(1823 - 1849)

Nhà thơ lớn, anh hùng dân tộc Hungary Sandor Petofi là một con người thực sự "sống oanh liệt, chết trẻ vẻ vang", là sự kết hợp tuyệt vời giữa ngòi bút và thanh gươm, giữa trang đời và trang viết, giữa tình yêu riêng tư và tinh thần ái quốc.

Ngã xuống trong trận chiến Segesvar đánh quân Áo, Sandor Petofi đã cuốn theo quanh cái chết của mình biết bao huyền thoại. Ông xứng đáng với danh hiệu mà nhân dân Hungaria suy tôn là thi hào và anh hùng dân tộc.

Ra đời trong thời kỳ đen tối và bão táp, thơ Petofi đã thể hiện được nhiều quan điểm mới, tiến bộ, rất gần gũi với chúng ta ngày nay. Petofi là một trong số ít các thi gia của thế kỷ XIX có mặt ở Việt Nam ngay từ những năm tháng chiến tranh? Bài thơ "Tự do và ái tình" của ông được nhiều người chép trong sổ tay, coi như một tuyên ngôn về lẽ sống - tình yêu của thanh niên trong thời trận mạc.

Bài "Vợ và gươm" lại là một cách triển khai những ý tưởng của bài thơ nói trên, chỉ có điều - thông qua một cốt chuyện giàu tính sáng tạo - nó được thể hiện một cách nhuần nhuyễn, tươi tắn hơn, và vì thế mà cũng tự nhiên và thuyết phục hơn. Bài thơ cho thấy không có gì phải ngăn cách giữa một bên là chuyện tình yêu riêng tư và một bên là trách nhiệm công dân. Con người vẫn có thể yêu, yêu một cách mạnh mẽ vì chính tình yêu ấy sẽ thúc giục, sẽ nâng bước người ta đến với một tình cảm lớn lao hơn: Đó là tình yêu Tổ quốc:

Đến khi nào Đất Nước

Cần ta ra chiến trường

Thì chính nàng đến trước

Tự tay nàng mang gươm

Thắt vào lưng cho ta

Mà nói lời từ biệt:

- Anh cùng gươm đi đi

Giữ cho tròn chữ tiết

Tố Hữu dịch