nhưng sáng nay, khi nghe thấy tiếng gà, cơn

sốt lại bùng to.

Mệt lắm. Nhưng tôi thấy đầu óc còn chút tỉnh

táo. Tôi cố ngồi dậy, viết nốt những dòng chữ này,

vì sợ bệnh tôi khó khỏi.

Tay tôi run lên. Chợt nhớ đến chữ

Poócxinômani của Tám. Tôi phải viết chữ ấy bởi vì

hắn đang đến. Hắn, bây giờ bất kể ngày đêm, lúc nào

cũng có thể xuất hiện.

Tôi mang máng biết nhân dạng của hắn rồi.

Hắn muốn giết tôi đấy. Hắn muốn ám ảnh tôi cho

đến chết.

Tôi cố chống cự. Còn chút tàn lực nào, tôi

cũng đem ra cho bằng hết. Cũng có thể tôi sống,

cũng có thể tôi chết. Tôi chấp nhận.

… Kìa! Cái thằng bụng lợn ỉ ấy đang cười hề

hề khả ố trước mặt tôi. Lớp mỡ ở bụng hắn rung

rung. Tôi đã chụp được khuôn mặt hắn, cái bộ mặt

có vẻ triết gia, cái bộ mặt nung núc mỡ… Nếu tôi

chết, xin hãy nhớ kỹ khuôn mặt hắn.

Trời ơi! Nóng quá! Em ơi, cho anh xin cốc

nước.

193

Phần 2

Hành trình vào hỗn mang

194

Tôi nằm lặng một mình trong những đêm dài

hôn mê. Tâm hồn tôi lang thang lạc về những xứ sở

hoang sơ kỳ ảo. Đêm chẳng phải đêm! Ngày chẳng

ra ngày! Âm ti chăng? Thiên đường chăng? Cội

nguồn chăng? Vũ trụ chăng?

Sự sống leo lét vẫn còn đủ như con đom đóm lập

loè tâm tưởng, rọi ánh sáng mờ vào miền thẳm hỗn

mang.

Tôi khát! Tôi khát!

Chao ôi là nóng!

Cơn nóng trong tôi lúc âm ỉ, lúc bừng bừng lửa

đốt. Nó soi đuốc gọi thẳm đêm về hợp giao cùng

hoang tưởng, để làm sống lại những kỉ niệm đã bị

chôn vùi trong nghĩa địa âm u sọ não.

Những mơ ước cháy bỏng nhất, những hình ảnh

hoang sơ nhất, những kí ức tái tê nhất hoặc vui đến

nổ trời, những bóng ma bị quên lãng đã nắm tay tôi

dẫn vào vũ hội, để nhảy những điệu nhảy Hỗn mang.

Tiếng hò hét cuồng nộ kéo ta vào những cơn mê

cuồng, vui đến rơi nước mắt. Khúc nhạc buồn héo

hắt làm chân ta lãng đãng. Ta bủn nhủn nghe tiếng

thầm thì, rủ ta về hoà lẫn vào Hỗn mang.

Có nhiều người, cũng như tôi, đã bất hạnh hay

may mắn được hành trình vào xứ Hỗn mang. Rất

nhiều kẻ vì sợ hãi hay buồn phiền đã úp tay vào mặt,

cố ý kéo màn che ký ức. Nhiều người khác không

may đã bị bóng tối của Hỗn mang kéo tụt vào đêm

đen vô tận. Hiếm người thoát hiểm! Vì thế, nhiều

cuốn hồi ký Hỗn mang đã chẳng được khai sinh. Tôi

195

thuộc số người may mắn đã thoát khỏi Hỗn mang trở

về. Tôi vội vã ghi chép lại sự tự nghiệm kỳ lạ, cố

giữ lại cái hơi thở hoang sơ nguyên thuỷ, và những

xúc cảm cuồng nộ đầy mê đắm của nó.

