(1925-2018)

hay Nguyễn Thị Vân (thường gọi là Bảy Vân).

Sinh 1925, con thứ bảy của ông chủ bút báo La Tribune Indigène (Diễn đàn bản xứ) trước 1936 ở Sài Gòn; Từ trần hồi 21h15 ngày 26-10-2018, nhằm ngày 18 tháng Chín năm Mậu Tuất, tại Bệnh viện Thống Nhất, quận Tân Bình, TP.HCM.

Vào đảng Cộng sản Đông Dương 4/1946; Năm 1947 là Tỉnh ủy viên Bạc Liêu; 1975 là thường vụ Tỉnh ủy, Trưởng ban Tuyên giáo An Giang. Trước lúc nghỉ hưu là Phó Tổng Biên tập báo Sài Gòn Giải Phóng.

Kết hôn với ông Lê Duẩn (1907-1986) năm 1950 (lúc 25 tuổi, do tổ chức sắp đặt). Khi đó ông Lê Duẩn đã có 3 người con với người vợ đầu ở Quảng Trị. Con trai đầu, ông Lê Giản chỉ thua bà Bảy Vân 4 tuổi (1929). Con gái út, Lê Thị Diệu Muội mới 10 tuổi (1940).

Năm 1954, tập kết ra Bắc cùng với con gái đầu, Lê Vũ Anh, và mang thai con trai Lê Kiên Thành. Từ 1957 đến 1962 đi học báo chí ở Bắc Kinh. Sau đó về làm báo ở Hải Phòng; Năm 1964 trở về Nam trên "chuyến tầu không số" cho đến 1973 thì ra Bắc. 1975 lại lại về Nam công tác cho đến bây giờ. Cuối 1976, Bà ra Bắc với tư cách đại biểu Đảng bộ An Giang dự đại hội IV.

Thời gian sống cùng ông Lê Duẩn rất ít. Chủ yếu là 2 giai đoạn: năm 1950 và 1953 – 1954 ở Nam Bộ. Từ 1954 – 1956 và 1962 – 1963 ở Miền Bắc. Trong quãng thời gian đó, 1951 – 1953 ông Lê Duẩn ra dự ĐH 2 và ở luôn đến 1953. Từ khi ông Lê Duẩn làm Bí thư Thứ nhất và Tổng Bí thư, những dịp ra Bắc, Bà Bảy Vân vẫn ở nhà công vụ riêng hoặc nhà khách (Trung ương).

Sau 1975, bà Bảy Vân trở về Nam công tác tại An Giang và Sài Gòn cho đến nay. Môi trường sống ở miền Nam, nơi Bà sinh ra, lớn lên và đặc điểm hoạt động ở căn cứ, rừng núi; cộng với vị trí không cao trong tổ chức, cơ quan sẽ quyết định tính cách người phụ nữ.

Theo như bà thổ lộ trong hồi ký “Bên Nhau Trọn Đời”, lý do Bà phải sống xa chồng xa con là vì bà là vợ 2, khi tập kết ra Bắc và bắt đầu ban hành Luật Hôn nhân, thì những người đồng chí của bà ở Hội Phụ nữ, thời bà Nguyễn Thị Thập, gây khó dễ và thuyết phục bà ly dị (thậm chí tác động với gia đình vợ cả ở Hà Tĩnh bất lợi cho bà). 

Để được tiếp tục làm vợ ông Lê Duẩn, Bà Bảy Vân đã phải đấu tranh với tổ chức. Ông Lê Duẩn yêu thương Bà nhưng vẫn phải "làm gương" (tuân thủ Luật Hôn nhân, một vợ một chồng). Vì thế, bà phải chọn hy sinh tình cảm và tự nguyện công tác xa Hà Nội (làm báo ở Hải Phòng, 1963) và sớm trở về miền Nam (trên tàu không số, 1964) và vẫn ở lại Miền Nam sau 1975.

Đó là giải pháp cả hai người chấp nhận: Bà phải sống xa chồng và sau 1955, xa các con nhỏ luôn. Một sự hy sinh đau đớn đối với một người phụ nữ khi theo cách mạng và chịu làm... vợ hai của lãnh tụ mà Bà không ngờ lúc đồng ý với tổ chức.