NXB Văn học vừa phát hành Một cuộc gặp gỡ, cuốn sách mới về nghề văn của Milan Kundera, nhà văn Pháp gốc Tiệp nổi tiếng thế giới. Nói đúng hơn, đây là cuốn sách về văn chương nghệ thuật, vì trong đó tác giả không chỉ viết về các nhà văn mà còn về các hoạ sĩ, nhạc sĩ, nhà điện ảnh.Tác giả đề ngay ở trang đầu nói rõ đây là “cuộc gặp của các suy tư và kỷ niệm của tôi; các chủ đề lâu năm (hiện sinh và mỹ học) và các tình yêu lâu năm của tôi (Rabelais, Janacek, Fellini, Malaparte...)”.

Nhan đề là Một cuộc gặp gỡ (Une rencontre), nhưng thực ra trong cuốn sách này Milan Kundera đã có nhiều cuộc gặp với nhiều tác giả qua các bài đọc sách, trò chuyện, phân tích. Tựu trung ở đây câu chuyện vẫn là bàn về tiểu thuyết, về nghệ thuật, là sự tra vấn về nghệ thuật và quan hệ của nó đối với thế giới, tiếng cười, cái chết, sự lãng quên và ký ức. Những chủ đề này đã từng được Kundera bàn đến trong các cuốn sách trước của ông như Nghệ thuật tiểu thuyết, Bản di chúc bị phản bội, Bức màn. Trong Một cuộc gặp gỡ, ông đi vào từng tác phẩm, tác giả cụ thể. Nghệ thuật là gì? Bằng vào trường hợp nhạc sĩ Schonberg, Kundera viết: “Là cách để giữ toàn vẹn cái phổ tình cảm và suy tưởng để cho cuộc sống không bị thu hẹp lại trong chiều kích duy nhất của sự hãi hùng”. Còn tiểu thuyết trong tương quan với lịch sử được nhìn thấy qua một tác phẩm của Philippe Roth: “Nếu ngày trước, lịch sử tiến lên chậm hơn cuộc đời của con người, thì ngày nay nó tiến lên nhanh hơn, nó chạy, nó tuột khỏi con người, thành thử tính liên tục và bản sắc của một cuộc đời có nguy cơ tan vỡ. Nên nhà tiểu thuyết cảm thấy nhu cầu giữ lại bên cạnh lối sống của chúng ta ký ức về cái lối sống, rụt rè, đã bị quên lãng nhiều rồi, của các vị tiền bối của chúng ta”.

Nhà văn Nguyên Ngọc dịch cuốn sách này là cuốn thứ ba của Milan Kundera. Cả ba cuốn đều là sách tiểu luận (hai cuốn trước là Nghệ thuật tiểu thuyết và Bản di chúc bị phản bội). Những ý tứ sâu xa, phức hợp, những cách diễn đạt nhiều tầng nghĩa, những liên hệ so sánh nhiều tầng văn hoá, nhiều bộ môn nghệ thuật trong văn bản của Kundera đã được Nguyên Ngọc chuyển dịch linh hoạt, tự nhiên và sâu sắc. Une rencontre bản tiếng Pháp xuất bản năm 2009, bản tiếng Việt Một cuộc gặp gỡ (Nhã Nam & NXB Văn Học) vừa ra mắt trong tháng 8-2013.

Phạm Xuân Nguyên