196

I. Con vật huyền thoại

Ngày đầu tiên, tôi nằm dài hôn mê. Mắt nhắm

nghiền. Thở thoi thóp. Chân tay thẳng dẵng. Bất

động. Tai chẳng nghe thấy gì nữa. Cảm giác nhẹ

nhàng bâng khâng của một ly rượu. Hết nóng, hết

lạnh, hết đau đớn, hết suy nghĩ…

Khi bóng tối ập xuống, trạng thái kỳ lạ ấy bỗng

được chuyển sang trạng thái khác. Nếu gọi trạng thái

trước là mấp mé bờ chết, thì trạng thái thứ hai này là

mấp mé bờ sống. Có thể cái mầm sống trong tôi đã

thoi thóp, nay cố gắng rãy rụa chăng? Nó bám vào

bờ sống nhưng không đủ sức ngoi lên. Đã mang

máng nghe thấy hình như có tiếng người. Ai khóc

đấy? Có phải tiếng sụt sùi của vợ tôi? Có phải tiếng

tấm tức của thằng con út. Có phải tiếng đều đều an

ủi của thằng Linh?

Tôi thấy buồn buồn nơi bàn tay. Phải chăng bàn

tay ấy muốn giơ lên, muốn vẫy gọi, hay muốn đặt

nhẹ lên mớ tóc của đứa con yêu. Không xác định nổi

đấy là phản ứng của sự sợ hãi, hay phản ứng của tình

thương. Nhưng, bàn tay vẫn nằm yên, không nhúc

nhích. Tiếp đó là sự bằng lặng của một giấc ngủ êm,

nhưng mong manh. Tất cả lại chìm trong màn sương

trắng. Như có một chuỗi mây bồng bềnh trôi qua; lúc

mây dày thì mắt ta nằm trong màu sữa; lúc mây

mỏng thì lại trông thấy một ngọn đèn dầu lạc, úa

197

nhoè nhoà; lúc mây quá nặng, thì ta như chui bên

trong một chiếc chăn dày kín mít.

Kìa! Một làn mây quá mỏng! Ta lại chợt nhìn

thấy thế gian qua một tấm kính mờ. Chợt thấy rõ

không phải ngọn đèn dầu lạc, mà là một chiếc bóng

điện. Trước mắt ta, lay động một trái dừa… một quả

bưởi… những quả bóng… kỳ lạ vậy? À… Đó là

những đầu người. Chắc là vợ ta, con ta, bạn bè ta

đang ngồi kế cận giường ta. Có tiếng rì rào … tiếng

thì thầm của những rặng tre. Ta hiểu rồi, họ đang trò

chuyện.

Chợt một nỗi buồn thăm thẳm toát ra từ xương

tuỷ. Cái ý thức le lói trong ta chợt bùng lên. Ta buồn

vì biết rằng mình đang chết. Một đám mây lướt qua

mi mắt chợt làm tôi rùng mình; ta sợ một bàn tay

nào đó đặt lên mắt ta, và vuốt nhẹ; như thế tức là

chiếc cửa sổ tâm hồn được khép kín, vĩnh viễn khép

kín. Tâm hồn chập chờn, le lói của ta chợt rung lên;

đôi mi mắt cố rướn lên, cố mở to ra; nhưng sao đôi

mi mắt quá nhỏ bé mà lại nặng nề đến thế; tưởng

như những tấm cửa lim ngăn cách. Tâm hồn tôi gào

to:

- Chưa! Chưa phải là hết!

Nhưng buồn thay! Từ miệng ta chẳng có âm

thanh nào lọt ra. Giọt nước mắt bất lực, phải chăng

giọt nước mắt cuối cùng của đời ta chợt ứa ra, từ từ

lăn trên gò má. Nhưng tiếc thay! Chẳng ai để ý đến

những giọt nước mắt bơ vơ đó. Vợ ta, con ta, bạn bè

ta đều không nhìn thấy nó. Ta biết chắc vậy, vì

chẳng có ai cầm khăn thấm nó; nó cô đơn chậm chạp

198

bò dần trên đôi gò má khô héo, nóng bừng; nó âm

thầm rơi xuống gối; ta đoan chắc là nghe thấy tiếng

rơi của nó.

Lạ chưa! Tai ta đã phân biệt được âm thanh.

Tiếng rì rào bỗng hoá tiếng người: Giọng ồ ồ là của

Hợi, giọng thanh thanh là của thằng út, giọng ngập

ngừng là tiếng nói vợ ta giọng trầm dều tiếng của

thằng Linh, giọng phẫn khích là của chú Lân.

Ta nghe lõm bõm. Âm thanh lúc xa, lúc gần, lúc

tỏ, lúc mờ, lúc liên tục, lúc đứt quãng…

“Lợn … lợn …”

Hay thật! Họ lại vẫn bàn chuyện lợn bên cạnh

giường người đang chết.

