Bút danh khác: Tầm Vu, Thảo Giang, Gió Nồm, Miền Nam...

Giáo sư, Nhà giáo Nhân dân, Anh hùng lao động.

Sinh ngày 06-9-1911 tại xã An Lạc Long, Huyện Châu Thành, Tỉnh Long An.

Từ trần lúc 17 giờ chiều 16-12-2010, tại bệnh viện Thống Nhất, TP. Hồ Chí Minh.

Nhà cách mạng, nhà sử học, Nhà nghiên cứu văn học, triết học. Nhà giáo dục Việt Nam.

Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học Nghệ thuật, đợt 1.

Năm 1926, ông lên Sài Gòn học. Năm 1928, sang Pháp học. Tháng 5-1930, tham gia biểu tình trước dinh tổng thống Pháp đòi huỷ án tử hình đối với các thủ lĩnh cuộc Khởi nghĩa Yên Bái, do đó bị trục xuất về Việt Nam. Năm 1931, học tại Trường Đại học Phương Đông ở Matxcơva. Tháng 6.1935, bị toà án Sài Gòn kết án 5 năm tù và bị đày ra Côn Đảo. Tháng 4.1940, được tha, nhưng bị bắt lại sau mấy ngày và bị đưa đi an trí ở trại Tà Lài. Năm 1941, vượt ngục, trở về hoạt động cách mạng. Tháng 10.1943, được bầu làm bí thư Xứ uỷ Nam Kỳ. Tháng 8.1945, lãnh đạo khởi nghĩa giành chính quyền ở Sài Gòn và các tỉnh ở Nam Bộ. Tháng 9. 1945, được cử làm chủ tịch Uỷ ban Kháng chiến Nam Bộ. Năm 1949, ông được cử làm Tổng giám đốc Nha Thông tin. Năm 1951, sang Bộ Giáo dục, tham gia xây dựng ngành dự bị đại học và sư phạm cao cấp. Năm 1954, chủ nhiệm Khoa Lịch Sử, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Những năm 1962 - 75, công tác tại Viện Sử học thuộc Uỷ ban Khoa học Xã hội Việt Nam. Từ năm 1975 đến nay, tiếp tục nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học xã hội. Từ 1946 đến 1989, bốn mươi ba năm trời bị oan ức, không được giải oan, đến năm 1989 mới được minh bạch về giai đọan mười năm 1935-1945! Là một trong số ít người được Nhà nước phong hàm Giáo sư đầu tiên.

Danh hiệu và Giải thưởng

Huân chương Hồ Chí Minh và nhiều huân chương cao quý khác. Nhà giáo Nhân dân (1992). Anh hùng Lao động thời kì đổi mới (2003). Toàn bộ công trình về Lịch sử Việt Nam gồm 5 bộ, 18 tập (1956-1957) của Giáo sư Trần Văn Giàu được Nhà nước trao Giải thưởng Hồ Chí Minh, đợt 1, năm 1996.

Tác phẩm chính:

Triết học phổ thông

Biện chứng pháp

Vũ trụ quan

Duy vật lịch sử

Sự phát triển của tư tưởng Việt Nam thế kỉ 19 đến Cách mạng tháng Tám

Giá trị truyền thống của dân tộc Việt Nam

Sự khủng hoảng của chế độ nhà Nguyễn trước 1858

Lịch sử chống xâm lăng; Giai cấp công nhân Việt Nam

Lịch sử cận đại Việt Nam

Miền Nam giữ vững thành đồng

Địa chí văn hoá Thành phố Hồ Chí Minh

*Hồi ký 1940-1945 (chưa xuất bản trong nước)…