“Bò … bò … hổ … hổ … khổng lồ … tạ, tấn …”

Chắc là họ đang bàn đến những con lợn Bò, lợn

Hổ, những con lợn nặng hàng tấn thịt. Giọng ồ ồ lên

bổng, xuống trầm. Chỉ nghe thấy giai điệu, nhịp

điệu, sắc điệu của âm thanh chứ không nghe thấy rõ

ràng lời nói, nhưng ta biết đó là giọng của Hợi, ông

chủ lò. Chợt vụt hiện trong óc một chuỗi hình ảnh

mà một lần ta đã gặp… Một người đàn ông lực

lưỡng, cởi trần, chân đi ủng cao su, đứng giữa một

đàn lợn khổng lồ. Tay anh ta cầm một vòi nước chảy

xiết và phun vào lũ lợn. Đàn lợn rú gầm chạy tán

loạn; chạy mãi, chạy mãi, để rồi cuối cùng kiệt sức

nép vào nhau, run rẩy đứng ở xó chuồng. Người lực

lưỡng cởi trần, lúc này, cầm một con dao điện trong

tay. Hắn dí điện vào gáy từng con lợn. Lũ lợn khổng

lồ lăn ra rãy rụa. Rồi sau đó, người lực lưỡng cầm

con dao lá lúa mà sọc mà đâm một cách rất chính

199

xác. Con lợn nào cũng bị lưỡi dao phóng trúng cổ,

trúng tim. Máu lợn phun ra òng ọc, lênh láng. Người

đồ tể nghệ sỹ đâm như múa, càng đâm càng nhanh,

càng chính xác, càng đâm bàn tay càng dẻo… Cuối

cùng anh giơ con dao lá lúa lên, đứng giữa ao máu

mà cười… Nụ cười hân hoan đón nhận tràng vỗ tay

của đám đông khán giả cũng đang say sưa như anh.

À… Hiểu rồi! Nhớ ra rồi! Thảo nào thấy âm sắc

của giọng Hợi quá quen thuộc. Thì ra, Hợi đang kể

cho mọi người nghe cách giết lợn hiện đại, cách giết

lợn hàng loạt, cách giết những con lợn khổng lồ

bằng dao điện. Chính mắt tôi đã được dự cuộc biểu

diễn đồ tể hiện đại ấy mà Hợi là người thao tác mẫu,

cách đây mấy tháng, tại lò lợn.

Những bóng mờ trước mắt bỗng tan biến. Qua

màn sương ngăn cách, tôi chỉ còn thấy bóng đèn

vàng hiu hắt, và một bóng hình mờ mờ nào đó. Chắc

mọi người đã ra về, và chỉ còn một người ở lại chăm

sóc tôi.

Sao lúc này im lặng đến vậy? Im lặng đến nỗi

tôi nghe rõ cả tiếng tim mình đập. Tôi muốn kêu lên:

“Các người đi hết rồi ư?” Chỉ còn ta hấp hối với

đêm dài lặng lẽ. Cái bóng ngồi kia là ai vậy? Vợ ta,

hay con ta? Hãy đến mà nói với ta, mà nắm tay ta.

Sao lại im lặng? Lại ngủ rồi ư? Chỉ còn một mình kẻ

hấp hối này là thức thôi ư? Kẻ sống thì ngủ, kẻ chết

thì thức. Sự trái ngược ấy càng làm cho nỗi cô đơn

thêm rợn. Ta muốn khóc nức nở, nhưng nước mắt ta

lại cạn kiệt hay sao?

200

Có tiếng gì rờn rợn, lạ lùng ở xa vời. Tiếng đó

làm sởn gai ốc… Ta hồi hộp lắng nghe. Biết rồi!

Tiếng mèo! Con mèo gào trong không gian khuya và

tối đen. Mỗi lúc tiếng gào lại mỗi gần. Một phản xạ

như muốn chạy trốn mà không trốn nổi. Ta cũng biết

rồi. Chắc là con mèo đen; con mèo mặc áo choàng

đen, đi tuần du trong bóng tối như gã canh ngục

thất. Nó lượn lờ quanh nhà ta ở. Tiếng mèo u oa nức

nở. Đồ quỉ! Nó bỗng gào lên như tiếng trẻ con bị

bóp cổ. Giống mèo đêm đêm thường đi tìm những

linh hồn bơ vơ. Mèo bơ vơ, mèo hoang đi tìm những

giống người bơ vơ, giống người hoang… Kẻ bơ vơ là

người hấp hối… Tiếng mèo chợt rú như bị chọc tiết;

tâm hồn tôi chợt cũng co quắp, rúm ró theo… Ôi…

Lạnh toát đến tận đáy hộp sọ. Tôi muốn kêu cứu,

nhưng đã mất âm thanh. Tôi muốn chống đỡ, nhưng

chân tay tê liệt.

Đang lúc nguy cấp, khốn cùng như vậy, thì chợt

thấy hơi thở ấm áp bên tai. Một tiếng thì thầm:

- Hoàng! Đừng có sợ. Còn có tôi đây.

- Ai vậy?

- Tám đây! Hoàng chẳng nhận ra sao?

- Ôi anh Tám! – Tôi vui mừng – Sao anh đến

chậm vậy?

Tiếng thở dài:

- Bạn bè chỉ giúp nhau hơi ấm. Cái chính là ở

anh.

- Anh cứu tôi với! – Tôi năn nỉ.

- Hoàng sợ gì?

- Sợ tiếng mèo.

201

- Tôi hiểu rồi. Chắc anh nghĩ đến con mèo đen

nhảy qua người anh. Và anh sẽ biến thành quỉ nhập

tràng?

- Ôi chao! Đúng là điều tôi sợ vậy. Anh Tám

đuổi con mèo ấy đi. Tôi không muốn biến thành quỉ.

- Giống quỉ bao giờ cũng muốn mọi người đều

biến thành quỉ như mình. Anh sợ cũng phải. Nhưng

tôi biết làm thế nào bây giờ?

- Anh Tám giúp tôi với. Cho tôi một liều

thuốc… cho tôi khỏi bệnh.

- Poóc xi nô ma ni? Làm gì có thuốc.

- Vậy là tôi chẳng còn gì hy vọng? Tôi sẽ nằm

dài hấp hối. Và cuối cùng tất cả sẽ nhỏ dần… mờ

dần… để đi đến kết thúc?

- Có hai cách kết thúc. – Tám lặng lẽ trả lời –

Một là anh cứ nằm yên ở đây một đêm, hai đêm, ba

đêm… Và đêm nào tiếng mèo cũng rú lên đe doạ

anh, làm mất của anh một phần tinh lực. Rồi toàn bộ

tinh lực của anh sẽ dần dần bị phung phí, tiêu hao

vào nỗi sợ hãi… Một kết thúc như vậy chẳng đáng

buồn lắm sao! Hai là, anh cố đi về phía bờ sống.

Cảm giác là mấp mé bờ sống; nhưng thực ra khoảng

cách đó rất xa. Đừng chọn nẻo đường gần; đường

gần hiếm khi tới đích. Đường tới bờ sống đích thực

là con đường hun hút và khúc khuỷu.

Tôi thở dài:

- Tức là anh khuyên tôi nên quay lưng lại với

con đường gần. Và chọn hướng bước đi vào nẻo

đường xa vời mà bóng chân trời chỉ là một vết mờ?

202

- Đúng – Tám gật đầu thở dài - Đó là đường qua

thế giới Hỗn mang. Nó hun hút và đen ngòm. Doạ

đấy! Thực thực hư hư… Đầy hiểm hoạ song cũng

đầy hấp dẫn… Phải tỉnh táo qua đó mới hòng tìm tới

bến bờ thực sự.

Điều kỳ lạ là khi hướng về phía con đường hun

hút ấy thì chân tôi lại đứng lên nổi. Nỗi cô đơn đã

làm sức tôi kiệt, nhưng hơi ấm bạn bè lại tiếp sức

cho tôi.

Tôi một mình đi vào xứ Hỗn mang, cố tìm về bờ

sống. Con đường xa lạ, nhưng có cảm giác như một

lần ta đã đặt chân đến rồi. Đen ngòm, và chẳng thấy

lối mòn. Chỉ biết nhằm phía xa xa, nơi có ánh sáng

leo lét mờ mờ, mà đi tới.

Ta bỏ lại nhân gian sau lưng để đi tìm con

đường về với nhân gian. Hết ngọn đèn vàng hiu hắt,

ngọn đèn nơi ta nằm chờ chết. Hết những bóng hình

mờ ảo thân quen. Hết những tiếng nói thường hằng

mà ta biết rõ từng âm sắc.

Ánh sáng tỏ dần, ta nhận ra mình đang đứng

trong xứ sở mây mù. Mây nối đuôi nhau trôi dài.

Mây trắng dày đặc, thu ngắn tầm mắt ta vươn xa. Ta

chẳng hề biết sau biển mây mù ấy là cái gì.

Còn đang tần ngần, chẳng biết đi về hướng nào,

bỗng một tiếng cười như sấm vang rền, tiếp sau đó

một tiếng hỏi:

- Anh đi đâu?

Tôi căng mắt nhìn về phía tiếng nói, và chợt

nhận ra một bóng trắng khổng lồ, thường dễ cao đến

203

vài chục mét. Đó là một con quái vật mà tôi chưa rõ

hình thù. Tôi hỏi:

- Người là ai?

Tiếng sấm rền từ cao vọng xuống, đe doạ:

- Ta canh giữ ải hoang. Và ta chỉ cho đi qua

những kẻ nào trả lời được câu ta hỏi.

Tôi nhìn con quái trắng ngồi chồm hỗm, và chợt

rùng mình nhớ đến chuyện xưa. Phải chăng đó là con

nhân sư thời thượng cổ? Con nhân sư bí hiểm đã đưa

ra câu đố mà người đời không giảng nổi. Đã bao kẻ

bất hạnh vì không trả lời được câu hỏi mà bị chui

vào dạ dày của nó. Chỉ có một mình Oedipe, người

Hi lạp xưa, đã giải nổi. Con quái vật đã tức giận

chịu thua trí tuệ con người nên đã nhảy tùm xuống

biển sâu, và đã bao đời nay không xuất hiện. Đến

nay, nó lại ló mặt ra đời tác quái. Bụng thì lo, nhưng

tôi vẫn phải ra vẻ đĩnh đạc cất giọng:

- Hỡi nhân sư! Đừng khoe trò bịp. Ngươi

không biết xấu hổ sao? Câu hỏi của ngươi, Ơ đíp đã

giải từ mấy ngàn năm về trước rồi. Sách cổ còn ghi

chép rành rành; nay ngươi còn tiếc rẻ gì nơi trần thế,

mà lại điên đảo trở về tác quái?

Quái trắng cười sằng sặc. Lúc này tôi mới nhìn

rõ cái đầu người lắc lư trên thân hình thú vật của nó.

Quái trắng trả lời:

- Ngươi nhầm rồi. Hãy nhìn cho kỹ. Ta đâu có

phải giống nhân sư.

- Lấp liếm làm gì, hỡi giống đầu người mình

thú.

204

- Chớ láo xược. Ta đây chính là con vật huyền

thoại hiện đại.

- Vật huyền thoại hiện đại!

Tôi cố căng mắt nhìn cho rõ, rồi cười to:

- Chà! Cái tên kêu quá! Tưởng lá ngọc cành

vàng, hoá ra chỉ là cái đầu người chắp vào mình con

lợn. Ha, ha… Ta biết rồi. Ngươi là giống Nhân –

Trư.

Con quái vật gầm lên tức giận làm những đám

mây trắng sợ hãi cuống quít, vội bay nhanh.

- Tên kia! Chớ bẻm mép! Hãy nghe kỹ lời ta

hỏi. Nếu không trả lời đúng, đừng trách ta ác độc.

Này, hãy nghe cho kỹ: “Con vật gì buổi sáng ăn thịt

người, buổi trưa nằm nghỉ ngơi, buổi tối lại ăn thịt

người ?”

Tôi ngẫm nghĩ: Câu đố có vẻ hao hao giống

câu đố mà xưa kia Nhân sư đã hỏi Oedipe … Nhưng

sao lại có chuyện ăn thịt người ở đây?

Con quái trắng thấy tôi tư lự, suy nghĩ, liền

cười to khoái trá. Nó tìm cách làm tôi rối trí:

- Ta đếm từ một đến mười. Nếu không trả lời

nổi sau mười phút, thì ta buộc lòng phải ăn thịt

ngươi. Một phút… hai phút… Cố nghĩ cho kỹ, trông

ngươi quá gày còm, kể cũng đáng thương. Ba phút…

bốn phút… Ngươi chỉ có da bọc xương, ăn chả bõ

tanh miệng. Năm phút… Hay nếu ngươi không trả

lời nổi, thì hãy quỳ xuống lạy. Ta sẽ tha mạng, và

cho ngươi quay trở lại… Thôi, hãy quì xuống ngay

đi, hỡi anh học trò bẻm mép… Sĩ diện hão làm gì…

à, nếu quay trở lại, thì ngươi sẽ chết hẳn… Hay là

205

ngươi sợ chết? Nếu vậy, hãy quì lạy ta, và rập đầu

xuống đất ba lần. Ta sẽ tha bổng cho ngươi… sẽ cho

ngươi sống lại… trở về cõi nhân gian… với vợ, với

con, với bạn bè, với ly rượu say.

Con quái trắng sỉ nhục tôi như vậy, làm đầu óc

tôi sưng tấy căm giận. Nhưng cũng nhờ thế nên óc

tôi làm việc mạnh và chợt loé sáng. Tôi đã nghĩ ra

câu trả lời:

- Hỡi chú lợn quỉ! Hãy bình tĩnh vểnh tai lên

nghe ta giải: Con vật, buổi sáng ăn thịt người…

chính là con người lúc khai thiên lập địa. Con người

nguyên thuỷ sống trong mông muội, ăn thịt lẫn nhau.

… Buổi trưa nằm nghỉ ngơi… tức là con người

khoảng vài ngàn năm nay. Con người đã ý thức được

nhân phẩm. Tệ ăn thịt người đã bị loại bỏ. Buổi tối

lại ăn thịt người… Ta hiểu ngươi định ám chỉ con

người hiện đại lại quay trở về Mông muội. Nhưng ta

biết ngươi đã nghĩ sai.

Quái trắng cười to ha hả:

- Khá khen thay ngươi biết trả lời. Nhưng

ngươi còn muốn cưỡng lại Định mệnh. Ta cần nhắc

lại, đến như Oedipe mà cũng không cưỡng lại nổi

Định mệnh.

- Ta không tin Định mệnh!

- Nguỵ biện làm gì? Mông – Muội – Mới chính

là tên gọi của thời nay. Xấu hổ mà làm gì? Loài

người lúc nào mồm chả nhoe nhoét máu. Chối cãi mà

làm gì? Ta biết điều đó chẳng hay ho, nhưng nó là

sự thực.

206

- Ngươi nói làm ta lợm giọng. Ta thấy cả vị

tanh tưởi của lời nói ấy chẹn ứ lấp họng ta. Ta biết

ngươi thích nhấm nháp thịt người. Ta biết sự thực có

con đường Mông – Muội – Mới; nhưng ta biết cũng

vẫn còn một ngả đường khác.

- Hề, hề … Cãi mà làm gì? Bởi vì ta là con vật

huyền thoại hiện đại. Hiện đại ở chỗ, trong óc, trong

bụng ta có những bộ máy tính diện tử tinh vi nhất.

Các nhà bác học đã làm nhiều phép tính và đã tìm ra

được nhiều đáp số. Nhưng kết luận cuối cùng: đáp số

hàm ẩn, mà ta vừa nói đối với câu hỏi của ta, vẫn là

đáp số tối ưu.

- Nói xong, con Nhân Trư sờ tay vào ngực,

bấm nút. Hai chiếc cánh giấu kín trong người nó

chợt xoè ra. Rồi một tiếng nổ bùng… Con quái trắng

chợt bay tít lên cao, như một quả tên lửa. Tiếng cười

của nó như sấm rền. Nó nhỏ dần và biến mất, chỉ còn

để lại một vệt trắng trong không gian mây mù …

207

II. Xứ đợi chờ

Tôi quyết định chui vào lò gió nóng hỗn mang.

Thất thểu, sờ sợ, nhưng thích thú. Đầu bốc lửa rừng

rực. Khát. Cổ khô cháy. Một cảm giác phấp phỏng

bứt rứt trong tôi. Ta chờ đợi cái gì nhỉ? Phải chăng

một làn gió mát? Đừng nói dối! Làm gì có gió mát ở

đây. Thú thật tôi đang chờ một cơn gió Lào nóng

rẫy. Thật khỉ! Người nóng lại thèm gió nóng. Điều

đó thật mâu thuẫn, nhưng có lẽ không ai biết rằng

cái nóng khi đi đến tột cùng của nó sẽ dẫn ta đến

một bến bờ đê mê, đi đến một giới hạn. Chính ở giới

hạn ấy, biết bao điều lạ lùng được vén tỏ. Ta sẽ tự

nghiệm được cái trống rỗng và cái vô tận.

Phải chăng đó là hương vị của cái chết? Mày cứ

đến đi. Đến đi! Ta đương thèm nhấm nháp – Tôi run

rẩy tự nhủ – Có thể ý nghĩ đó là phi nhân, là độc ác.

Nhưng, xin lỗi, mọi người hết thảy đều độc ác như

vậy.

Cái không gian lò thiêu ấy mầu hồng hồng…

Mệt ơi là mệt. Mi mắt trĩu nặng. Ta ngủ đây. Ta ngủ

trong không gian hồng lửa. Chập chờn. Ngủ mà

chẳng phải ngủ. Ai thì thầm trong óc ta:

- Hãy lạc về một thời gian xa xưa nhất, quên

lãng nhất.

- Anh Tám đấy ư?

- Tôi đây.

- Tôi đang ở đâu?

- Xứ đợi chờ.

208

- Tôi không thích đợi chờ.

- Đừng nói dối. Đã là người, ai chẳng đợi chờ.

Hãy quay về với những kỉ niệm mà ta muốn che dấu.

Chúng là những chứng liệu hùng hồn nhất.

1. Hội làng

Quê ngoại tôi ở làng Ném, Bắc ninh. Tết nào

cũng vậy, tôi về quê với bà ngoại cho đến hết tháng

giêng, hết tháng hội hè.

Hàng năm, sau tết, tổng Ném mở hội linh đình.

Bẩy làng Ném phải chuẩn bị dự hội. Mỗi làng phải

có một con lợn thật to để cúng thần, mà nhân dân

vẫn gọi là “Ông ỉ”. Khoảng đến giữa năm, hội đồng

kỳ mục từng làng đã đi chọn lợn. Họ đến một số nhà

đã được chỉ định nuôi lợn để xem con lợn nào có khả

năng dự thi. Khi chọn xong con nào, cả làng phải

209

thay phiên nhau mang gạo ngon, cám tốt đến phục

vụ “Ông ỉ”.

Năm ấy nhà bà ngoại tôi được chấm lợn thờ. Lúc

đó, tôi chừng bẩy, tám tuổi. Tôi còn nhớ, bà ngoại

vừa vui, lại vừa lo lắng. Bà tôi gầy sút hẳn đi vì hầu

hạ “Ông ỉ”. Bà suốt ngày lo dọn chuồng, thái bèo,

nấu cám, tắm rửa cho chú lợn thờ. Lợn đói lúc nào

được ăn lúc ấy. Gia đình khá tốn kém vì gạo, cám

mà làng đóng góp tuy hậu hĩ nhưng không đủ. Ông

Lý, ông Hương hàng tháng lại đến thăm nom “Ông

ỉ”. Những ngày thăm nom ấy, bà tôi, dù túng bấn,

cũng phải mua chai rượu, cái chân giò, để ông Lý

khám lợn xong còn nhấm nháp một chút. Thiếu cái

khoản ấy là không xong, các ông ấy lập tức hạnh

hoẹ. May mắn thay, “Ông ỉ” nhà tôi không ốm đau

và lớn nhanh như thổi. Ông ăn đủ của ngon vật lạ:

nào cháo gạo nếp, nào bột ngô, nào cá mè, nào rau

muống non. “Ông ỉ” to như con bê, nặng gần hai tạ.

Mặt ông béo sị, nhăn nheo, mắt híp gần như nhắm

tịt. Bụng ông to như cái trống đại. Người ông thưa

thớt lông và bóng nhẫy. Ông đi không nổi nữa. Ăn

đấy, ngủ đấy, ỉa đái đấy.

Ngày hội làng đầu năm sắp đến.

(còn tiếp)

Nguồn: Trư cuồng. Tiểu thuyết của Nguyễn Xuân Khánh.